ความต้องการกำลังคนด้านสุขภาพเพื่อรองรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในอนาคต

นงลักษณ์ พะไกยะ; ศิริพันธ์ สาสัตย์; วาสินี วิเศษฤทธิ์

ผู้แต่ง

นงลักษณ์ พะไกยะ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ศิริพันธ์ สาสัตย์ คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยวิทยาศาสตร์การแพทย์เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์
วาสินี วิเศษฤทธิ์ คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

กำลังคนด้านสุขภาพ, การดูแลระยะยาว, การดูแลที่บ้าน, นักบริบาล

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความต้องการกำลังคนด้านสุขภาพเพื่อรองรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของประเทศไทย วิธีการศึกษาประกอบด้วย 2 ขั้นตอน ได้แก่ การเก็บข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิและการคาดการณ์ความต้องการกำลังคน การเก็บข้อมูลปฐมภูมิใช้การสำรวจในกลุ่มสถานบริการสุขภาพทั้งภาครัฐและเอกชน 66 แห่ง และผู้จัดการบริการ (care manager: CM) ในการดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน 130 คน แบบสอบถามประกอบด้วย ข้อมูลการบริการ กำลังคนด้านสุขภาพ ลักษณะงานที่ปฏิบัติ เวลาที่ใช้ในการปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ สำหรับการคาดการณ์ความต้องการกำลังคนในการดูแลที่บ้านใช้วิธีความจำเป็นด้านสุขภาพ (health need method) ส่วนการคาดการณ์กำลังคนดูแลระยะยาวที่สถาบันนั้น ใช้วิธีการกำหนดอัตราส่วนประชากร (population ratio) โดยกำลังคนด้านสุขภาพที่คาดการณ์ประกอบด้วยกำลังคนที่เป็นวิชาชีพ ได้แก่ CM พยาบาลวิชาชีพ แพทย์ นักกายภาพบำบัด นักสังคมสงเคราะห์ และกำลังคนที่ไม่ใช่วิชาชีพ ได้แก่ นักบริบาลและผู้ช่วยพยาบาล ผลการศึกษา พบว่า หากผู้ใช้บริการในสถานบริการฯ เพิ่มขึ้นร้อยละ 10-20 ต่อปี ใน พ.ศ. 2573 จะมีความต้องการ CM ประมาณ 37,235-37,636 คน รองลงมาได้แก่ พยาบาลวิชาชีพ 29,520-30,499 คน นักกายภาพบำบัด 4,858-5,260 คน แพทย์ 3,555-4,000 คน นักสังคมสงเคราะห์ 338-740 คน สำหรับผู้ช่วยพยาบาลและนักบริบาล พบว่าใน พ.ศ. 2573 มีความต้องการกำลังคนเหล่านี้ประมาณ 1,613-3,529 คน และ 126,542-134,312 คน ตามลำดับ เมื่อเทียบกับกำลังคนรองรับในภาพรวมทั้งประเทศ กำลังคนที่จะขาดแคลนมากได้แก่ พยาบาลวิชาชีพและ CM

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. The world health report 2006: working together for health. Geneva: World Health Organization; 2006.

Jitapankul S, Suriyawongpaisal P. Elderly health in Thailand. Bangkok: National Health Foundation and Ministry of Public Health; 1999. (in Thai)

Akapolakorn W, editor. The 5th National Health Examination Survey in 2014. Nonthaburi: Health Systems Research Institute; 2014. (in Thai)

Sasat S, Chuwatanapakorn T, Lertrat P. Model of long term institutional care for elderly. Nonthaburi: Health Systems Research Institute; 2009. (in Thai)

National Health Security Office (NHSO). Manual for long term health care for the dependent elderly under the universal coverage scheme. Bangkok: National Health Security Office; 2016. (in Thai)

Human Resources for Health Research and Development Office. Human resources for health management for the long term care services. Nonthaburi: Human Resources for Health Research and Development Office; 2019. (in Thai)

Noree T, editor. Policy options for the human resources for health planning in the next decade. Nonthaburi: Human Resources for Health Research and Development Office; 2017. (in Thai)

National Statistical Office, Ministry of Information and Communication Technology. The 2017 survey on health and welfare. Ministry of Information and Communication Technology; 2018. (in Thai)

Department of Health, Ministry of Public Health. The health survey report: Thai elderly health in 2013, under the health promotion programme of elderly and disability persons. Bangkok: Watcharin P.P. Press; 2013. (in Thai)

Yamane T. Statistics: an Introductory analysis. 3rd ed. New York: Harper and Row; 1973.

Ministry of Public Health - Working Group for Human Resources for Health Planning. Service utilization at primary care, secondary care and tertiary care facilities under Ministry of Public Health. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2015. (in Thai)

Noree T. Health workforce planning: doctors. In: Noree T, editor. Policy options for the human resources for health planning in the next decade. Nonthaburi: Human Resources for Health Research and Development Office; 2017. p 306-32. (in Thai)

Sawaengdee K. Health workforce planning: nurses. In: Noree T, editor. Policy options for the human resources for health planning in the next decade. Nonthaburi: Human Resources for Health Research and Development Office; 2017. p. 333-72. (in Thai)

Kaewsawang S, Luewisetpaiboon S, Theerawutwarawet K, Chaipinyo K. Projection of physical therapy workforce for Thailand health system in the next decade. In: Noree T, editor. Policy options for the human resources for health planning in the next decade. Nonthaburi: Human Resources for Health Research and Development Office; 2017. p. 636-56. (in Thai)

Social Work Profession Council. The 2019 annual report of the Social Work Profession Council. Bangkok: Social Work Profession Council; 2019. (in Thai)

Pagaiya N, Phanthunane P, Bamrung A, Noree T, Kongweerakul K. Forecasting imbalances of human resources for health in the Thailand health service system: application of a health demand method. Human Resources for Health. 2019. doi.org/10.1186/s12960-018-0336-2.

World Health Organization. Lessons for long-term care policy. The cross-cluster initiative on long term care. 2002 [cited 2020 Mar 23]. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/67275.

Fujisawa R, Colombo F. The long-term care workforce: overview and strategies to adapt supply to a growing demand. OECD Health Working Papers No. 44. Paris: OECD Publishing; 2009. Available from: https://doi.org/10.1787/225350638472.

Dennis S, May J, Perkins D, Zwar N, Sibbald B, Hasan I. What evidence is there to support skill mix changes between GPs, pharmacists and practice nurses in the care of elderly people living in the community? Australia and New Zealand Health Policy; 2009. doi: 10.1186/1743-8462-6-2.

University of California, San Francisco. An aging U.S. population and the health care workforce: factors affecting the need for geriatric care workers. 2006. Available from: https://healthforce.ucsf.edu/publications/aging-us-population-and-health-care-workforce-factors-affecting-need-geriatric-care. Accessed 15 Jan 2020.

Lee CY, Beanland C, Goeman D, Johnson A, Thorn J, Koch S, et al. Evaluation of a support worker role, within a nurse delegation and supervision model, for provision of medicines support for older people living at home: the Workforce Innovation for Safe and Effective (WISE) Medicines Care study. BMC Health Services Research 2015;15:405. doi: 10.1186/s12913-015-1120-9.

Hewko SJ, Cooper SL, Huynh H, Spiwek TL, Carleton HL, Reid S, et al. Invisible no more: a scoping review of the health care aide workforce literature. BMC Nursing 2015;14:38. doi: 10.1186/s12912-015-0090-x.