การศึกษาตำแหน่งของสายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือโดยการใช้อัลตราซาวน์เปรียบเทียบกับการใช้เอกซเรย์ - ธัมกิตติคุณ ชาลิสา; จิรสกุลเดช วาสิตา; โสมะนันท์ รัฐวัลลภ (วารสารกุมารเวชศาสตร์, 2022)
ความเป็นมา: สายสวนหลอดเลือดคำทางสะดือ (Umbilical venous catheter) เป็นวิธีการใส่สายทางหลอดเลือดดำใหญ่ในทารกแรกเกิดป่วยหนักที่ใช้กันโดยทั่วไป โดยใช้เอกซเรย์เป็นเครื่องมือในการยืนยันตำแหน่งที่ถูกต้องของสาย อย่างไรก็ตามพบว่ายังมีภาวะแทรกช้อนที่รุนแรงเกิดขึ้นแม้ว่าดำแหน่งในเอกซรย์จะเหมาะสมแล้ว ปัจจุบันจึงมีการนำอัลตราชาวน์เข้ามาใช้ในการยืนยันตำแหน่งของสายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือมากขึ้น เนื่องจากมีการศึกษาแสดงถึงความแม่นยำที่มากกว่า วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินตำแหน่งในภาพเอกซรย์ของสายสวนหลอดเลือดคำทางสะดือโดยการใช้อัลตราชาวน์ วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบการศึกษาข้อนหลัง ผู้เข้าร่วมการศึกษาคือทารกแรกเกิดที่เข้ารับการรักษาตัวในหอผู้ป่วยทารกแรกเกิดวิกฤต โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเคชที่ต้องได้รับการใส่สายสวยหลอดเลือดดำทางสะดือในช่วงเดือน พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 ถึง กันยายน พ.ศ. 2564 โดยผู้เข้าร่วมการศึกษาทุกคนจะได้รับการประเมินตำแหน่งของสายสวนโดยการใช้เอกชเรย์และอัลตราชาวน์ ซึ่งตำแหน่งที่เหมาะสมคือบริเวณของรอยต่อระหว่างหลอดเลือดคำ Inferior vena cava (IVC) และหัวใจห้องบนขวา (right atrium) (IVC-RA junction) ผลการศึกษา: พบตำแหน่งของสายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือในภาพเอกชเรย์ที่อยู่บริเวณตำแหน่งที่เหมาะสมบริเวณ IVC-RA juncion จากการประเมินโดยใช้อัลตราชาวน์ทั้งหมดเท่ากับ 22 จาก 74 ของการใส่สายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือ (29.7%) โดยที่ระดับกระดูกสันหลัง T8 เป็นตำแหน่งที่ถูกต้องมากที่สุด(13.5%) และพบว่าตำแหน่งที่ไม่ถูกต้องนั้นส่วนใหญ่อยู่ใน Right atrium (51.3%) นอกจากนี้ในการศึกษาระหว่างกลุ่มทารกแรกเกิดน้ำหนัก 1500 และ >1500 กรัม จากการประเมินตำแหน่งของสายสวนหลอดเลือดดำทางสะคือในภาพเอกซเรย์ด้วยอัลตราซาวน์พบว่าเปอร์เซ็นของตำแหน่งสายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือที่ไม่อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องไม่ได้มีความแตกต่างกันทางสถิติ (70.5%และ 70%) สรุป: การศึกษานี้สนับสนุนว่าการใช้เอกซเรย์เพียงอย่างเดียวในการประเมินตำแหน่งของสายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือนั้นไม่เพียงพอ ทั้งในทารกแรกเกิดที่น้ำหนัก 1500 และ >1500 กรัม นอกจากนี้การใช้อัลตราซาวน์ร่วมประมินตำแหน่งของสายสวนหลอดเลือดดำทางสะดือยังช่วยให้แพทย์สามารถประเมินตำแหน่งของสายสวนได้ละเอียดถูกต้องมากขึ้นเนื่องจากเป็นการประเมินภาพดูตำแหน่งจากอวัยวะข้างเคียงได้โดยตรง