ความถี่และปัจจัยที่เกี่ยวข้องของอาการน้ำตาลต่ำในเลือด และความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือด ในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่สอง ณ หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลสงขลานครินทร์

ชนากานต์ ชัยธนกุล; นฤชา โกมลสุรเดช

ผู้แต่ง

ชนากานต์ ชัยธนกุล ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัวและเวชศาสตร์ป้องกัน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
นฤชา โกมลสุรเดช ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัวและเวชศาสตร์ป้องกัน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

คำสำคัญ:

อาการน้ำตาลต่ำในเลือด, ความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือด, ผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่สอง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อหาความถี่และปัจจัยที่เกี่ยวข้องของอาการน้ำตาลต่ำในเลือด และความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือด ในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเบาหวานชนิดที่สอง ที่มารับบริการในหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ ระเบียบวิธีศึกษา: งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวาง ในผู้ป่วยด้วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ระหว่างเดือนกรกฎาคม - ตุลาคม 2560 ที่หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ ทำการสัมภาษณ์ข้อมูลทั่วไป ลักษณะทางคลินิก และอาการน้ำตาลต่ำในเลือดในช่วงเวลา 1 เดือนที่ผ่านมา และวัดความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือดโดยใช้แบบสอบถาม Hypoglycemia Fear Survey ฉบับแปลภาษาไทย การศึกษาวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่เกี่ยวข้องและอาการน้ำตาลต่ำในเลือดด้วยสถิติการถดถอยโลจิสติก ผลการศึกษา: ผู้เข้าร่วมวิจัยจำนวนทั้งสิ้น 160 คน มีอายุเฉลี่ย 68.6 ± 6.1 ปี เป็นเพศหญิงร้อยละ 53.8 ระยะเวลาในการเป็นโรคเบาหวานเฉลี่ย 10.5 ± 6.4 ปี, มีภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวานร้อยละ 57.5 HbA1c เฉลี่ย 7.5 ± 1.8% พบผู้ป่วยที่มีอาการน้ำตาลต่ำในเลือดร้อยละ 30 ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับอาการน้ำตาลต่ำในเลือด ได้แก่ การมีภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวาน (aOR = 2.75; 95% CI 1.23 - 6.14; p = 0.012) การใช้ยา glipizide (aOR = 5.03; 95% CI 1.99 - 12.71; p < 0.001) และค่าระดับน้ำตาลในเลือด (aOR = 0.97; 95% CI 0.96 - 0.99; p < 0.001) พบคะแนนเฉลี่ยของความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือดเท่ากับ 16.9 ± 16 นอกจากนี้ คะแนนรวมเฉลี่ยของความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือด และคะแนนเฉลี่ยด้านความกังวล มีค่าสูงกว่าในกลุ่มที่มีความถี่ของอาการน้ำตาลต่ำในเลือดที่มากกว่าสองครั้งต่อเดือนเปรียบเทียบกับกลุ่มที่มีความถี่ 1-2 ครั้งต่อเดือนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.006 and 0.002) สรุป: การเกิดอาการน้ำตาลต่ำในเลือดเป็นสิ่งที่พบได้ในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่สอง ซึ่งปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับอาการน้ำตาลต่ำในเลือด ได้แก่ การมีภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวาน และการใช้ยา glipizide นอกจากนี้ ความถี่ของอาการน้ำตาลต่ำในเลือดที่มากขึ้นส่งผลต่อความกลัวภาวะน้ำตาลต่ำในเลือด ดังนั้น การดูแลและป้องกันภาวะน้ำตาลต่ำในเลือดในผู้สูงอายุโรคเบาหวานจึงเป็นสิ่งสำคัญ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Global health and aging. Geneva: World Health Organization; 2011.

World Health Organization. World report on aging and health. Geneva: World Health Organization; 2015.

Foundation of Thai Gerontology Research and Development Institute. Situation of the Thai elderly. Bangkok: Amarin Publishing; 2016. (in Thai)

Institute of Geriatric Medicine. Geriatric syndrome. Nonthaburi: Is August; 2015. (in Thai)

Aekplakorn W. Thai people’s health survey report by physical examination 5th. Nonthaburi: Health Systems Research Institute; 2014. (in Thai)

Diabetes Association of Thailand. Clinical practice guideline for diabetes. Pathumthani: RomYen Media; 2017.

McCoy RG, Van Houten HK, Ziegenfuss JY, Shah ND, Wermers RA, Smith SA. Increased mortality of patients with diabetes reporting severe hypoglycemia. Diabetes Care 2012;35(9):1897-901.

Zoungas S, Patel A, Chalmers J, de Galan BE, Li Qiang B, Billot L, et. al. Severe hypoglycemia and risks of vascular events and death. N Engl J Med 2010;363:1410-8.

Desouza C, Geremia B, Fonseca V. Hypoglycemia, diabetes, and cardiovascular events. Diabetes Care 2010;33(6):1389-94.

Cryer P. Diverse causes of hypoglycemia-associated autonomic failure in diabetes. N Engl J Med 2004;350:2272-79.

Nicolucci A, Pintaudi B, Rossi MC, Messina R, Dotta F, Frontoni S, et. al. The social burden of hypoglycemia in the elderly. Acta Diabetol 2015;52(4):677-85.

Jennum P, Stender-Petersen K, Rabøl R, Jørgensen NR, Chu PL, Madsbad S. The Impact of nocturnal hypoglycemia on sleep in subjects with type 2 diabetes. Diabetes Care 2015;38(11):2151-7.

Whitmer RA, Karter AJ, Yaffe K, Quesenberry CP, Selby JV. Hypoglycemic episodes and risk of dementia in older patients with type 2 diabetes mellitus. JAMA 2009;301(15):1565-72.

Malabu UH, Vangaveti VN, Kennedy RL. Disease burden evaluation of fall-related events in the elderly due to hypoglycemia and other diabetic complications: a clinical review. Clin Epidemiol 2014;14(6):287-94.

Mason WA, Capitanio JP. A reconstruction emotion review. J Int Soc Res Emotion 2012;4(3):238-44.

Jerawatana R. Development of self-care agency in diabetic patient with fear of hypoglycemia from insulin administration: a case study. Rama Nursing Journal 2016;22:223-46. (in Thai)

Leiter LA, Yale J-F, Chiasson J-L, Harris SB, Kleinstiver P, Sauriol L. Assessment of the impact of fear of hypoglycemic episodes on glycemic and hypoglycemic management. Can J Diabetes 2005;29:186-92.

Mahabalshetti AD, Ramdurg SI, Dhananjaya M. Prevalence of fear of hypoglycemic attack in patients with uncontrolled diabetes mellitus and correlation analysis in diabetes. Int J Sci Study 2016;12:173-7.

Jódar-Gimeno E, Álvarez-Guisasola F, Ávila-Lachica L, Palomares-Ortega R, Roldán-Suárez C, Lizán-Tudela L. Quality of life and fear for hypoglycemia in patients with type 2 diabetes mellitus. Revista Clínica Española 2015;215(2):91-7.

Sheu Wayne HH, Ji Li-Nong, Nitiyanant W, Baik Sei H, Yin D, Mavros P, et. al. Hypoglycemia is associated with increased worry and lower quality of life among patients with type 2 diabetes treated with oral antihyperglycemic agents in the Asia-Pacific region. Diabetes Res Clin Pract 2012;96:141-8.

Amiel SA, Dixon T, Mann R, Jameson K. Hypoglycaemia in type 2 diabetes. Diabet Med 2008;25:245-54.

Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods 209;41:1149-60.

Bodmer M, Meier C, Krähenbühl S, Jick S, Meier R. Metformin, sulfonylureas, or other antidiabetes drugs and the risk of lactic acidosis or hypoglycemia a nested case-control analysis. Diabetes Care 2008;31(11):2086-91.

American Diabetes Association. Defining and reporting hypoglycemia in diabetes: a report from the American Diabetes Association Workgroup on Hypoglycemia. Diabetes Care 2005;28:1245-9.

Deary IJ, Hepburn DA, MacLeod KM, Frier BM. Partitioning the symptoms of hypoglycaemia using multi-sample confirmatory factor analysis. Diabetologia 1993;36(8):771-7.

Fukuda M, Doi K, Sugawara M, Naka Y, Mochizuki K. Survey of hypoglycemia in elderly people with type 2 diabetes mellitus in Japan. J Clin Med Res 2015;7(12):967-78.

Rauh SP, Rutters F, Thorsted BL, Wolden ML, Nijpels G, van der Heijden, et. al. Self-reported hypoglycaemia in patients with type 2 diabetes treated with insulin in the Hoorn Diabetes Care System Cohort, the Netherlands: a prospective cohort study. BMJ Open 2016;6(9):1-8.

Cox DJ, Irvine A, Gonder-Frederick L, Nowacek G, Butterfield J. Fear of hypoglycemia: quantification, validation, and utilization. Diabetes Care 1987;10:617-21.

Graue M, Iversen MM, Wentzel-Larsen T, Rokne B, Haugstvedt A. Assessing fear of hypoglycemia among adults with type 1 diabetes - psychometric properties of the Norwegian version of the hypoglycemia fear survey II questionnaire. Norsk Epidemiologi 2013;23(1):75-81.

Hajos TR, Polonsky WH, Pouwer F, Gonder-Frederick L, Snoek FJ. Toward defining a cutoff score for elevated fear of hypoglycemia on the hypoglycemia fear survey worry subscale in patients with type 2 diabetes. Diabetes Care 2014;37:102-8.

Gonder-Frederick LA, Schmidt KM, Vajda KA, Greear ML, Singh H, Shepard JA, et. al. Psychometric properties of the hypoglycemia fear survey-II for adults with type 1 diabetes. Diabetes Care 2011;34:801-6.

Lam Amanda, Yun Rui, Xin Xiaohui, Tan Wee Boon, Gardner Daphne Su-Lyn, Goh, Su-Yen. Psychometric validation of the hypoglycemia fear survey-II (HFS-II) in Singapore. BMJ Open Diabetes Research Care 2017;5(1):1-9.

Abdelhafiz AH, Rodríguez-Mañas L, Morley JE, Sinclair AJ. Hypoglycemia in older people – a less well recognized risk factor for frailty. A&D 2015;6(2):156-67.

Shafiee, Gita, Mohajeri-Tehrani, Mohammadreza, Pajouhi, Mohammad & Larijani, Bagher. The importance of hypoglycemia in diabetic patients. J Diabetes Metab Dis 2012;11:17.

Sircar M, Bhatia A, Munshi M. Review of hypoglycemia in the older adult: clinical implications and management. Can J Diabetes 2016;40:66-72.

Perlmuter LC, Flanagan BP, Shah PH, Singh SP. Glycemic control and hypoglycemia: is the loser the winner. Diabetes care 2008;31:2072-76.