การบูรณาการการพยาบาลร่วมกับการนวดประคบสมุนไพรเพื่อส่งเสริมการไหลของน้ำนมในมารดาหลังคลอด โรงพยาบาลเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการไหลของน้ำนมในมารดาหลังคลอด ระหว่างกลุ่มที่ได้รับการพยาบาลตามปกติกับกลุ่มทดลองได้รับการพยาบาลตามปกติร่วมกับการนวดประคบสมุนไพร ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการพยาบาลและการดูแลมารดาหลังคลอดช่วยให้มารดาหลังคลอดมีน้ำนมไหลเพิ่มขึ้น การวิจัยเป็นแบบกึ่งทดลอง แบบ 2 กลุ่ม วัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง คือ มารดาหลังคลอดที่พักฟื้นในหอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2567 ถึงวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2567 คำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยโปรแกรม G*power กำหนดค่าความคลาดเคลื่อนที่ 0.05 และอำนาจการทดสอบที่ 0.95 ได้จำนวน 28 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ด้วยการจับฉลากคัดแยกกลุ่มอย่างง่าย แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับการพยาบาลตามปกติ คือ ให้คำแนะนำเกี่ยวกับเทคนิคในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ให้ความรู้ 6 ท่าอุ้มให้นมลูก ท่านวดเต้านมด้วยตนเอง และอาหารและสมุนไพรบำรุงน้ำนม และประเมินลักษณะหัวนมและเต้านมของมารดา การไหลของน้ำนม ประเมินสุขภาพ การดูดนม และภาวะลิ้นติดใน จำนวน 14 ราย กับกลุ่มทดลองที่ได้การพยาบาลตามปกติร่วมกับการนวดประคบสมุนไพรที่เต้านมข้างละ 15 นาที โดยแพทย์แผนไทยประยุกต์เป็นผู้ทำหัตถการ ภายใน 48 ชั่วโมงหลังคลอด จำนวน 14 ราย การวิจัยครั้งนี้วัดปริมาณน้ำนมด้วยการประเมินการไหลของน้ำนมแบ่งออกเป็น 2 ระดับคือ น้ำนมไหลน้อย (0-2 คะแนน) และน้ำนมไหลมาก (3-4 คะแนน) ผลการศึกษา เมื่อเปรียบเทียบความแตกต่างปริมาณการไหลของน้ำนม มารดาหลังคลอดกลุ่มที่ได้รับการพยาบาลตามปกติกับกลุ่มทดลองที่ได้รับการนวดประคบสมุนไพร พบว่า ภายใน 2 ชั่วโมงแรกรับ 8 ชั่วโมงและ 24 ชั่วโมงหลังคลอด มีปริมาณน้ำนมไม่แตกต่างกัน แต่กลุ่มทดลองที่ได้รับการนวดประคบสมุนไพร 48 ชั่วโมงหลังคลอด มีน้ำนมไหลเพิ่มอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (χ² =15.555, p < 0.001). การวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่าการนวดประคบสมุนไพรเป็นแนวทางที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในการดูแลมารดาหลังคลอดเพื่อกระตุ้นการไหลของน้ำนม สนับสนุนนโยบายการส่งเสริมการเลี้ยงทารกด้วยนมแม่ และเพิ่มศักยภาพการบริการสุขภาพผ่านการบูรณาการการแพทย์แผนปัจจุบันและแพทย์แผนไทย