จริยธรรมการตีพิมพ์และการจัดการการประพฤติผิด (Publication Ethics and Handling of Misconduct)

Thai Journal of Leisure and Recreation (TJLR) ให้ความสำคัญกับความซื่อสัตย์ทางวิชาการ ความโปร่งใส ความเป็นธรรม และความน่าเชื่อถือของกระบวนการตีพิมพ์ โดยยึดหลักจริยธรรมและแนวปฏิบัติของ Committee on Publication Ethics (COPE) ตลอดจนมาตรฐานการวิจัยและการเผยแพร่ผลงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง บรรณาธิการ กองบรรณาธิการ ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้นิพนธ์ต้องปฏิบัติตามหน้าที่และความรับผิดชอบดังต่อไปนี้

1. จริยธรรมและความรับผิดชอบของบรรณาธิการและกองบรรณาธิการ

1) บรรณาธิการและกองบรรณาธิการต้องพิจารณาต้นฉบับโดยคำนึงถึงความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์และขอบเขตของวารสาร คุณภาพและความถูกต้องทางวิชาการ ความเป็นต้นฉบับ ความชัดเจนของการนำเสนอ คุณค่าต่อองค์ความรู้ และข้อพิจารณาด้านจริยธรรม โดยไม่เลือกปฏิบัติจากเชื้อชาติ สัญชาติ เพศ เพศสภาพ อายุ ศาสนา ความเชื่อ สังกัดสถาบัน หรือสถานะอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับคุณภาพของผลงาน

2) บรรณาธิการและกองบรรณาธิการต้องดำเนินกระบวนการพิจารณาบทความอย่างเป็นธรรม โปร่งใส และเป็นอิสระจากอิทธิพลทางการค้า การเมือง สถาบัน ผู้ให้ทุน หรือผลประโยชน์ส่วนบุคคล โดยการตัดสินใจรับ ขอให้แก้ไข หรือปฏิเสธต้นฉบับต้องตั้งอยู่บนคุณภาพของผลงาน หลักฐานทางวิชาการ และข้อพิจารณาด้านจริยธรรมเป็นสำคัญ

3) บรรณาธิการและกองบรรณาธิการต้องรักษาความลับของต้นฉบับ ข้อมูลของผู้นิพนธ์ ตัวตนและรายงานของผู้ทรงคุณวุฒิ และข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการพิจารณา เปิดเผยข้อมูลเฉพาะเท่าที่จำเป็นต่อการดำเนินงานของวารสาร และต้องไม่นำข้อมูล แนวคิด หรือข้อค้นพบจากต้นฉบับที่ยังไม่ได้เผยแพร่ไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือบุคคลอื่น

4) หากบรรณาธิการหรือสมาชิกกองบรรณาธิการมีความสัมพันธ์หรือผลประโยชน์ทางวิชาการ วิชาชีพ การเงิน ส่วนบุคคล หรืออื่นใดที่อาจกระทบหรือก่อให้เกิดข้อสงสัยต่อความเป็นกลางในการพิจารณาต้นฉบับ ต้องเปิดเผยและถอนตัวจากกระบวนการพิจารณาบทความนั้น และมอบหมายให้บรรณาธิการหรือผู้รับผิดชอบรายอื่นที่ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนดำเนินการแทน

5) บรรณาธิการต้องคัดเลือกผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญเหมาะสมกับเนื้อหาของต้นฉบับ ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนที่อาจกระทบต่อความเป็นกลาง และดำเนินกระบวนการประเมินตามนโยบายของวารสาร โดยรักษาหลักการประเมินแบบผู้ประเมินและผู้นิพนธ์ไม่ทราบชื่อซึ่งกันและกัน (double-anonymous peer review)

6) เมื่อได้รับข้อร้องเรียนหรือพบข้อสงสัยเกี่ยวกับการลอกเลียน การสร้าง ปลอมแปลง หรือบิดเบือนข้อมูล การเผยแพร่ซ้ำ การละเมิดจริยธรรมการวิจัย การปกปิดผลประโยชน์ทับซ้อน การใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างไม่เหมาะสม การแทรกแซงกระบวนการประเมิน หรือการประพฤติผิดทางวิชาการอื่น บรรณาธิการและกองบรรณาธิการต้องดำเนินการอย่างเป็นธรรม เป็นความลับ และเหมาะสมกับข้อมูลและหลักฐาน พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องชี้แจง

7) เมื่อพบข้อผิดพลาดหรือปัญหาที่อาจกระทบต่อความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ หรือความสมบูรณ์ของบทความภายหลังการเผยแพร่ บรรณาธิการและกองบรรณาธิการต้องดำเนินการตามความเหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการเผยแพร่คำแก้ไข (Correction) การแสดงข้อกังวล (Expression of Concern) หรือการเพิกถอนบทความ (Retraction) เพื่อรักษาความถูกต้องและความสมบูรณ์ของระเบียนทางวิชาการ

2. จริยธรรมและความรับผิดชอบของผู้ทรงคุณวุฒิ

1) ผู้ทรงคุณวุฒิควรรับประเมินเฉพาะต้นฉบับที่อยู่ในขอบเขตความรู้และความเชี่ยวชาญของตน และสามารถดำเนินการประเมินให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาที่วารสารกำหนด หากไม่มีความเชี่ยวชาญเพียงพอหรือไม่สามารถประเมินได้ตามกำหนด ต้องแจ้งบรรณาธิการโดยเร็ว

2) ผู้ทรงคุณวุฒิต้องประเมินต้นฉบับอย่างเที่ยงธรรม โดยพิจารณาจากเนื้อหา หลักฐาน คุณภาพทางวิชาการ ความเหมาะสมของวิธีการศึกษา การวิเคราะห์ การตีความ และความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์และขอบเขตของวารสาร พร้อมให้ข้อเสนอแนะที่ชัดเจน มีเหตุผล สร้างสรรค์ และเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาบทความ

3) ผู้ทรงคุณวุฒิต้องหลีกเลี่ยงถ้อยคำที่ดูหมิ่น การโจมตีส่วนบุคคล หรือการแสดงอคติที่ไม่เกี่ยวข้องกับคุณภาพทางวิชาการของผลงาน และต้องไม่ใช้ความแตกต่างด้านเชื้อชาติ สัญชาติ เพศ เพศสภาพ ศาสนา ความเชื่อ สังกัดสถาบัน หรือสถานะอื่นมาเป็นเหตุในการประเมินต้นฉบับ

4) ผู้ทรงคุณวุฒิต้องรักษาต้นฉบับและข้อมูลทั้งหมดที่ได้รับเพื่อการประเมินไว้เป็นความลับ ไม่เผยแพร่ ส่งต่อ ทำสำเนา หรือนำข้อมูล แนวคิด หรือข้อค้นพบจากต้นฉบับที่ยังไม่ได้เผยแพร่ไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือบุคคลอื่น

5) ผู้ทรงคุณวุฒิต้องไม่นำต้นฉบับทั้งหมดหรือบางส่วน รวมถึงข้อมูลของผู้นิพนธ์ ภาพ ตาราง ชุดข้อมูล เอกสารประกอบ หรือรายงานการประเมินเข้าสู่ระบบปัญญาประดิษฐ์ภายนอกที่วารสารไม่ได้อนุมัติหรือไม่สามารถรับรองการรักษาความลับและการคุ้มครองข้อมูลได้ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการประเมินต้องเป็นไปตามนโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของวารสาร

6) ผู้ทรงคุณวุฒิต้องเปิดเผยความสัมพันธ์หรือผลประโยชน์ทางวิชาการ วิชาชีพ การเงิน ส่วนบุคคล การแข่งขัน หรือผลประโยชน์อื่นที่อาจกระทบหรือก่อให้เกิดข้อสงสัยต่อความเป็นกลาง และต้องปฏิเสธหรือถอนตัวจากการประเมินเมื่อไม่สามารถให้ความเห็นได้อย่างเป็นอิสระและเป็นธรรม

7) หากพบข้อสงสัยเกี่ยวกับการลอกเลียน การสร้างหรือปลอมแปลงข้อมูล การบิดเบือนข้อมูลหรือภาพ การเผยแพร่ซ้ำ การอ้างอิงที่ไม่เหมาะสม การละเมิดจริยธรรมการวิจัย หรือการประพฤติผิดทางวิชาการอื่น ผู้ทรงคุณวุฒิต้องแจ้งบรรณาธิการพร้อมข้อมูลประกอบที่เหมาะสม และไม่ควรดำเนินการสอบสวนหรือติดต่อผู้นิพนธ์โดยตรงด้วยตนเอง

8) ผู้ทรงคุณวุฒิต้องไม่อาศัยบทบาทในการประเมินเพื่อบังคับหรือกดดันให้ผู้นิพนธ์อ้างอิงผลงานของตนเองหรือผลงานอื่นที่ไม่จำเป็นต่อเนื้อหาของบทความ การเสนอแนะเอกสารอ้างอิงเพิ่มเติมต้องมีเหตุผลทางวิชาการและเกี่ยวข้องโดยตรงกับต้นฉบับ

3. จริยธรรมและความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์

1) ผู้นิพนธ์ต้องนำเสนอผลงานที่เป็นต้นฉบับของตนเอง และอ้างอิงข้อความ แนวคิด ข้อมูล ภาพ ตาราง เครื่องมือ แบบวัด หรือผลงานของบุคคลอื่นอย่างถูกต้อง การลอกเลียน การนำผลงานเดิมของตนเองกลับมาใช้โดยไม่เปิดเผยอย่างเหมาะสม หรือการอ้างอิงแหล่งข้อมูลที่ไม่มีอยู่จริง ถือเป็นการประพฤติผิดทางวิชาการ

2) ผู้นิพนธ์ต้องไม่ส่งต้นฉบับเดียวกันหรือผลงานที่มีเนื้อหาซ้ำซ้อนอย่างมีสาระสำคัญไปยังวารสารหรือแหล่งเผยแพร่มากกว่าหนึ่งแห่งพร้อมกัน และต้องเปิดเผยผลงานเดิมที่เกี่ยวข้อง พร้อมชี้แจงความแตกต่างจากต้นฉบับที่ส่งมายังวารสารเมื่อได้รับการร้องขอ

3) ผู้มีชื่อเป็นผู้นิพนธ์ต้องมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำคัญต่อผลงาน เช่น การกำหนดแนวคิดหรือออกแบบการศึกษา การเก็บรวบรวม วิเคราะห์ สังเคราะห์ หรือตีความข้อมูล การร่างหรือทบทวนต้นฉบับในส่วนที่มีสาระสำคัญทางวิชาการ การอนุมัติต้นฉบับฉบับสุดท้าย และการยอมรับความรับผิดชอบต่อความถูกต้องและความซื่อสัตย์ของผลงาน ผู้มีส่วนร่วมที่ไม่ถึงเกณฑ์ความเป็นผู้นิพนธ์ควรได้รับการระบุในกิตติกรรมประกาศตามความเหมาะสม

4) ผู้นิพนธ์ผู้รับผิดชอบบทความต้องตรวจสอบว่ารายชื่อ ลำดับ และข้อมูลของผู้นิพนธ์ทุกคนได้รับความเห็นชอบก่อนส่งต้นฉบับ การเพิ่ม ลด หรือเปลี่ยนแปลงลำดับผู้นิพนธ์ภายหลังการส่งบทความต้องมีเหตุผลที่เหมาะสมและได้รับความยินยอมจากผู้นิพนธ์ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

5) ผู้นิพนธ์ต้องรายงานวิธีดำเนินการ การวิเคราะห์ ผลการศึกษา และการตีความอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และโปร่งใส ห้ามสร้าง ปลอมแปลง บิดเบือน เลือกรายงาน ปกปิด หรือตกแต่งข้อมูล ภาพ หรือผลการศึกษาในลักษณะที่อาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิด และควรปฏิบัติตามแนวทางการรายงานที่เหมาะสมกับประเภทของการศึกษา

6) งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์หรือสัตว์ต้องได้รับการรับรองหรือได้รับการยกเว้นการพิจารณาจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยที่มีอำนาจ ตามที่กฎหมาย มาตรฐานทางจริยธรรม และลักษณะของการศึกษากำหนด พร้อมระบุชื่อคณะกรรมการ เลขที่รับรองหรือเลขที่ยกเว้น และข้อมูลเกี่ยวกับความยินยอมตามความเหมาะสม การวิจัยต้องเคารพศักดิ์ศรี สิทธิ ความปลอดภัย ความเป็นส่วนตัว และการรักษาความลับของผู้เข้าร่วม

7) ผู้นิพนธ์ต้องเปิดเผยแหล่งทุน บทบาทของผู้ให้ทุน และความสัมพันธ์ทางการเงินหรือมิใช่การเงินที่อาจมีอิทธิพลต่อการออกแบบ การดำเนินการ การวิเคราะห์ การตีความ หรือการรายงานผลงาน หากไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนควรระบุไว้อย่างชัดเจน

8) ผู้นิพนธ์ต้องเก็บรักษาข้อมูล เอกสาร หรือหลักฐานที่สนับสนุนข้อค้นพบตามระยะเวลาที่เหมาะสม และให้ข้อมูลแก่บรรณาธิการเมื่อมีเหตุผลอันสมควรเพื่อการตรวจสอบ โดยคำนึงถึงความยินยอมของผู้เข้าร่วม การรักษาความลับ จริยธรรมการวิจัย สิทธิในข้อมูล และกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

9) สำหรับบทความวิจัย ผู้นิพนธ์ควรระบุข้อความแจ้งการเข้าถึงข้อมูล (Data Availability Statement) ตามความเหมาะสม โดยระบุว่าข้อมูลสามารถเข้าถึงได้จากแหล่งใด ขอรับได้ภายใต้เงื่อนไขใด หรือไม่สามารถเปิดเผยได้เนื่องจากข้อจำกัดด้านจริยธรรม ความเป็นส่วนตัว กฎหมาย หรือข้อตกลงที่เกี่ยวข้อง

10) ปัญญาประดิษฐ์ไม่สามารถระบุเป็นผู้นิพนธ์หรือผู้นิพนธ์ร่วมได้ ผู้นิพนธ์ต้องเปิดเผยการใช้ปัญญาประดิษฐ์ตามนโยบายของวารสาร และยังคงรับผิดชอบต่อความถูกต้อง ความเป็นต้นฉบับ ข้อมูล การวิเคราะห์ ข้อสรุป เอกสารอ้างอิง และองค์ประกอบทั้งหมดของบทความ

11) ผู้นิพนธ์ต้องเคารพลิขสิทธิ์ สิทธิในข้อมูล และสิทธิของบุคคลอื่น การนำข้อความ ภาพ ตาราง เครื่องมือ แบบวัด ชุดข้อมูล หรือสื่อของบุคคลอื่นมาใช้ต้องมีการอ้างอิงและขออนุญาตตามที่กฎหมายหรือเงื่อนไขการใช้ผลงานกำหนด

12) หากผู้นิพนธ์พบข้อผิดพลาดสำคัญหรือข้อสงสัยที่อาจกระทบต่อความถูกต้องหรือความน่าเชื่อถือของบทความภายหลังการเผยแพร่ ต้องแจ้งบรรณาธิการโดยเร็วและให้ความร่วมมือในการตรวจสอบ การเผยแพร่คำแก้ไข การแสดงข้อกังวล หรือการเพิกถอนบทความตามความเหมาะสม

4. การจัดการการประพฤติผิด

1) การประพฤติผิดอาจรวมถึงการสร้าง ปลอมแปลง หรือบิดเบือนข้อมูล การลอกเลียน การเผยแพร่ซ้ำ การแบ่งผลงานวิจัยชุดเดียวออกเป็นหลายบทความอย่างไม่เหมาะสม การจัดการรายชื่อผู้นิพนธ์โดยมิชอบ การละเมิดจริยธรรมการวิจัย การปกปิดผลประโยชน์ทับซ้อน การแทรกแซงหรือบิดเบือนกระบวนการประเมิน การละเมิดความลับ การจัดทำ ซื้อ ขาย หรือจัดหาบทความโดยกระบวนการไม่สุจริต รวมถึงการใช้ปัญญาประดิษฐ์ที่ขัดต่อนโยบายของวารสารหรือจริยธรรมทางวิชาการ

2) เมื่อได้รับข้อกล่าวหาหรือพบข้อสงสัยที่มีข้อมูลหรือหลักฐานเพียงพอ วารสารจะดำเนินการอย่างเป็นกลาง เป็นความลับ และให้ความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย โดยเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องชี้แจงและแสดงหลักฐานก่อนดำเนินการตามความเหมาะสม

3) วารสารอาจขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ ระงับกระบวนการพิจารณาไว้ชั่วคราว หรือประสานสถาบันต้นสังกัด หน่วยงานกำกับดูแล ผู้ให้ทุน วารสารอื่น หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เมื่อข้อกังวลมีความน่าเชื่อถือและร้ายแรง หรือเมื่อประเด็นดังกล่าวอยู่นอกขอบเขตอำนาจหน้าที่ของวารสาร

4) การดำเนินการอาจรวมถึงการยุติข้อกล่าวหา การขอคำชี้แจงหรือข้อมูลเพิ่มเติม การขอให้แก้ไขต้นฉบับ การยุติกระบวนการพิจารณา การปฏิเสธต้นฉบับ การเผยแพร่คำแก้ไข (Correction) การแสดงข้อกังวล (Expression of Concern) หรือการเพิกถอนบทความ (Retraction) โดยพิจารณาจากข้อเท็จจริง ความร้ายแรง ผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือของระเบียนทางวิชาการ และแนวทางด้านจริยธรรมที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ การเพิกถอนบทความมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขและรักษาความถูกต้องของระเบียนทางวิชาการ มิใช่เพื่อการลงโทษผู้นิพนธ์