วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ

การพัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันภาวะตกเลือดและยกระดับคุณภาพชีวิตของมารดาหลังคลอดในโรงพยาบาลกมลาไสย

อรนุช นาชัยลาน — Tue, 05 May 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการพัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอด 2) พัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันภาวะตกเลือดและยกระดับคุณภาพชีวิตของมารดาหลังคลอด 3) ประเมินผลการใช้รูปแบบการพยาบาลดังกล่าวในโรงพยาบาลกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ระยะเวลาเดือนตุลาคม 2567 – มิถุนายน 2568 กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ประกอบด้วย แพทย์และพยาบาลวิชาชีพ จำนวน 7 คน กลุ่มผู้พัฒนารูปแบบ จำนวน 8 คน และกลุ่มตัวอย่างมารดาหลังคลอดที่ทดลองใช้รูปแบบ จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลจากเวชระเบียน แนวคำถามการสนทนากลุ่ม แบบประเมินความเสี่ยงภาวะตกเลือดหลังคลอด แบบบันทึกปริมาณน้ำคาวปลา และแบบสอบถามคุณภาพชีวิตมารดาหลังคลอด วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Paired t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัญหาในการดูแลมารดาหลังคลอด ได้แก่ ข้อจำกัดด้านทรัพยากร อัตรากำลังบุคลากร และการสื่อสารระหว่างทีมสหสาขาวิชาชีพ รวมถึงการให้ความรู้แก่หญิงตั้งครรภ์และมารดาหลังคลอดเกี่ยวกับการเฝ้าระวังอาการตกเลือดยังไม่ครอบคลุม 2) รูปแบบการพยาบาลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 5 ด้าน ได้แก่ การคัดกรองความเสี่ยงเชิงรุก แนวปฏิบัติทางคลินิกตามมาตรฐาน ความพร้อมในการจัดการภาวะฉุกเฉิน การส่งเสริมบทบาทครอบครัว และการสื่อสารทีมอย่างมีประสิทธิภาพ และ 3) ภายหลังการใช้รูปแบบการพยาบาล พบว่าปริมาณน้ำคาวปลามารดาหลังคลอดลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และคุณภาพชีวิตของมารดาหลังคลอดโดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.13, S.D. = 0.42) โดยเฉพาะด้านความสามารถในการดูแลบุตรและการได้รับข้อมูลสนับสนุนจากระบบบริการ

สรุปได้ว่า รูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอดที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปใช้ในการดูแลมารดาหลังคลอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะตกเลือด และส่งเสริมคุณภาพชีวิตของมารดาหลังคลอดได้อย่างเหมาะสม

ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อดัชนีชี้วัดทางสุขภาพ ในผู้ป่วยติดสุรา โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชธาตุพนม จังหวัดนครพนม

พิมล สกลอินทร์ — Tue, 05 May 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อดัชนีชี้วัดทางสุขภาพในผู้ป่วยติดสุรา โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชธาตุพนม จังหวัดนครพนม

วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 35 คน คัดเลือกโดยการสุ่มอย่างง่าย จากผู้ป่วยโรคติดสุราที่มีคะแนน AUDIT ≥ 20 ในคลินิกเลิกสุรา โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชธาตุพนม เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบประเมินพฤติกรรมการดื่มสุรา แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับโรคติดสุรา และแบบสอบถามความพึงพอใจ โปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อดัชนีชี้วัดทางสุขภาพ ในผู้ป่วยติดสุรา ดำเนินกิจกรรม 8 ครั้ง ภายในระยะเวลา 12 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการทดสอบ Paired t-test

ผลการศึกษา: ภายหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้เกี่ยวกับโรคติดสุรา (𝑥̅ = 15.16, S.D. = 2.26)สูงขึ้นเมื่อเทียบกับก่อนการทดลอง (𝑥̅ = 8.94, S.D. = 1.53) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .001 และมีคะแนนพฤติกรรมการดื่มสุราหลังทดลอง( 𝑥̅ = 8.43, S.D. = 1.45) ลดลงเมื่อเทียบกับก่อนการทดลอง(𝑥̅ = 26.85, S.D. = 4.60) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ .001 นอกจากนี้กลุ่มตัวอย่างมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมอยู่ในระดับมาก (𝑥̅ = 4.43, SD = 0.57)

สรุป : ควรนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้ในหน่วยบริการสุขภาพ โดยเน้นการมีส่วนร่วมของครอบครัวเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และควรมีการติดตามผลระยะยาวเพื่อประเมินความยั่งยืนของผลลัพธ์

การพัฒนารูปแบบการวางแผนจำหน่ายสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูง ในหอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลแกดำ

สมพิศ เพียงเกษ — Tue, 05 May 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสถานการณ์และความต้องการ พัฒนารูปแบบการวางแผนจำหน่าย และประเมินผลของรูปแบบการวางแผนจำหน่ายสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงในหอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลแกดำ จังหวัดมหาสารคาม

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ประกอบด้วย 4 ระยะ ได้แก่ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกต และการสะท้อนผล กลุ่มเป้าหมายแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มผู้ให้ข้อมูล 2)กลุ่มเป้าหมายพัฒนารูปแบบ จำนวน 15 คน 3) กลุ่มผู้รับบริการที่เป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูง จำนวน 30 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบทดสอบความรู้ แบบสอบถามความพึงพอใจ แบบบันทึกระดับน้ำตาลในเลือด และแนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ Paired t-test วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

ผลการวิจัย: 1) สถานการณ์ปัญหาสำคัญ ได้แก่ การขาดความรู้และทักษะในการดูแลตนเองของผู้ป่วย การขาดบทบาทของผู้ดูแล และระบบการติดตามต่อเนื่องที่ไม่ชัดเจน 2) รูปแบบการวางแผนจำหน่ายที่พัฒนาขึ้นมี 4 ขั้นตอน ได้แก่ การประเมินแรกรับ การให้ความรู้ การทบทวนและวางแผนร่วม และการเตรียมจำหน่าย โดยบูรณาการแนวคิด D-METHOD ร่วมกับหลัก 3อ (อาหารดี ออกกำลังกาย อารมณ์ดี) และ 4ส (เลิกสูบ เลิกดื่ม สิ่งแวดล้อมดี สังคมอบอุ่น) ผลลัพธ์หลังการใช้รูปแบบ พบว่า คะแนนความรู้ของผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) (= 12.13, SD = 1.50) เมื่อเทียบกับก่อนการทดลอง ( = 8.30, SD = 1.44) และค่าระดับน้ำตาลในเลือดลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ( = 183.10, SD = 10.05) จากก่อนการทดลอง ( = 297.97, SD = 14.85) นอกจากนี้ ผู้ป่วยมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.63, SD = 0.42) และผลการสนทนากลุ่มสะท้อนว่ารูปแบบดังกล่าวช่วยให้การดูแลมีความเป็นระบบ ผู้ป่วยมีความมั่นใจในการดูแลตนเองมากขึ้น และช่วยลดการกลับเข้ารักษาซ้ำ

สรุป: รูปแบบการวางแผนจำหน่ายสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงในหอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลแกดำ โดยบูรณาการแนวคิด D-METHOD ร่วมกับหลัก 3 อ 4 ส มีประสิทธิผลในการยกระดับความรู้ การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และความพึงพอใจของผู้ป่วย สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาลชุมชนได้