Journal of Health Systems Research

Reviewers Acknowledgement for 2025

2026-03-27T11:09:38+07:00

เรียน ผู้ทรงคุณวุฒิที่ได้พิจารณาบทความให้วารสารวิจัยระบบสาธารณสุขในปี พ.ศ. 2568

ในรอบปี พ.ศ. 2568 (ม.ค.-ธ.ค. 2568) มีผู้ยื่นบทความขอเผยแพร่ในวารสารวิจัยระบบสาธารณสุขจำนวน 36 เรื่อง (ปี 2567 จำนวน 49 เรื่อง ปี 2566 จำนวน 62 เรื่อง ปี 2565 จำนวน 102 เรื่อง) ผ่านการกลั่นกรองขั้นต้นและส่งให้ผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาจำนวน 31 เรื่อง (ปี 2567 จำนวน 37 เรื่อง ปี 2566 จำนวน 42 เรื่อง ปี 2565 จำนวน 76 เรื่อง) แต่ละเรื่องได้รับการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิอย่างน้อย 2 ท่าน

ในกระบวนการพิจารณาดังกล่าว มีจำนวนวันเฉลี่ยในช่วงการทำงานต่างๆ ของรอบปี ดังนี้

จำนวนวันเฉลี่ยในการปฏิเสธเผยแพร่บทความในขั้นแรก เท่ากับ 3 วัน (ปี 2567 จำนวน 9 วัน ปี 2566 จำนวน 12 วัน, ปี 2565 จำนวน 10 วัน, ปี 2564 จำนวน 10 วัน)
จำนวนวันเฉลี่ยในการปฏิเสธเผยแพร่บทความหลัง review เท่ากับ 84 วัน (ปี 2567 จำนวน 131 วัน ปี 2566 จำนวน 181 วัน ปี 2565 จำนวน 170 วัน, ปี 2564 จำนวน 136 วัน)
จำนวนวันเฉลี่ยที่บทความอยู่ในระบบจนถึงวันเผยแพร่ ลดลงเป็น 117 วัน (ปี 2567 จำนวน 220 วัน ปี 2566 จำนวน 357 วัน ปี 2565 จำนวน 372 วัน, ปี 2564 จำนวน 267 วัน)

ในการดังกล่าวข้างต้น กองบรรณาธิการวารสารวิจัยระบบสาธารณสุขขอขอบคุณผู้ทรงคุณวุฒิที่ได้ช่วยพิจารณาทบทวนบทความ ดังมีรายนามต่อไปนี้

นพ. ก้องเกียรติ เกษเพ็ชร์

นพ. ขวัญประชา เชียงไชยสกุลไทย

รศ. ดร. ขวัญเมือง แก้วดำเกิง

ดร. จอมขวัญ โยธาสมุทร

ดร. จิระวัฒน์ ปั้นเปี่ยมรัษฎ์

ศ.เกียรติคุณ พญ. จุฬาภรณ์ รุ่งพิสุทธิพงษ์

อ. ดร. ชิษณุพงศ์ ชาติอาสา

อ. ดร. ดามพ์ เศรษฐจันทร

รศ. ดร. เดชา ทำดี

ศ. ดร. นงเยาว์ เกษตร์ภิบาล

ศ.คลินิก ดร. พญ. นลินี จงวิริยะพันธุ์

รศ. ดร. นิลวรรณ อยู่ภักดี

รศ. ดร. นพ. บัณฑิต ชุมวรฐายี

ศ. พญ. ปณิตา ลิมปะวัฒนะ

ศ.เกียรติคุณ ดร. พิมพ์พรรณ ศิลปสุวรรณ

อ. ดร. พิมลพร เชาวน์ไวพจน์

ผศ. ดร. พีรญา อึ้งอุดรภักดี

รศ. ดร. เพ็ญประภา ศิวิโรจน์

ศ. นพ. ไพบูลย์ สุริยะวงศ์ไพศาล

รศ. ภญ. ระพีพรรณ ฉลองสุข

รศ. ดร. รัชนี สรรเสริญ

ศ. ดร. รัมภา บุญสินสุข

รศ. ดร. รุ่งทิวา วัจฉละฐิติ

ผศ. ดร. ทพ. วรรณธนะ สัตตบรรณศุข

รศ. ดร. วันทนีย์ เกรียงสินยศ

นพ. วิชัย ฉัตรธนวารี

ผศ(พิเศษ) ดร. นพ. วินัย ลีสมิทธิ์

รศ. ดร. วิราพรรณ วิโรจน์รัตน์

รศ. พญ. วิไล คุปต์นิรัติศัยกุล

ดร. ทพ. วีระศักดิ์ พุทธาศรี

รศ. ดร. ศิริกุล ธรรมจิตรสกุล

ศ. ดร. ศิริเพ็ญ ศุภกาญจนกันติ

น.ส. ศิริวรรณ อรุณทิพย์ไพฑูรย์

ศ. ดร. ทพญ. สร้อยศิริ ทวีบูรณ์

ศ. ดร. สุพล ลิมวัฒนานนท์

ศ. ดร. สุภา เพ่งพิศ

ผศ. ดร. แสงอรุณ อิสระมาลัย

รศ. ดร. อรอนงค์ วลีขจรเลิศ

ศ. พญ. อวยพร ปะนะมณฑา

ศ. ดร. อังศินันท์ อินทรกำแหง

พญ. อุบลวรรณ วัฒนาดิลกกุล

Still Commit to bring the Journal of Health Systems Research to TCI Tier 1 amidst Artificial Intelligence

2026-03-27T13:17:25+07:00

การประชุมกองบรรณาธิการวารสารวิจัยระบบสาธารณสุข เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 ทั้งสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุขและกองบรรณาธิการทุกคนล้วนออกความเห็นหาหนทางให้ผลการประเมินคุณภาพตามระบบ Thai-Journal Citation Index (TCI) รอบที่อนุญาตให้มีการแก้ไขในเดือนกุมภาพันธ์ 2570 ให้กลับสู่ Tier 1 ต่อไป

ที่ประชุมยังได้ถกเถียงประเด็นยุค AI (artificial intelligence หรือ ปัญญาประดิษฐ์) ว่ามีส่วนกระทบต่อระบบบรรณาธิการของวารสารอย่างไรบ้าง จึงได้ปรับเพิ่มข้อความเกี่ยวกับการส่งบทความเพื่อตีพิมพ์และกระบวนการคุณภาพที่ผู้ทรงคุณวุฒิประเมินนิพนธ์ต้นฉบับก่อนบรรณาธิการตัดสินให้ตีพิมพ์บทความ

ข้อมูลการใช้ AI ของคนไทยล่าสุดคือ 17 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ค้นได้ใน website นักเรียนร้อยละ 90 และครู อาจารย์ร้อยละ 80 ใช้ GenAI (generative AI หรือ ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง) ในการเขียน สรุปความ ออกแบบ และทำงานสร้างสรรค์เป็นประจำ นำหน้าประเทศต่างๆ ในอาเซียน แต่ที่น่าเป็นห่วงคือ ช่องว่างของการใช้กับความเข้าใจที่กว้างขึ้นเรื่อยๆ⁽¹⁾

องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (Organisation for Economic Co-operation and Development: OECD) สรุปการเติบโตของบทความทางวิชาการในระบบห้องสมุดทั่วโลกปี 1991 ปีละหมื่นชิ้น ปี 2002 ปีละแสนชิ้น เทียบกับปี 2025 เกือบหกแสนชิ้น พบว่าส่วนที่เพิ่มอย่างก้าวกระโดดส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับ GenAI แต่มีเพียงบทความเดียวที่ยอมให้ AI เป็นผู้นิพนธ์⁽²⁾ ทั้งนี้ การที่ส่วนใหญ่ยังไม่ยอมให้ AI เป็นผู้นิพนธ์ก็เพราะว่า GenAI นั้น แม้จะรู้สร้างแต่ก็ไม่รู้รับผิดชอบ และไม่สามารถรับผิดชอบตามกฎหมายได้

ดังนั้นแนวนโยบายของวารสารวิจัยระบบสาธารณสุข จึงยึดถือแนวทางผู้นิพนธ์เป็นเฉพาะชื่อบุคคลเท่านั้นโดย AI ไม่สามารถเป็นผู้ร่วมนิพนธ์ได้ และเนื่องจากการเตรียมต้นฉบับจากงานวิจัยต่างๆ ย่อมมีโอกาสที่ AI จะมีส่วนเกี่ยวข้อง จึงขอให้ผู้นิพนธ์ได้ให้ถ้อยแถลงว่าบทความที่ส่งมาเพื่อพิจารณาตีพิมพ์มีการใช้ AI ช่วยหรือไม่ หากใช้ ได้ใช้ในขั้นตอนใดบ้าง

ส่วนขั้นตอนของกระบวนการคุณภาพในการประเมินนิพนธ์ต้นฉบับนั้น แนวนโยบายของวารสารวิจัยระบบสาธารณสุขแนะนำไม่ให้ผู้ทรงคุณวุฒิใช้ AI ในการประเมินนิพนธ์ต้นฉบับเพราะ การใช้ AI จะเป็นการทำให้ข้อมูลของนิพนธ์ต้นฉบับอันพึงเป็นความลับเกิดการรั่วไหลก่อนที่จะได้รับการตีพิมพ์ ซึ่งย่อมเป็นเจตจำนงของผู้นิพนธ์ที่ต้องการให้วารสารฯ ยึดถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดด้วย

ประโยชน์ใช้สอยของ AI มีมากเป็นที่ประจักษ์อยู่แล้วและข้อควรระวังที่จะให้เกิดประโยชน์ต่อสาธารณะอย่างแท้จริงยังเป็นจริยธรรมของเจตจำนงการใช้ AI ที่พึงมีไว้ในระบบ⁽³⁾ ซึ่งต้องเริ่มตั้งแต่ความชัดเจน ความต่อเนื่อง ความลึกซึ้ง และความร่วมมือของส่วนต่างๆ⁽⁴⁾ วารสารวิจัยระบบสาธารณสุขจึงปรับปรุงคำแนะนำสำหรับผู้นิพนธ์และกระบวนการคุณภาพเพื่อเตรียมการกลับสู่ TCI Tier 1 ในปี 2570

Cost-Effectiveness Analysis of Ready-to-Use Normal Saline Syringe compared with Manual Preparation for flushing Intermittent Locks inside Intravenous Catheters in Hospitalized Patients

2025-04-15T12:06:22+07:00

Background: Peripheral intravenous administration of medications or fluids is one of the most commonly performed procedures approximately 32–48% of hospitalized patients. Peripheral intravenous devices are often converted to indwelling catheters and flushed intermittently with 0.9% sodium chloride solution (normal saline) to maintain patency and reduce unnecessary fluid administration. Sterile normal saline is required for this purpose. Manual saline preparation involves multiple steps, increasing the risk of microbial contamination. Recently, ready-to-use normal saline syringes have been introduced to reduce preparation steps, although they are associated with higher costs.

Objective: To analyze the cost-effectiveness in terms of contamination prevention using a fluorescent substance as a surrogate marker for microorganisms, comparing ready-to-use prefilled normal saline syringe with manually prepared normal saline syringe.

Methods: A decision tree model was constructed from the healthcare provider perspective with a one-year time horizon. For the manual preparation, costs included medical supplies and nursing labor costs required for preparation. For the ready-to-use option, only equipment costs were considered. Effectiveness outcomes were measured by the rate of fluorescent contamination during preparation, derived from a clinical experimental study.

Results: The manually prepared normal saline syringe showed a fluorescent contamination rate of 46.7%, whereas no contamination (0%) was detected in the ready-to-use syringe group. Annual cost analysis revealed that the total cost for ready-to-use prefilled syringes was 213,853.5 THB, while the manually prepared method ranged from 229,128.75 to 297,867.38 THB. The incremental cost-effectiveness ratio (ICER) indicated that an additional cost of 2–10 THB could reduce 1 contamination event.

Conclusion: An additional cost of 2–10 THB is required from using ready-to-use normal saline syringes compared to using manual preparation to prevent one intravenous contamination.

Effects of the Development of the Palliative Care System for End-of-Life Patients in the Community in Ban Phue Hospital, Udon Thani Province

2025-09-04T17:01:35+07:00

Background: Patients near the end of life, both cancer and non-cancer, should have rapid, comprehensive, and effective access to palliative care. This research aimed to study the development of the palliative care system for end-of-life patients within the primary care network Ban Phue Hospital, Udon Thani Province.

Methodology: This action research according to Kemmis's concept involved; 51 personnel, 31 caregivers, and 31 palliative care patients, with each group having 31 members. The research instrument was a questionnaire asking, patient information, personnel, and caregiver operations. Descriptive statistics were analyzed using the Wilcoxon signed-rank test and the paired t-test.

Results of the development of palliative care system for end-of-life patients in community included eight measures as follows: 1) home visits and training of caregiver skills, 2) counseling, 3) holistic care, 4) supportive spiritual rituals, 5) emotional care, 6) end-of-life care, 7) best life experience provision, and 8) forgiveness. After personnel development, the overall palliative care practice significantly increased (p < 0.001). Caregivers gained significant increases in the correct beliefs and practices (p = 0.022). Most patients achieved a calm mind and engaged in religious activities (64.5%), and 90.3% faced severe symptoms during end of life, turned to be calm after the end-of-life planning.

Conclusion: The development of a community-based palliative care system within the primary care network fosters strong relationships among the care team, caregivers, and families, leading to positive patient outcomes, and should be integrated to the system.

Development of Village Health Volunteers Participation Model in promoting Health Behaviors of Pre-Ageing Population in Phichit Province

2025-10-14T16:02:50+07:00

The pre-ageing population is on the rise. A model for promoting the participation of village health volunteers (VHVs) in promoting healthy behaviors among pre-ageing individuals should be developed for healthier older adults. This was participatory action research using a mixed-methods approach. The sample included 412 VHVs, 18 partner organizations, and VHVs from two pilot sub-districts. Data was analyzed using stepwise multiple regression, paired t-test, and content analysis. The research findings revealed that VHVs had a moderate level of participation (60.0%). Factors influencing and predicting the level of participation included social support, attitudes, and health literacy (R² adj = 0.402). The developed models for promoting participation included: 1) establishing a support agreement through the Phichit Provincial Health Committee; 2) declaring the policy as a provincial agenda; 3) developing VHV capacity through refresher training; 4) providing VHVs with appropriate social support and incentives; 5) promoting health literacy among VHVs; 6) improving communication and public relations; 7) coordinating efforts to promote VHV participation; and 8) promoting activities or forums for knowledge exchange. The average scores for social support, attitudes, health literacy, and participation after the intervention were significantly higher than before (p < 0.05). Recommendations: Other districts and sub-districts should follow this pre-ageing plan through the Phichit Provincial Health Committee.

Applying the RE-AIM Framework to Evaluate the Implementation of the Action Plans on Health Promotion and Environmental Health

2026-02-26T21:17:11+07:00

The RE-AIM (reach, effectiveness, adoption, implementation, maintenance) framework is a tool for planning and evaluation that reflects outputs and outcomes. It is widely used in public health evaluation research. However, the application of the RE-AIM framework for evaluating the implementation of action plans had not yet been observed in the Ministry of Public Health. Little is known about the actual impact of the action plans on individual and organizational levels. There is a need to systematically and routinely evaluate the actual impact of the action plans to optimize the decision-making process and improve the impact of the performance of the Ministry of Public Health. This study aimed to explore the application of the RE-AIM framework in evaluating the implementation of health promotion and environmental health action plans of organizations under the Department of Health. A participatory action research approach was applied to 37 organizations of the Department of Health—22 central and 15 regional subunits. The study found that the most common type of indicators in the Department of Health's action plans was the implementation (37% of total), followed by the reach (21%). The least common was the maintenance, therefore removed from the final framework of four types of indicators. All participating subunits were able to select indicators aligned with the shortened RE-AI framework. The evaluation of action plans had achieved the highest target of the reach 3.7 times of the target, followed by the adoption 3.4 times, and the implementation 2 times. Additionally, 28 out of 37 subunits (75.7%) exceeded their targets by the second five-month evaluation. Knowing the current changes in the indicators helped relevant officers well aware of the situations and adjusted their actions in a timely manner, both in the short term (monthly) and medium term (the last five months of the fiscal year). In conclusion, the RE-AIM framework could be used to evaluate the implementation of the action plans of the Department of Health. It could assess activity coverage and budget absorption by a specified timeframe. It also showed alignment with the new public management principles to maximize transparency and performance of public organizations.

Dog-Assisted Therapy Policy: A Scoping Review for Health Policy Development

2025-11-03T17:28:16+07:00

Animal- and dog-assisted therapy are widely recognized internationally; however, Thailand lacks a clear policy framework and standardized governance for therapy dog services. This study aimed to conduct a scoping review to synthesize policy-relevant evidence for developing health policies on therapy dog services, focusing on scope of services, target patients, and effectiveness and efficiency of service delivery. A scoping review was conducted following the Joanna Briggs Institute methodology, reviewing literature published between 2014 and 2024 from international databases and gray literature. The findings were grouped into three key themes: (1) the scope of services operated as a network-based system encompassing standard setting, screening of animals and handlers, service delivery, and monitoring and evaluation; (2) target patients were diverse, with service eligibility emphasizing suitability, safety, and informed consent; and (3) effectiveness and efficiency of service delivery depended on operational standards, continuous monitoring and evaluation, and appropriate resource allocation. This study suggests that Thailand should develop an integrated health policy framework to ensure safe, standardized, and sustainable therapy dog services.

Inequitable Access to High-Cost Diagnostic Radiology under the Universal Health Coverage in Thailand

2025-10-15T21:28:42+07:00

The provision of public health services is a state core duty by constitution, it is citizens’ health rights to fair and equitable service delivery. Realizing these rights depends not only on legal recognition but also on governance, resource allocation, and administrative practices. Structural constraints are evident in high-cost specialized diagnostic radiology services, such as computed tomography (CT), which require advanced technology, skilled personnel, and complex financing and service arrangements. This study examined how administrative discretion of public health service units affected access to emergency CT scans. Using a public law–informed health systems perspective, it analyzed interactions between legal entitlements, service organization, and decision-making. A comprehensive literature review and a case study of disputes over emergency CT access illustrated gaps between policy intent and operational practice. Findings indicated that limitations in infrastructure, procurement processes, and financial incentives within insurance schemes and service contracts contributed to unequal access. Restrictions on emergency CT scans without medical justification reflected administrative discretion rather than clinical need, undermining equity, continuity of care, and accountability. The study proposes a “public law architecture for emergency CT services” as a governance framework integrating constitutional principles, health legislation, administrative regulations, service contracts, and policy oversight. This framework aims to align legal obligations with health system operations, constrain discretion, strengthen accountability, and promote equitable and sustainable access to emergency diagnostic radiology services.