สถานการณ์การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และดัชนีความเสี่ยงต่อปัญหาแอลกอฮอล์ของจังหวัดในประเทศไทย: ข้อมูลการสำรวจ พ.ศ. 2560

อธิบ ตันอารีย์; พลเทพ วิจิตรคุณากร

ผู้แต่ง

อธิบ ตันอารีย์ โรงพยาบาลจิตเวชสงขลาราชนครินทร์
พลเทพ วิจิตรคุณากร ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัวและเวชศาสตร์ป้องกัน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

คำสำคัญ:

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์, ดัชนีความเสี่ยงต่อปัญหาแอลกอฮอล์ของจังหวัด, ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์และปัญหาที่เกิดขึ้นในประเทศไทย เป็นรายภูมิภาคและรายจังหวัด โดยใช้ค่าดัชนีความเสี่ยงต่อปัญหาแอลกอฮอล์รายจังหวัด (Provincial Alcohol Problem Index, PAPI) ใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากการสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่และดื่มสุราของประชากร (สพบส.) พ.ศ. 2560 ซึ่งใช้แบบแผนการสุ่มตัวอย่างแบบ 2 ขั้นตอน (stratified 2-stage sampling) ได้กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 120,003 คน วิเคราะห์ข้อมูลแบบถ่วงน้ำหนัก นำเสนอเป็นค่าร้อยละและค่าดัชนีความเสี่ยงต่อปัญหาแอลกอฮอล์รายจังหวัด ซึ่งคำนวณจาก 5 ประเด็นสถานการณ์แอลกอฮอล์ในแต่ละจังหวัดเทียบกับค่าเฉลี่ยของประเทศ มีค่าอยู่ระหว่าง 0 (ความเสี่ยงต่ำที่สุด) ถึง 1 (ความเสี่ยงสูงที่สุด) ผลการศึกษาพบว่า ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีความชุกของนักดื่มทั้งในกลุ่มผู้ใหญ่ (ร้อยละ 35.4 และ 32.8 ตามลำดับ) และกลุ่มวัยรุ่น (ร้อยละ 19.0 และ 16.8 ตามลำดับ) สูงกว่าภูมิภาคอื่น ส่วนภาคกลางและภาคใต้มีสัดส่วนของการดื่มประจำและดื่มหนักสูงกว่าภูมิภาคอื่น จังหวัดที่มีดัชนีความเสี่ยงต่อปัญหาจากการดื่มแอลกอฮอล์สูงที่สุด ได้แก่ ลำปาง (0.72 คะแนน) เชียงราย (0.69 คะแนน) พิษณุโลก (0.65 คะแนน) จันทบุรี (0.64 คะแนน) และสุโขทัย (0.63 คะแนน) ดังนั้น สรุปได้ว่าปัญหาการดื่มแอลกอฮอล์ยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย โดยมีความหลากหลายของประเด็นปัญหาที่สำคัญในแต่ละพื้นที่ โดยพื้นที่ที่ควรมีการแก้ไขโดยด่วน ได้แก่ จังหวัดลำปางและเชียงราย รวมถึงภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งการแก้ไขปัญหาแอลกอฮอล์ควรประกอบด้วยการสร้างกลไกขับเคลื่อนตามประเด็นปัญหาในระดับท้องถิ่น ร่วมกับการผลักดันเชิงนโยบายในระดับประเทศ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Global action plan for the prevention and control of non-communicable diseases 2013-2020. Geneva: World Health Organization; 2013. p. 65-70.

United Nations. Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. Resolution adopted by the General Assembly [internet]. 2015 [cited 2019]. Available from: https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/generalassembly/docs/globalcompact/A_RES_70_1_E.pdf.

World Health Organization. Global status report on alcohol and health 2014. Geneva: World Health Organization; 2014.

Rehm J, Rehn N, Room R, Monteiro M, Gmel G, Jernigan D, et al. The global distribution of average volume of alcohol consumption and patterns of drinking. European Addiction Research 2003;9(4):147-56.

Lumley T. Survey: analysis of complex survey samples. 2014. R package version. 2014;3(2).

Bivand R, Lewin-Koh N. Maptools: tools for reading and handling spatial objects. R package version 08. 2013;27.

Pebesma E, Bivand RS. Classes and methods for spatial data: the sp package. R news. 2005;5(2):9-13.

Chaiyasong S, Phakdeesettakun K, Thamarangsi T. Thailand Provincial Alcohol Report 2011. Bangkok: Thailand Substance Abuse Academic Network & Centre for Alcohol Studies; 2013. (in Thai)

Scott S, Muirhead C, Shucksmith J, Tyrrell R, Kaner E. Does industry-driven alcohol marketing influence adolescent drinking behaviour? A systematic review. Alcohol Alcohol. 2017;52(1):84-94.

Liang W, Chikritzhs T. Age at first use of alcohol predicts the risk of heavy alcohol use in early adulthood: a longitudinal study in the United States. Int J Drug Policy. 2015;26(2):131-4.

Kim MJ, Mason WA, Herrenkohl TI, Catalano RF, Toumbourou JW, Hemphill SA. Influence of early onset of alcohol use on the development of adolescent alcohol problems: a longitudinal binational study. Prev Sci 2017;18(1):1-11.

Richmond-Rakerd LS, Slutske WS, Lynskey MT, Agrawal A, Madden PAF, Bucholz KK, et al. Age at first use and later substance use disorder: shared genetic and environmental pathways for nicotine, alcohol, and cannabis. J Abnormal Psychology 2016;125(7):946-59.

Hingson RW, Heeren T, Edwards EM. Age at drinking onset, alcohol dependence, and their relation to drug use and dependence, driving under the influence of drugs, and motor-vehicle crash involvement because of drugs. J Stud Alcohol Drugs 2008;69(2):192-201.

Nguyen-Louie TT, Matt GE, Jacobus J, Li I, Cota C, Castro N, et al. Earlier alcohol use onset predicts poorer neuropsychological functioning in young adults. Alcohol Clin Exp Res 2017;41(12):2082-92.

Jiang H, Xiang X, Hao W, Room R, Zhang X, Wang X. Measuring and preventing alcohol use and related harm among young people in Asian countries: a thematic review. Glob Health Res Policy 2018;3:14.

Hingson RW, Edwards EM, Heeren T, Rosenbloom D. Age of drinking onset and injuries, motor vehicle crashes, and physical fights after drinking and when not drinking. Alcohol Clin Exp Res 2009;33(5):783-90.

Office of the Secretariat to the National Mental Health Commission. Results from Implementation the integrated management of alcohol intervention program in health care system (i-MAP Health) in piloted settings: a qualitative study. Bangkok: Office of the Secretariat to the National Mental Health Commission; 2013. (in Thai)

World Health Organization. Global status report on alcohol and health 2018. Geneva: World Health Organization; 2018.

Dawson DA. Volume of ethanol consumption: effects of different approaches to measurement. J Stud Alcohol 1998;59(2):191-7.

Rehm J, Scafato E. Indicators of alcohol consumption and attributable harm for monitoring and surveillance in European Union countries. Addiction 2011;106 Suppl 1:4-10.

National Health Medical Research Council. Australian guidelines to reduce health risks from drinking alcohol. Canbera: Commonwealth of Australia; 2009.

Rehm J, Room R, Taylor B. Method for moderation: measuring lifetime risk of alcohol attributable mortality as a basis for drinking guidelines. Int J Methods Psychiatr Res. 2008;17(3):141-51.

Rehm J, Baliunas D, Borges GL, Graham K, Irving H, Kehoe T, et al. The relation between different dimensions of alcohol consumption and burden of disease: an overview. Addiction 2010;105(5):817-43.