ภาระทางเศรษฐกิจจากการดูแลรักษาผู้ป่วยต่างด้าว: กรณีศึกษาโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา จังหวัดกาญจนบุรี

รักษ์พงศ์ เวียงเจริญ; ชื่นฤทัย ยี่เขียน; พรสวรรค์ อัตวินิจตระการ; ระพีพงศ์ สุพรรณไชยมาตย์; อานนท์ กุลธรรมานุสรณ์; สมเจตน์ เหล่าลือเกียรติ; ประตาป สิงหศิวานนท์; โมลี วนิชสุวรรณ; โชคชัย ลีโทชวลิต; พรรณี ปิติสุทธิธรรม

ผู้แต่ง

รักษ์พงศ์ เวียงเจริญ โรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา
ชื่นฤทัย ยี่เขียน โรงพยาบาลสมเด็จพระบรมราชเทวี ณ ศรีราชา
พรสวรรค์ อัตวินิจตระการ โรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา
ระพีพงศ์ สุพรรณไชยมาตย์ สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ กระทรวงสาธารณสุข; สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
อานนท์ กุลธรรมานุสรณ์ สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ กระทรวงสาธารณสุข
สมเจตน์ เหล่าลือเกียรติ โรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา
ประตาป สิงหศิวานนท์ คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล
โมลี วนิชสุวรรณ โรงพยาบาลสมุทรสาคร
โชคชัย ลีโทชวลิต โรงพยาบาลกระทุ่มแบน
พรรณี ปิติสุทธิธรรม คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

คนต่างด้าว, ต้นทุน, ค่ารักษาพยาบาล, กาญจนบุรี

บทคัดย่อ

จังหวัดกาญจนบุรีเป็นหนึ่งในจังหวัดชายแดนที่มีประชากรต่างด้าวอาศัยอยู่หนาแน่น ทำให้โรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนาซึ่งเป็นโรงพยาบาลประจำจังหวัดต้องให้การดูแลรักษาผู้ป่วยต่างด้าวจำนวนมากมาอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาสถานการณ์และผลกระทบของการให้บริการผู้ป่วยต่างด้าวต่อระบบบริการและค่าใช้จ่ายของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา โดยเป็นการศึกษาเชิงปริมาณของผู้ป่วยต่างด้าวที่มารักษาในโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนาทั้งผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ในปีงบประมาณ 2560 เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ ใช้แบบสอบถามและการสืบค้นข้อมูลการมารับบริการย้อนหลัง สุ่มตัวอย่างตามสะดวก มีผู้เข้าร่วมการศึกษาทั้งหมด 519 คน ประกอบด้วยผู้ป่วยนอก 412 คนและผู้ป่วยใน 107 คน โดยในกลุ่มผู้ป่วยนอก 412 คน มี 305 คนที่มารับบริการผู้ป่วยนอกอย่างเดียว และมี 107 คนที่เคยมีประวัติการนอนโรงพยาบาลในช่วงปีที่ผ่านมา ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยนอกร้อยละ 18.4 และกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยในร้อยละ 38.3 ไม่มีสิทธิประกันสุขภาพ เมื่อจำแนกผู้ป่วยตามกลุ่มโรคที่มีต้นทุนสูงที่สุดพบว่า ผู้ป่วยกลุ่มโรคมะเร็งมีสัดส่วนสูงที่สุดในกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยนอก [63,459 บาทต่อคนต่อปี (SD 82,872)] และกลุ่มผู้ป่วยโรคติดต่อมีสัดส่วนสูงสุดในกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยใน [43,100 บาทต่อครั้ง (SD 53,384)] ในแง่ต้นทุนค่ารักษาพยาบาลและค่ารักษาพยาบาลตามราคาโรงพยาบาล ผู้ป่วยนอกมีต้นทุนเฉลี่ย 15,757 บาทต่อคนต่อปี ผู้ป่วยในมีต้นทุนเฉลี่ย 35,280 บาทต่อคนต่อครั้ง ของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา โรงพยาบาลสมุทรสาคร โรงพยาบาลกระทุ่มแบน และโครงการวิจัย ค่าน้ำหนักสัมพัทธ์ของค่าใช้จ่ายมากกว่าเท่ากับ 2 หน่วยของโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา โรงพยาบาลสมุทรสาคร โรงพยาบาลกระทุ่มแบน และโครงการวิจัย ร้อยละ 19.2, 5.3, 2.4, และ 23.4 ตามลำดับ ค่าน้ำหนักสัมพัทธ์ของค่าใช้จ่ายมากกว่าเท่ากับ 4 หน่วย ร้อยละ 5.8, 1.9, 1.2, และ 3.7 ตามลำดับ 5 อันดับสูงสุดของกลุ่มโรคผู้ป่วยนอก คือมะเร็ง การบาดเจ็บ โรคไม่ติดต่อ ทารกแรกเกิดที่มีปัญหา และการฝากครรภ์และการคลอด ตามลำดับ 5 อันดับสูงสุดของฝ่ายการแพทย์ที่รับผู้ป่วยใน ได้แก่ อายุรกรรม ศัลยกรรม สูติกรรม ศัลยกรรมกระดูกและกุมารเวชกรรม ตามลำดับ

ข้อมูลการศึกษานี้ เป็นตัวอย่างที่สนับสนุนให้มีการพิจารณาเชิงนโยบายเพื่อแก้ปัญหาภาระค่าใช้จ่ายของโรงพยาบาลในจังหวัดชายแดน เช่น การเสนอนโยบายความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านในการพัฒนาขีดความสามารถของสถานพยาบาล การทบทวนราคาบัตรประกันสุขภาพต่างด้าวของกระทรวงสาธารณสุขให้เหมาะสมกับต้นทุนการรักษาพยาบาล และที่สำคัญควรมีนโยบายปรับการจัดสรรงบประมาณชดเชยให้แก่สถานพยาบาลในกรณีที่ดูแลคนต่างด้าวและไม่สามารถเรียกเก็บค่าใช้จ่ายได้เพียงพอ

เอกสารอ้างอิง

Kantayaporn T, Mallik S. Migration and health service system in Thailand: situation, responses and challenges in a context of AEC in 2015 [Internet]. World Health Organization and European Union; 2013. Available from: http://www.who.int/iris/handle/10665/204591.

Sirilak S, Okanurak K, Wattanagoon Y, Chatchaiyalerk S, Tornee S, Siri S. Community participation of cross-border migrants for primary health care in Thailand. Health Policy Plan 2013 Sep;28(6):658–64.

Tangcharoensathien V, Witthayapipopsakul W, Panichkriangkrai W, Patcharanarumol W, Mills A. Health systems development in Thailand: a solid platform for successful implementation of universal health coverage. Lancet 2018 Mar;391(10126):1205–23.

Srithongtham O, Songpracha S, Sanguanwongwan W, Charoenmukayananta S. Health care services of the community hospital at border Lao, Burma, and Cambodia: when becoming to Asean Economics Community in the Year 2015 [internet]. Nida Dev J 017;57(1):85–108. Available from: https://www.tci-thaijo.org/index.php/NDJ/article/view/72863/65406. (in Thai)

Durham J, Blondell SJ. A realist synthesis of cross-border patient movement from low and middle income countries to similar or higher income countries. Global Health 2017 Aug;13(1):68.

Suphanchaimat R, Putthasri W, Prakongsai P, Tangcharoensathien V. Evolution and complexity of government policies to protect the health of undocumented/illegal migrants in Thailand - the unsolved challenges. Risk Manag Healthc Policy. England; 2017;10:49–62. doi: 10.2147/RMHP.S130442.

Bureau of Strategy and Planning. Health expenditure of migrant population in 31 border provinces in fiscal year 2015 [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health, Thailand; 2016. Available from: http://bps.moph.go.th/new_bps/sites/default/files/Thecostofhealth_2558.pdf. (in Thai)

Bureau of Strategy and Planning. National strategy on border health and migrant workers 2017 - 2021 [Internet]. Pokpermdee P, editor. Nonthaburi: Bureau of Strategy and Planning, Ministry of Public Health, Thailand; 2016. Available from: http://bps.moph.go.th/new_bps/sites/default/files/4. Border & Migrant Health 5Y (2017-2021).pdf. (in Thai)

Suphanchaimat R. “Health Insurance Card Scheme” for crossborder migrants in Thailand: responses in policy implementation & outcome evaluation medicine [Internet]. London School of Hygiene & Tropical Medicine; 2017. Available from: http://researchonline.lshtm.ac.uk/3817560/.

Cheunwattana W. Healht System Management in Thai-Cambodia Border. Journal of Pathumthani University [Internet] 2017;9(2):165–74. Available from: http://www.ptu.ac.th/journal/data/9-2/9-2-20.pdf. (in Thai)

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas [Internet]. SAGE Publications Inc; 1970 Sep 1;30(3):607–10. Available from: https://doi.org/10.1177/001316447003000308.

Riewpaiboon A. Standard cost lists for health economic evaluation in Thailand. J Med Assoc Thai 2014 May;97 Suppl 5:S127-34.

Bureau of Trade and Economic Indices. Thailabd customer price index (1944-present) [Internet]. 2017 [cited 2017 Aug 14]. Available from: http://www.price.moc.go.th/price/cpi/index_new.asp.

Bochaton A. The rise of a transnational healthcare paradigm: Thai hospitals at the crossroads of new patient flows. Eur J Translational Stud 2013;5(1):53–80.

Bochaton A. Cross-border mobility and social networks: Laotians seeking medical treatment along the Thai border. Soc Sci Med 2015 Jan;124:364–73.

Wallisch L, Zemore SE, Cherpitel CJ, Borges G. Wanting and getting help for substance problems on both sides of the US-Mexico border. J Immigr Minor Heal 2017 Oct;19(5):1174–85.

Borges G, Cherpitel CJ, Orozco R, Zemore SE, Wallisch L, Medina-Mora M-E, et al. Substance use and cumulative exposure to American society: findings from both sides of the US-Mexico border region. Am J Public Health 2016 Jan;106(1):119–27.

Hermans HE, den Exter A. Cross-border alliances in health care: international co-operation between health insurers and providers in the Euregio Meuse-Rhine. Croat Med J 1999 Jun;40(2):266–72.

Cucic S. European Union health policy and its implications for national convergence. Int J Qual Heal care J Int Soc Qual Heal Care 2000 Jun;12(3):217–25.