วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ

การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง : กรณีศึกษา 2 ราย

ดนชิดา จรัสพันธุ์ — 2026-01-12

โรคหลอดเลือดสมองเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั่วโลกและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตและทุพพลภาพอันดับต้น ๆ ของประเทศไทย ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการดูแลพยาบาลอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมตั้งแต่ระยะเฉียบพลัน ระยะรักษาในโรงพยาบาล จนถึงระยะฟื้นฟู การประเมินอาการแรกรับของพยาบาลมีความสำคัญในการค้นหาปัญหาของผู้ป่วย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบกรณีผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง 2 ราย ที่มารับบริการ ณ แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลขอนแก่น และนำไปสู่การจัดทำแนวทางการพยาบาลที่เหมาะสม โดยใช้ แบบแผนสุขภาพตามแนวคิดของ Gordon (Gordon’s Functional Health Patterns) เป็นกรอบในการประเมิน

วิธีการศึกษา : เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา (Case Study) เก็บข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง 2 ราย ระหว่างเดือนมกราคม–มีนาคม 2568 จากเวชระเบียน การสังเกต และสัมภาษณ์ครอบครัว ใช้ 11 แบบแผนสุขภาพของ Gordon ในการประเมินปัญหาและจัดทำตารางเปรียบเทียบข้อวินิจฉัยทางการพยาบาลใน 3 ระยะ ได้แก่ ระยะคัดกรองที่งานผู้ป่วยนอก ระยะรักษาใน ICU และระยะฟื้นฟู การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เชิงพรรณนาเปรียบเทียบอาการ ปัจจัยเสี่ยง ผลการตรวจ และแนวทางการดูแลต่อเนื่องของทั้งสองกรณี

ผลการศึกษา : รายที่ 1 เป็นผู้ป่วย Ischemic Stroke ได้รับการรักษาด้วยยา rt-PA ในขณะที่รายที่ 2 เป็นผู้ป่วย Hemorrhagic Stroke ได้รับการผ่าตัดลดความดันในกะโหลกศีรษะ พบว่าผู้ป่วยทั้งสองรายมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนในด้านปัจจัยเสี่ยง การแสดงอาการ ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และวิธีการรักษา

สรุป : การประเมินและการคัดกรองอย่างเป็นระบบในแผนกผู้ป่วยนอกช่วยให้สามารถจำแนกประเภทของโรคหลอดเลือดสมองได้อย่างรวดเร็วและนำไปสู่การส่งต่อเพื่อการรักษาที่เหมาะสมและทันเวลา

การพัฒนารูปแบบการบริบาลทางเภสัชกรรม โดยวิธี DMTM ในผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ใช้ยาฉีดอินซูลิน โรงพยาบาลนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม

จักรกฤษณ์ ตุ่ยสิมมา — 2026-01-16

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการพัฒนารูปแบบการบริบาลทางเภสัชกรรมโดยวิธี Diabetes Medication Therapy Management (DMTM) ในผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ใช้ยาฉีดอินซูลิน โรงพยาบาลนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม โดยเป็นวิจัยเชิงปฏิบัติการ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรทีมสหวิชาชีพที่ จำนวน 15 คน และผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ใช้ยาฉีดอินซูลิน จำนวน 150 คน เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน แบบประเมินคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพ EQ-5D-5L แบบสอบถามความพึงพอใจของบุคลากรทีมสหวิชาชีพ การสนทนากลุ่ม และสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา สถิติ paired t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพปัญหาของผู้ป่วยเบาหวานที่ใช้ยาฉีดอินซูลิน ได้แก่ ผู้ป่วยมีความรู้และทักษะในการใช้ยาฉีดอินซูลินไม่เพียงพอ พฤติกรรมการใช้ยาที่ไม่ถูกต้อง ขาดความมั่นใจในการจัดการตนเอง ส่งผลให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ตามเป้าหมาย ขณะเดียวกันกระบวนการดูแลยังขาดการทบทวนการใช้ยาอย่างเป็นระบบ และบทบาทของเภสัชกรในการจัดการปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยายังไม่ชัดเจน 2) การแก้ไขปัญหาโดยการพัฒนารูปแบบการบริบาลทางเภสัชกรรมโดยวิธี DMTM ผ่านการประชุมเชิงปฏิบัติการร่วมกับทีมสหวิชาชีพ เพื่อกำหนดกระบวนการทบทวนการใช้ยา การประเมินและแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา การให้คำปรึกษาเชิงลึกแบบรายบุคคล และการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเสริมสร้างความรู้ ทักษะ และการมีส่วนร่วมของผู้ป่วยในการจัดการตนเอง 3) ผลการแก้ไขปัญหาพบว่า หลังการดำเนินงานตามรูปแบบ DMTM ผู้ป่วยมีคะแนนความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานและการใช้ยาฉีดอินซูลินเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ค่า HbA1c ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คุณภาพชีวิตด้านสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และบุคลากรทีมสหวิชาชีพมีความพึงพอใจต่อรูปแบบดังกล่าวในระดับมากถึงมากที่สุด

การศึกษาทางระบาดวิทยา Genotype ของเชื้อ Human Papillomavirus ในเซลล์ปากมดลูกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ของการติดเชื้อ Human Papillomavirus ในมะเร็งปากมดลูก ในประชากรหญิงอายุ 30-60 ปี จังหวัดร้อยเอ็ด

จารุวรรณ ประดิษฐพงษ์ — 2026-01-16

มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบมากอันดับที่สองของสตรีไทยและการติดเชื้อ human papillomavirus (HPV) สายพันธ์ความเสี่ยงสูงมีความสัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งปากมดลูก การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของการติดเชื้อ HPV และปัจจัยเสี่ยงกับการติดเชื้อ HPV ในผู้หญิงที่มีความผิดปกติของเซลล์ ที่มีอายุ 30-60 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2567- 30 มิถุนายน 2568 จำนวน 377 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลการตรวจคัดกรองด้วย HPV DNA test เทคนิค real-time PCR,การตรวจ liquid-based cytology และแบบบันทึกเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไป สถิติที่ใช้ chi - squared (X²), multivariate analyses และนำเสนอค่า P-value, ช่วงเชื่อมั่น95 % CI กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05

ผลการวิจัยพบว่า การติดเชื้อ HPV genotype มีทั้งที่จัดอยู่ในกลุ่ม low risk (LR) (6,11,43) และ high risk (HR) (16,18,33,35,39,45,51,52,56,58,59,66,70) กลุ่ม HR ที่พบมากที่สุดคือ type 18,16 พบร้อยละ 34.6 (78/225) และ 29.8 (67/225) ตามลำดับ และปัจจัยที่มีผลกับการติดเชื้อ human papillomavirus (HPV) พบว่าอายุเมื่อมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก จำนวนคู่นอน ประวัติการคุมกำเนิด และประวัติการดื่มแอลกอฮอล์ เป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อ HPV อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05)

การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันการสูบบุหรี่ ในโรงเรียนมัธยมแห่งหนึ่ง อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น

นภาภรณ์ พัฒน์มณี — 2026-02-14

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันการสูบบุหรี่ในโรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งหนึ่ง อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น เป็นวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งประกอบด้วยวงจรการวิเคราะห์ปัญหา วางแผน ปฏิบัติ และสะท้อนผล กลุ่มเป้าหมายในการศึกษา ประกอบด้วย (1) กลุ่มผู้พัฒนารูปแบบ จำนวน 30 คน ได้แก่ ครู ผู้บริหารโรงเรียน บุคลากรสาธารณสุข ผู้นำชุมชน ตัวแทนผู้ปกครอง ตัวแทนร้านค้า และตัวแทนนักเรียน (2) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักจากการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 7 คน และการสนทนากลุ่ม จำนวน 10 คน และ (3) กลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นชั้นปีที่ 1 ที่เข้าร่วมทดลองใช้โปรแกรม จำนวน 60 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไปและข้อมูลเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ แบบประเมินความรู้ แบบสอบถามทัศนคติ แบบสอบถามการปฏิบัติตัว แบบสอบถามการรับรู้การควบคุมพฤติกรรม และแบบประเมินความพึงพอใจของภาคีเครือข่าย วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนาและ paired t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษาสถานการณ์ พบว่า (1)นักเรียนส่วนใหญ่ยังไม่เคยสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า แต่มีปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ การมีผู้ปกครองหรือญาติสูบบุหรี่ การมีเพื่อนสูบบุหรี่ การถูกเพื่อนชักชวน และยังมีนักเรียนบางส่วนที่มองว่าสามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์ยาสูบได้ง่าย (2) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นใช้โปรแกรมป้องกันการสูบบุหรี่โดยประยุกต์ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม ประกอบด้วยกิจกรรมหลัก 4 ครั้ง และกิจกรรมติดตามเสริมแรง 12 ครั้งต่อเนื่อง 4 เดือน (3) ผลการประเมินพบว่า หลังทดลองนักเรียนมีคะแนนความรู้ ทัศนคติ การปฏิบัติตัว และการรับรู้การควบคุมพฤติกรรมในการป้องกันการสูบบุหรี่สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และกลุ่มผู้พัฒนารูปแบบมีความพึงพอใจต่อรูปแบบโดยรวมอยู่ในระดับมาก (= 4.49)

สรุปได้ว่า รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสม สามารถใช้เป็นแนวทางป้องกันการสูบบุหรี่ในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น และมีศักยภาพในการดำเนินงานต่อเนื่องและขยายผลในระดับโรงเรียนและชุมชนได้

การพัฒนาขีดความสามารถพยาบาลในการฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิด โรงพยาบาลแกดำ จังหวัดมหาสารคาม

ฐิติยา ธงศิลา — 2026-02-14

การนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาปัญหาและขีดความสามารถของพยาบาลในการฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิด (2) พัฒนาขีดความสามารถพยาบาลในการฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิด และ (3) ประเมินผลการพัฒนาขีดความสามารถดังกล่าวในโรงพยาบาลแกดำ จังหวัดมหาสารคาม โดยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ประกอบด้วย 4 ระยะ ได้แก่ ระยะวางแผน ระยะปฏิบัติการ ระยะสังเกตการณ์ และระยะสะท้อนกลับ กลุ่มเป้าหมายแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้ร่วมพัฒนารูปแบบ จำนวน 15 คน และกลุ่มพยาบาลวิชาชีพที่เข้าร่วมทดลองปฏิบัติการ จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบทดสอบความรู้ แบบประเมินทักษะการฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิด แบบสอบถามความพึงพอใจ และแนวคำถามการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการทดสอบแบบจับคู่ (Paired t-test) และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า ก่อนการพัฒนา พยาบาลมีข้อจำกัดด้านการนำความรู้ไปใช้จริง ความมั่นใจในการตัดสินใจภายใต้ภาวะฉุกเฉิน การทำงานเป็นทีม และความพร้อมของอุปกรณ์ หลังการพัฒนา พบว่าคะแนนความรู้และทักษะการฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิดของพยาบาลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 พยาบาลมีความมั่นใจในการปฏิบัติงานมากขึ้น สามารถดำเนินการฟื้นคืนชีพได้อย่างเป็นระบบ มีการสื่อสารและการทำงานเป็นทีมที่ชัดเจนขึ้น นอกจากนี้ ความพึงพอใจต่อรูปแบบการพัฒนาอยู่ในระดับมาก

สรุปได้ว่า รูปแบบการพัฒนาขีดความสามารถพยาบาลในการฟื้นคืนชีพทารกแรกเกิดที่เน้นการเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลอง การฝึกปฏิบัติซ้ำ การสะท้อนคิด และการมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ สามารถยกระดับสมรรถนะ ความมั่นใจ และคุณภาพการดูแลทารกแรกเกิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสมต่อการนำไปใช้และขยายผลในโรงพยาบาลชุมชนบริบทใกล้เคียง