ประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการตนเองที่บ้านในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะ Hyperglycemia โดยชุมชนมีส่วนร่วมด้วยการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน (Home Ward)

สุภาพร  ทวยมาตร

ผู้แต่ง

สุภาพร ทวยมาตร โรงพยาบาลกุดรัง

คำสำคัญ:

ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2, การจัดการตนเองที่บ้าน, ชุมชนมีส่วนร่วม, การดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการตนเองที่บ้านในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะ Hyperglycemia โดยชุมชนมีส่วนร่วมด้วยการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน (Home Ward) กลุ่มตัวอย่างจำนวน 34 คน เกณฑ์คัดเข้า ได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารมากกว่า 300 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร ไม่มีภาวะ DKA หรือ HHS และสามารถเข้าถึงระบบติดตามสุขภาพในชุมชน กลุ่มทดลองได้รับการดูแลตามรูปแบบการจัดการตนเองที่บ้าน พัฒนาจากแนวคิดการจัดการตนเองของ Kanfer ร่วมกับการดูแลแบบ Home Ward และการมีส่วนร่วมของญาติ อาสาสมัครสาธารณสุข และชุมชน กลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐานคลินิกโรคเรื้อรัง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินพฤติกรรมการจัดการตนเอง แบบบันทึกระดับน้ำตาลในเลือด (FBS) และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน Paired t-test

ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ย พฤติกรรมการจัดการตนเองสูงและความพึงพอใจ กว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และมีระดับน้ำตาลในเลือดลดลงมากกว่าก่อนทดลอง (p < 0.001)

สรุปได้ว่า รูปแบบการจัดการตนเองที่บ้านโดยชุมชนมีส่วนร่วมร่วมกับการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้านมีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเองและการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วยเบาหวานในระดับชุมชนได้อย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2567). แนวทางการดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน (Home Ward). กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.

กรมควบคุมโรค. (2565). รายงานสถานการณ์โรคเบาหวานในประเทศไทย ปี 2565. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

กฤตกร มั่นสระเกษ, วิไลลักษณ์ ปิ่นแก้ว, และธิดารัตน์ อภิญญา. (2562). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อ การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ใช้อินซูลิน. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 37(2), 45–58.

เกษดาพร ศรีสุวอ. (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองและผลลัพธ์ทาง คลินิกในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบ้านจั่น อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านกลิ้งคำ อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี.

ขวัญชนก แสงแก้ว และคณะ.(2569). การพัฒนารูปแบบการจัดการตนเองในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเค็งใหญ่ อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ.ราชาวดีสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 16(1), 73–87.

ณัฐภัสสร เดิมขุนทด, ชุลีพร หีบแก้ว, และสุวรรณา จันทร์ประเสริฐ. (2564). ผลของการติดตามสุขภาพทางไกลต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความสม่ำเสมอในการรับประทานยาในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ, 15(3), 67–79.

นิยม ดีจันทร์, สุพัฒน์ กองศรีมา, นครินทร์ ประสิทธิ์, ณัฐพร นิจธรรมสกุล, และภูวนาถ ศรีสุธรรม. (2567). ผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ ตำบลกุด หมากไฟ อำเภอหนองวัวซอ จังหวัดอุดรธานี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 18(1), 111–127.

ปาวีณา สุขก๋า. (2568). ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลปาย. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน.

ภัทราวดี ใหม่นุ่น. (2567). ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านดอนใหญ่. วารสารวิชาการและการพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช, 4(2), E002372.

วาสิฏฐี ศิริชัย, และสถาพร มุ่งทวีพงษา. (2567). ผลของโปรแกรมส่งเสริมการดูแลสุขภาพตนเองตามหลัก 3อ 2ส ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มงานบริการด้านปฐมภูมิและองค์รวม โรงพยาบาลมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร. ยโสธรเวชสาร, 26(3), 87–102.

สมถวิล มั่งมี, วิไล คุปต์นิรัติศัยกุล, และพรรณี บัญชรหัตถกิจ. (2565). ผลของโปรแกรมการดูแลตนเองที่บ้านร่วมกับการเยี่ยมบ้านโดยทีมสุขภาพชุมชนต่อระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารพยาบาลชุมชน, 9(2), 88–102.

อธิบ ลีธีระประเสริฐ.(2568). ประสิทธิผลของการดูแลผู้ป่วยเบาหวานแบบผู้ป่วยในที่บ้านของโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 19(1), 188–202.

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.

International Diabetes Federation. (2021). IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetesprevalence estimates for 2021 and projections for 2045. NCBI Bookshelf.

Kanfer, F. H. (1991). Self-management strategies and tactics. In A. P. Goldstein & F. H. Kanfer (Eds.), Maximizing treatment gains: Transfer enhancement in psychotherapy (pp. 185–228). Academic Press.