ผลลัพธ์ทางคลินิกของโครงการพัฒนาระบบร่วมกันระหว่างโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลชุมชนในการดูแลระยะกลางหลังการผ่าตัดในผู้ป่วยกระดูกสะโพกหัก จังหวัดเชียงราย: การวิเคราะห์เบื้องต้น

อมรศักดิ์ รูปสูง; จิราพร เพิ่มเยาว์; สุรีย์พร จันทร์ถิระติกุล

ผู้แต่ง

อมรศักดิ์ รูปสูง โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์
จิราพร เพิ่มเยาว์ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์
สุรีย์พร จันทร์ถิระติกุล โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์

คำสำคัญ:

ผลลัพธ์การรักษาหลังผ่าตัด, ผู้ป่วยกระดูกสะโพกหัก, โครงการพัฒนาระบบการดูแลระยะกลางหลังการผ่าตัด, ผู้สูงอายุ, โรงพยาบาลชุมชน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและเหตุผล กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุเป็นการบาดเจ็บทางศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์ ซึ่งมีความจำเป็นที่จะต้องทำการผ่าตัด และฟื้นฟูสภาพภายหลังการผ่าตัดจนกว่าจะสามารถช่วยเหลือตัวเองและกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างใกล้เคียงกับภาวะปกติ จึงทำให้มีระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลหลังการผ่าตัดเป็นเวลานาน ส่งผลให้เกิดปัญหาหลายอย่าง เช่น ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลที่สูงขึ้น เกิดความแออัดของสถานที่และเพิ่มภาระงานของบุคลากรในโรงพยาบาลศูนย์ การหาแนวทางการดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้ร่วมกันระหว่างโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลชุมชนผ่านโครงการพัฒนาระบบการดูแลระยะกลางหลังการผ่าตัด จะเป็นการเพิ่มศักยภาพการดูแลผู้ป่วยของโรงพยาบาลชุมชนในการรับผู้ป่วยหลังผ่าตัดกลับไปดูแลและทำการฟื้นฟูสภาพ ทั้งนี้ เพื่อลดปัญหาดังกล่าวข้างต้น งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิกหลังการรักษาผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักที่ได้รับการดูแลรักษาตามโครงการพัฒนาระบบการดูแลระยะกลางหลังการผ่าตัดระหว่างผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลที่โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ และผู้ป่วยที่ส่งกลับไปดูแลที่โรงพยาบาลชุมชน ระเบียบวิธีศึกษา เป็นการศึกษาแบบ prospective cohort ในผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ และผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลชุมชน ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ - มิถุนายน 2562 โดยผู้ป่วยที่นำมาศึกษามีทั้งหมด 91 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่มตามสิทธิ์การรักษา เป็นผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ 27 รายและผู้ป่วยที่ส่งกลับไปดูแลหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลชุมชนตามสิทธิการรักษาของผู้ป่วย 64 ราย ผลการศึกษา ผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักที่ได้รับการดูแลหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์และที่โรงพยาบาลชุมชนมีอายุเฉลี่ย 76.2 และ 76.6 ปี ส่วนใหญ่เป็นกระดูกหักบริเวณ Intertrochanteric ร้อยละ 70.4 และ 62.5 ได้รับการผ่าตัดโดยใช้ Proximal femoral nail antirotation (PFNA) ร้อยละ 59.3 และ 64.1 จำนวนวันนอนโรงพยาบาลศูนย์หลังผ่าตัดเฉลี่ย 5.4 วัน และ 3.5 วันตามลำดับ (p=0.001) ซึ่งลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดไม่แตกต่างกัน (p=0.305) และคะแนนความสามารถในการดำเนินชีวิตประจำวันเฉลี่ย ณ วันจำหน่ายเท่ากับ 13.6 และ 13.3 คะแนน (p=0.716) และหลังวันจำหน่าย 6 สัปดาห์เท่ากับ 17.0 และ 17.2 คะแนนตามลำดับ (p=0.874) ซึ่งไม่แตกต่างกัน วิจารณ์และข้อยุติ ผลลัพธ์ทางคลินิกของโครงการพัฒนาระบบการดูแลระยะกลางในการรักษาผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักระหว่างโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดเชียงรายไม่แตกต่างกันแต่ลดระยะเวลาการนอนในโรงพยาบาลศูนย์หลังผ่าตัด

เอกสารอ้างอิง

Foundation of Thai Gerontology Research and Development Institute and Institute for Population and Social Research, Mahidol University. Situation of the Thai elderly. 1st printing. Bangkok: The National Elderly Committee; 2015. (in Thai)

Keene GS, Parker MJ, Pryor GA. Mortality and morbidity after hip fractures. BMJ 1993;307 (6914):1248-50.

Cree M, Soskolne CL, Belseck E, Hornig J, McElhaney JE, Brant R, et al. Mortality and institutionalization following hip fracture. J Am Geriatr Soc 2000;48(3):283-8.

Johnell O, Kanis JA. An estimate of worldwide prevalence and disability associated with osteoporosis fractures. Osteoporos Int 2006;17(12):1726-33.

Rojanasthien S, Luevitoonvechkij S. Epidemiology of hip fracture in Chiang Mai. J Med Assoc Thai 2005;88(Suppl 5):S105-9.

Vaseenon T, Luevitoonvechkij S, Wongtriratanachai P, Rojanasthien S. Long-term mortality after osteoporotic hip fracture in Chiang Mai, Thailand. Journal of Clinical Densitometry 2010;13(1):63-7.

Chrichiiles EA, Butler CD, Davis CS, Wallace RB. A model of lifetime osteoporosis impact. Arch Intern Med 1991;151(10):2026-32.

Scaf-Klormp W, van Sonderen E, Sanderman R, Ormel J, Kempen GI. Recovery of physical function after limb injuries in independent older people living at home. Age Ageing 2001;30(3):213-9.

Wongwiwat N. Intermediate Care Model. The Management of Intermediate Care Model in Hospitals; 2018 May 1; Bangkok. (in Thai)

Department of Medical Service, Ministry of Public Health. Smart Intermediate Care [Internet]. 2017 [cited 2019 Apr 30]. Available from: http://bps.moph.go.th/new_bps/node/189. (in Thai)

Jordan KM, Cooper C. Epidemiology of osteoporosis. Best Pract Res Clin Rheumatol 2002;16(5):795-806. doi: 10.1053/berh.2002.0264.

Tinetti ME Clinical practice. Preventing fall in elderly persons. N Engl J Med 2003;348(1):42-9. doi: 10.1056/NEJMcp020719.

Eren OT, Küzkkaya M, Tezer M, Yilmaz C, Kuzgun U. Treatment of intertrochanteric fractures of the femur with Ender nail in patient over the age of 65 years. Acta Orthop Traumatol Turc 2003;39(2):102-6.

Kesmezacar H, Ogut T, Bilgili MG, Gokay S, Tenekecioglu Y. Treatment of intertrochanteric femur fractures in elderly patients: internal fixation orhemiarthroplasty. Acta Orthop Traumatol Turc 2005;39(4):287-94.

Zhang YR, Rao F, Pi W, Zhang PX, Jiang BG. Proximal femoral nail antirotation and dynamic hip screws for fixation of unstable intertrochanteric fractures of femur: A meta-analysis. Beijing Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban 2019;51(3):493-500.

Duymus TM, Aydogmus S, Ulusoy I, Kececi T, Adiyege L, Dernek B, et al. Comparison of Intra-and Extramedullary Implants in Treatment of Unstable Intertrochanteric Fractures. J Clin Orthop Trauma 2019;10(2):290-5.

Bottle A, Aylin P. Mortality associated with delay in operation after hip fracture: observational study. BMJ 2006;332(7547):947-51.

Chaysri R, Leerapun T, Klunklin K, Chiewchantanakit S, Leuvitoonvechakij S, Rojanasthien S. Factors related to mortality after osteoporotic hip fracture treatment at Chiang Mai University Hospital, Thailand during 2006 and 2007. J Med Assoc Thai 2015;98(1):59-64.

Pornkuna R. The Intermediate Care in Elders. The Elderly Service Plan; 2018 May 7-8; Khon Kaen. (in Thai)

Young J. The development of intermediate care services in England. Archives of Gerontology and Geriatrics 2009;49 Suppl 2:S21-5. doi: 10.1016/S0167-4943(09)70008-1.

Amphansap T, Nitiwarangkul L. One-year mortality rate after osteoporotic hip fractures and associated risk factors in Police General Hospital. Osteoporosis and Sarcopenia 2015;1:75-79.

Pils K1, Neumann F, Meisner W, Schano W, Vavrovsky GV, Van der Cammen TJ. Predictors of falls in elderly people during rehabilitation after hip fracture-who is at risk of a second one? Z Gerontol Geriatr 2003 Feb;36(1):16-22.

Carpintero P, Caeiro JR, Carpintero R, Morales A, Silva S, Mesa M. Complications of hip fractures: a review. World J Orthop 2014;5(4):402–11.