สัดส่วนเวลาการปฏิบัติงานของแพทย์เฉพาะทางโรงพยาบาลภาครัฐ กรณีศึกษา 8 โรงพยาบาล

ภาสกร สวนเรือง; อุทุมพร วงษ์ศิลป์

ผู้แต่ง

ภาสกร สวนเรือง สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข
อุทุมพร วงษ์ศิลป์ สำนักวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข

คำสำคัญ:

สัดส่วนเวลา, แพทย์เฉพาะทาง, การกระจายงาน, เกณฑ์การกระจายต้นทุน

บทคัดย่อ

การศึกษาสัดส่วนเวลาการปฏิบัติงานของแพทย์เฉพาะทาง ผู้ซึ่งปฏิบัติงานหลายหน่วยงานในสถานพยาบาลภายในประเทศไทย พบว่า หลักฐานที่มีการเผยแพร่เชิงประจักษ์ในเรื่องดังกล่าวนี้ยังมีน้อย ทั้งๆ ที่ข้อมูลสัดส่วนเวลาการปฏิบัติงานของแพทย์เฉพาะทางรายบุคคลนั้นมีความสำคัญ เพราะนอกจากจะเป็นข้อมูลสนับสนุนการบริหารจัดการบุคลากรของสถานพยาบาลแล้ว ยังเป็นข้อมูลเกณฑ์การกระจายต้นทุนในการศึกษาต้นทุนสถานพยาบาล เพื่อใช้กระจายต้นทุนส่วนที่เป็นค่าแรงและต้นทุนอื่นที่มีค่าแรงเป็นปัจจัยผลักดัน โดยเกณฑ์การกระจายต้นทุนค่าแรงดังกล่าวจะช่วยสะท้อนต้นทุนที่สอดคล้องกับการปฏิบัติงานจริงด้วย

การศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์สัดส่วนเวลาการปฏิบัติงานของแพทย์เฉพาะทาง โดยใช้ข้อมูลจากตารางการปฏิบัติงานของแพทย์เฉพาะทางสาขาต่างๆ และแบบสัมภาษณ์แพทย์และผู้ดูแลตารางการปฏิบัติงานของแพทย์จากสถานพยาบาลภาครัฐจำนวน 8 แห่ง ประกอบด้วยโรงพยาบาลศูนย์ 3 แห่ง โรงพยาบาลทั่วไป 3 แห่ง และโรงพยาบาลนอกสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข 2 แห่ง (ขนาด 600 และ 1,000 เตียง) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า แพทย์แต่ละสาขาจะมีสัดส่วนการปฏิบัติงานในหอผู้ป่วยใน มากเป็นอันดับหนึ่ง อยู่ในช่วงประมาณร้อยละ 33 - 36 รองลงมาคือห้องตรวจผู้ป่วยนอกและคลินิกต่างๆ อยู่ในช่วงประมาณร้อยละ 27 - 32 ด้านงานสอนแพทย์แต่ละสาขามีสัดส่วนเวลาการปฏิบัติงานไม่เกินร้อยละ 4.7 ยกเว้น กุมารแพทย์ร้อยละ 7.0 ด้านงานบริหารส่วนใหญ่จะมีสัดส่วนการปฏิบัติงานประมาณไม่เกินร้อยละ 4.0 สัดส่วนเวลาการปฏิบัติงานของแพทย์เฉพาะทาง เป็นดังนี้ โสต ศอ นาสิกแพทย์ outpatient department : operating room : inpatient department : งานสอน : งานบริหาร = 27.6 : 24.8 : 41.7 : 2.6 : 3.3 จักษุแพทย์ OPD : OR : IPD : งานสอน : งานบริหาร = 30.8 : 19.2 : 42.0 : 4.6 : 3.4 อายุรแพทย์ OPD : IPD : intensive care unit : งานสอน : งานบริหาร = 28.3 : 55.8 : 11.0 : 3.2 : 1.7 กุมารแพทย์ OPD : IPD : ICU : neonatal ICU : งานสอน : งานบริหาร = 32.6 : 33.8 : 10.4 : 14.3 : 7.0 : 1.9 สูตินรีแพทย์ OPD : OR : labor room : IPD : งานสอน : งานบริหาร = 30.4 : 15.3 : 17.4 : 33.1 : 2.7 : 1.1 ศัลยแพทย์ OPD : OR : IPD : ICU : งานสอน : งานบริหาร = 29.1 : 16.6 : 42.1 : 7.3 : 3.7 : 1.2 ศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์ OPD : OR : IPD : ICU : งานสอน : งานบริหาร = 17.6 : 19.2 : 52.9 : 6.9 : 2.4 : 1.0 วิสัญญีแพทย์ OPD : OR : ICU : งานวิสัญญี : งานสอน : งานบริหาร = 2.2 : 45.2 : 13.5 : 34.7 : 1.5 : 2.9

ข้อมูลที่ได้นี้ สามารถนำไปใช้เป็นเกณฑ์การกระจายต้นทุนค่าแรงในสถานพยาบาล และในการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคล รวมทั้งรูปแบบการศึกษานี้ ยังสามารถนำไปปรับใช้ในการศึกษาบุคลากรอื่นๆ ที่ทำงานหลายหน่วยงาน นอกเหนือจากวิชาชีพแพทย์ รวมทั้งยังสามารถใช้เป็นข้อมูลในการประมาณการความต้องการกำลังคนด้านสุขภาพได้อีกด้วย

เอกสารอ้างอิง

Pongpattrachai D, Sakulpanich T, Thumvanna P, Wongsin U. A study to compare the cost of medical treatment according to the diagnosis-related group (DRG) of hospital with medical teaching and hospitals without medical teaching. Nonthaburi: Health Insurance System Research Office; 2012. (in Thai)

Chiangchaisakulthai K, Prakongsai P. Individual patient-level costing study: micro-costing method with cost matrix in Thailand. Journal of Health Science 2015;24(5):1001–10. (in Thai)

Leafloor CW, Liu EY, Code CC, Lochnan HA, Keely E, Rothwell DM, et al. Time is of the essence: an observational time-motion study of internal medicine residents while they are on duty. Can Med Educ J 2017 Jun;8(3):e49–e70.

Richardson LC, Lehnbom EC, Baysari MT, Walter SR, Day RO, Westbrook JI. A time and motion study of junior doctor work patterns on the weekend: a potential contributor to the weekend effect? Intern Med J 2016 Jul;46(7):819–25.

Cone DC, Davidson SJ, Nguyen Q. A time-motion study of the emergency medical services turnaround interval. Ann Emerg Med 1998 Feb;31(2):241–6.

Zimmer JG, Groth-Juncker A. A time-motion study of patient care activities of a geriatric home care team. Home Health Care Serv Q 1983;4(1):67–78.

Hefter Y, Madahar P, Eisen LA, Gong MN. A time-motion study of ICU workflow and the impact of strain. Crit Care Med 2016 Aug;44(8):1482–9.

Sinsky C, Colligan L, Li L, Prgomet M, Reynolds S, Goeders L, et al. Allocation of physician time in ambulatory practice: a time and motion study in 4 specialties. Ann Intern Med 2016 Dec;165(11):753–60. doi: 10.7326/M16-0961.

Chiangchaisakulthai K, Wongsin U, Tisayathikom K, Suppradist W, Samiphuk N. Unit cost of services in primary care cluster. Journal of Health Systems Research 2019;13(2):175–87. (in Thai)

Victores AJ, Coggins K, Takashima M. Electronic health records and resident workflow: a time-motion study of otolaryngology residents. The Laryngoscope 2015 Mar;125(3):594–8. doi: 10.1002/lary.24848.

Tsai C-Y, Pancoast P, Duguid M, Tsai C. Hospital rounding-- EHR’s impact. Int J Health Care Qual Assur 2014;27(7):605–15.

Elliot DL, Hickam DH. Attending rounds on in-patient units: differences between medical and non-medical services. Med Educ 1993 Nov;27(6):503–8.

Buppasiri P, Kuhirunyaratn P, Kaewpila P, Veteewutachan N, Sattayasai J. Duty hour of interns in university hospital and hospital in Ministry of Public Health. Srinagarind Medical Journal 2012;21(1):8-13. (in Thai)