โรคแอนแทรกซ์ในมนุษย์ในประเทศไทย : พยาธิกำเนิด การแพร่กระจาย การรักษา และการป้องกัน
คำสำคัญ:
แอนแทรกซ์, บาซิลลัส แอนทราซิส, ประเทศไทย, การแพร่ระบาดบทคัดย่อ
โรคแอนแทรกซ์เป็นโรคติดเชื้อเฉียบพลันที่เกิดจากเชื้อ Bacillus anthracis แม้ว่าการให้ยาปฏิชีวนะหลังสัมผัสเชื้อโรคตามแนวปฏิบัติ Post-Exposure Prophylaxis (PEP) และการให้วัคซีนจะมีประสิทธิภาพสูงในการยับยั้งการแพร่กระจายของโรค แต่การเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องยังคงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากสปอร์ของเชื้อแอนแทรกซ์มีความทนทานและอยู่ในสิ่งแวดล้อมหรือสัตว์รังโรคได้เป็นเวลายาวนาน ซึ่งเสี่ยงต่อการแพร่ระบาดซ้ำ อย่างไรก็ตามเอกสารทางวิชาการเกี่ยวกับโรคแอนแทรกซ์ในมนุษย์ของประเทศไทยยังมีอยู่อย่างจำกัด บทความวิชาการฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์รายงานและทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับการระบาดของโรคแอนแทรกซ์ในมนุษย์ในประเทศไทย เพื่อให้ได้ภาพรวมองค์ความรู้ที่ครอบคลุม ผ่านการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล PubMed และ ThaiJO โดยใช้คำสำคัญ ได้แก่ Anthrax, Thailand, Epidemiology, Diagnosis, Treatment และ Therapy ผลการศึกษาพบว่า การระบาดของโรคแอนแทรกซ์ในประเทศไทยเกิดขึ้นส่วนใหญ่ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีพรมแดนติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ลาว และเมียนมา เป็นต้น แม้ว่าการพึ่งพาการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะทำให้หน่วยงานสาธารณสุข สามารถจำกัดการแพร่กระจายของโรคได้ แต่ความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับโรคและแบบแผนทางระบาดวิทยาเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการพัฒนากลยุทธ์ควบคุมและป้องกันโรคที่มีประสิทธิภาพ รวมไปถึงการรักษาและวัคซีนแบบมุ่งเป้าหมายที่ออกแบบให้เหมาะสมกับบริบทของเชื้อ B. anthracis ในประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
Ashique, S., Biswas, A., Mohanto, S., Srivastava, S., Hussain, M. S., Ahmed, M. G., & Subramaniyan, V. (2024). Anthrax: A narrative review. New Microbes and New Infections, 62, 101501. https://doi.org/10.1016/j.nmni.2024.101501
Bower, W. A., Hendricks, K. A., Vieira, A. R., Traxler, R. M., Weiner, Z., Lynfield, R., & Hoffmaster, A. (2022). What is anthrax? Pathogens, 11(6), 690. https://doi.org/10.3390/pathogens11060690
Couse, Z., Cui, X., Li, Y., Moayeri, M., Leppla, S., & Eichacker, P. Q. (2021). A review of the efficacy of FDA-approved B. anthracis anti-toxin agents when combined with antibiotic or hemodynamic support in infection-or toxin-challenged preclinical models. Toxins, 13(1), 53. https://doi.org/10.3390/toxins13010053
Dhliwayo, T.H., Chonzi, P., Madembo, C., Juru, T. P., Chadambuka, A., Gombe, N. T., Chikerema, S., Shambira, G., Umeokonkwo, C. D., & Tshimanga, M. (2022). Anthrax outbreak investigation in Tengwe, Mashonaland West Province, Zimbabwe, 2022. PLoS One, 17(12), e0278537. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0278537
Division of Epidemiology. (2025). Cutaneous anthrax-Phayao Province. Epidemiological Surveillance Report, 14(33), 406. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/5723 (in Thai)
Doganay, M., Dinc, G., Kutmanova, A., & Baillie, L. (2023). Human anthrax: Update of the diagnosis and treatment. Diagnostics, 13(6), 1056. https://doi.org/10.3390/diagnostics13061056
Epidemiologist, Kanchanaburi Public Health Office. (1985). Anthrax-Kanchanaburi. Weekly Epidemiological Surveillance Report, 16(17), 209. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/5865 (in Thai)
Epidemiologist, Ratchaburi Provincial Public Health Office, & Bureau of Epidemiology, Ratchaburi. (2025). Anthrax-Ratchaburi. Weekly Epidemiological Surveillance Report, 16(47), 574. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/5954 (in Thai)
Hanczaruk, M., Reischl, U., Holzmann, T., Frangoulidis, D., Wagner, D. M., Keim, P. S., Antwerpen, M. H., Meyer, H., & Grass, G. (2014). Injectional anthrax in heroin users, Europe, 2000-2012. Emerging Infectious Diseases, 20(2), 322-323. https://doi.org/10.3201/eid2002.120921
Hossain, M. B., Dee, M., Springer, C., & Butler, R. (2026). Risk factors for human anthrax infection on a global scale: Understanding and quantifying outbreak-related exposure behaviors within socio-demographic and cultural contexts. Zoonotic Diseases, 6(1), 6. https://doi.org/10.3390/zoonoticdis6010006
Kolton, C. B., Marston, C. K., Stoddard, R. A., Cossaboom, C., Salzer, J. S., Kozel, T. R., Gates-Hollingsworth, M. A., Cleveland, C. A., Thompson, A. T., & Dalton, M. F. (2019). Detection of Bacillus anthracis in animal tissues using InBios active anthrax detect rapid test lateral flow immunoassay. Letters in Applied Microbiology, 68(6), 480-484. https://doi.org/10.1111/lam.13134
Kunanusont, C., Limpakarnjanarat, K., & Foy, H. M. (1990). Outbreak of anthrax in Thailand. Annals of Tropical Medicine & Parasitology, 84(5), 507-512. https://doi.org/10.1080/00034983.1990.11812502
Maxson, T., Kongphet-Tran, T., Mongkolrattanothai, T., Travis, T., Hendricks, K., Parker, C., McLaughlin, H. P., Bugrysheva, J., Ambrosio, F., & Michel, P. (2022). Systematic review of in vitro antimicrobial susceptibility testing for Bacillus anthracis, 1947-2019. Clinical Infectious Diseases, 75(Suppl 3), S373-S378. https://doi.org/10.1093/cid/ciac520
Nagachinda, B. (1990). Out-Breaks of anthrax in Kanchanaburi (1984-1989). Region 7 Medical Journal, 9(3), 161-166. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/article/view/142339 (in Thai)
Ochai, S. O., Hassim, A., Dekker, E. H., Magome, T., Lekota, K. E., Makgabo, S. M., de Klerk-Loris, L.-M., van Schalkwyk, L. O., Kamath, P. L., & Turner, W. C. (2024). Comparing microbiological and molecular diagnostic tools for the surveillance of anthrax. PLOS Neglected Tropical Diseases, 18(11), e0012122. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0012122
Pillai, S. P., Prentice, K. W., Ramage, J. G., DePalma, L., Sarwar, J., Parameswaran, N., Bell, M., Plummer, A., Santos, A., Singh, A., Pillai, C. A., Thirunavvukarasu, N., Manickam, G., Avila, J. R., Sharma, S. K., Hoffmaster, A., Anderson, K., Morse, S. A., Venkateswaran, K. V., & Hodge, D. R. (2019). Rapid presumptive identification of Bacillus anthracis isolates using the Tetracore RedLine AlertTM test. Health Security, 17(4), 334-343. https://doi.org/10.1089/hs.2019.0038
Pilo, P., & Frey, J. (2011). Bacillus anthracis: Molecular taxonomy, population genetics, phylogeny and patho-evolution. Infection, Genetics and Evolution, 11(6), 1218-1224. https://doi.org/10.1016/j.meegid.2011.05.013
Sangwan, N., Gangwal, A., Jain, P., Langtso, C., Srivastava, S., Dhawan, U., Baweja, R., & Singh, Y. (2025). Anthrax: transmission, pathogenesis, prevention and treatment. Toxins, 17(2), 56. https://doi.org/10.3390/toxins17020056
Schwarz, N. G., Loderstaedt, U., Hahn, A., Hinz, R., Zautner, A. E., Eibach, D., Fischer, M., Hagen, R. M., & Frickmann, H. (2017). Microbiological laboratory diagnostics of neglected zoonotic diseases (NZDs). Acta Tropica, 165, 40-65. https://doi.org/10.1016/j.actatropica.2015.09.003
Sidwa, T., Salzer, J. S., Traxler, R., Swaney, E., Sims, M. L., Bradshaw, P., O’Sullivan, B. J., Parker, K., Waldrup, K. A., & Bower, W. A. (2020). Control and prevention of anthrax, Texas, USA, 2019. Emerging Infectious Diseases, 26(12), 2815-2824. https://doi.org/10.3201/eid2612.200470
Sirisanthana, T., & Brown, A. E. (2002). Anthrax of the gastrointestinal tract. Emerging Infectious Diseases, 8(7), 649-651. https://doi.org/10.3201/eid0807.020062
Slay, R. M., Hatch, G. J., & Hewitt, J. A. (2022). Evaluation of amoxicillin and amoxicillin-clavulanate (augmentin) for antimicrobial postexposure prophylaxis following Bacillus anthracis inhalational exposure in cynomolgus macaques. Clinical Infectious Diseases, 75(Suppl 3), S402-S410. https://doi.org/10.1093/cid/ciac572
Subedi, D., Pantha, S., Jyoti, S., Gautam, B., Kaphle, K., Yadav, R. K., Ghimire, S., & Dhakal, S. (2024). Anthrax in humans, animals, and the environment and the one health strategies for anthrax control. Pathogens, 13(9), 773. https://doi.org/10.3390/pathogens13090773
Taft, S. C., Nichols, T. L., Hines, S. A., Barnewall, R. E., Stark, G. V., & Comer, J. E. (2020). Physiological responses to multiple low-doses of Bacillus anthracis spores in the rabbit model of inhalation Anthrax. Pathogens, 9(11), 877. https://doi.org/10.3390/pathogens9110877
Tangsathapornpong, A. (n.d.). Anthrax vaccine. In K. Thiparat et al. (Eds.), Textbook of the Pediatric Infectious Diseases Society of Thailand: Vaccine (pp. 377-382). Pediatric Infectious Disease Society of Thailand. https://www.pidst.or.th/A370.html (in Thai)
Thompson, J. M., Cook, R., Person, M. K., Negrón, M. E., Traxler, R. M., Bower, W. A., & Hendricks, K. (2022). Risk factors for death or meningitis in adults hospitalized for cutaneous anthrax, 1950-2018: A systematic review. Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America, 75(Suppl 3), S459–S467. https://doi.org/10.1093/cid/ciac533
Tumusiime, L., Kizza, D., Kiyimba, A., Nabatta, E., Waako, S., Byaruhanga, A., Kwesiga, B., Migisha, R., Bulage, L., & Ario, A. R. (2025). Anthrax outbreak linked to consumption and handling of meat from unexpectedly deceased cattle, Kyotera district, Uganda, June-December 2023. One Health Outlook, 7(1), 29. https://doi.org/10.1186/s42522-025-00151-x
Wassie, B. A., Fantaw, S., Mekonene, Y., Teshale, A. M., Yitagesu, Y., Tsige, E., Getahun, D., Tasew, G., Abichu, G., & Moges, B. (2022). First PCR confirmed anthrax outbreaks in Ethiopia-Amhara region, Ethiopia 2018-2019. PLOS Neglected Tropical Diseases 16(2), e0010181. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0010181
WATCH Team, Department of Disease Control. (2025a). Outbreak verification summary, week 18, 2025 (April 28-May 4, 2024). Weekly Epidemiological Surveillance Report, 56(5), e5907. https://doi.org/10.59096/wesr.v56i5.5907 (in Thai)
WATCH Team, Department of Disease Control. (2025b). Outbreak verification summary, week 19, 2025. Weekly Epidemiological Surveillance Report, 56(5), e5957. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/5957 (in Thai)
World Health Organization. (2025a, May 29). Anthrax-Thailand [Online]. Disease outbreak news. https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2025-DON573
World Health Organization. (2025b). Anthrax: Implementation guidance for clinicians (Vol. 2025). World Health Organization. https://doi.org/10.2471/B09539
Zasada, A. A. (2020). Detection and identification of Bacillus anthracis: From conventional to molecular microbiology methods. Microorganisms, 8(1), 125. https://doi.org/10.3390/microorganisms8010125
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุข กาญจนาภิเษก
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
