ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันผลกระทบจากฝุ่นละออง ขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในกลุ่มเสี่ยงของอำเภอบ้านฉาง จังหวัดระยอง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ฝุ่น PM2.5 เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในกลุ่มอาชีพที่ทำงานกลางแจ้ง
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันตนเองจากฝุ่น PM2.5 และเพื่อเปรียบเทียบระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันตนเองจากฝุ่น PM2.5 ตามลักษณะส่วนบุคคล ของพนักงานกวาดถนนในอำเภอบ้านฉาง จังหวัดระยอง จำนวน 56 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามระหว่างเดือนเมษายนถึงมิถุนายน 2568 ศึกษาวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย (x̄) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์สถิติ Independent Samples t-test และการถดถอยโลจิสติก (Logistic Regression) ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพทุกด้านอยู่ในระดับปานกลาง
(x̄ = 2.86, S.D. = 0.99) ได้แก่ การเข้าถึงข้อมูล ความรู้ความเข้าใจ ทักษะการสื่อสาร การจัดการตนเอง ความรู้เท่าทันสื่อ และทักษะการตัดสินใจ โดยพบว่าความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความแตกต่างตามอายุและระดับการศึกษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) โดยผู้ที่มีอายุ 20 - 40 ปี และผู้ที่มีการศึกษาระดับมัธยมศึกษาขึ้นไป มีโอกาสมีความรอบรู้ด้านสุขภาพสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ สรุปได้ว่ากลุ่มตัวอย่างมีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับปานกลาง ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่ายังมีความจำเป็นต้องส่งเสริมความรอบรู้เพิ่มเติม
เพื่อให้กลุ่มอาชีพเสี่ยงสามารถป้องกันตนเองจากฝุ่น PM2.5 ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ข้อเสนอแนะสำหรับกลุ่มอายุที่มีความรอบรู้ต่ำ ควรพัฒนาเนื้อหาและวิธีการสอนให้เหมาะสม โดยใช้ภาษาที่เข้าใจง่ายและชัดเจน หลีกเลี่ยงคำศัพท์เทคนิคที่ซับซ้อน เสริมการฝึกปฏิบัติจริง ผ่านสื่อภาพและการสาธิตจริง เช่น การใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลเพื่อให้เข้าใจได้ง่ายและสามารถนำไปปฏิบัติได้ทันที และจัดตั้งศูนย์ข้อมูลหรือเวทีสอบถามเพื่อให้กลุ่มอายุนี้สามารถถามคำถามและได้รับคำตอบที่เข้าใจง่าย และสำหรับกลุ่มที่มีระดับการศึกษาน้อย ควรใช้สื่อการสอนที่หลากหลายและเข้าถึงง่าย เช่น วิดีโอสั้น โปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ และวิทยุชุมชน ซึ่งเหมาะสมกับกลุ่มที่มีความสามารถในการอ่านจำกัด
การสอนทักษะพื้นฐานในการใช้เทคโนโลย์ควรจัดให้เป็นขั้นตอนย่อยที่กระชับ ชัดเจน และเป็นลำดับ พร้อมทั้งเชื่อมโยงการถ่ายทอดความรู้ผ่านผู้นำชุมชนและสื่อท้องถิ่น เพื่อให้ข้อมูลมาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือและคุ้นเคยกับกลุ่มเป้าหมาย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้แต่งที่ตีพิมพ์กับวารสารโรคและภัยสุขภาพ ภาคตะวันออก ประเทศไทย จะต้องยอมรับเงื่อนไขต่อไปนี้ :
ผู้แต่งจะต้องสงวนลิขสิทธิ์และให้สิทธิ์กับวารสารในการตีพิมพ์เผยแพร่บทความ โดยบทความจะถือเป็นลิขสิทธ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดชลบุรี
เอกสารอ้างอิง
PM2.5 Surveillance Group, Chulalongkorn University. Living with PM2.5 dust [Internet]. Bangkok:
Chulalongkorn University; 2019 [cited 2024 Nov 2]. Available from: https://www.chula.ac.th/wp-content/uploads/2019/10/chula-pm25-booklet-1.pdf. (in Thai)
Ministry of Public Health. Notification of the Ministry of Public Health: Names or main symptoms of environmental-related diseases (No. 2) B.E. 2565 (2022). Royal Gazette. 2022 Mar 23;139(Special Part 68 Ng):3–4. (in Thai)
Tungbumrungtham N. PM2.5 dust: Tiny particles with serious health impacts [Internet]. Bangkok: Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University; [cited 2025 Jan 5]. Available from: https://shorturl.asia/pErGu(in Thai)
Ministry of Public Health, Department of Health. Five risk groups working outdoors to cope with fine dust [Internet]. Bangkok: Department of Health; 2019 [cited 2024 Nov 15]. Available from: https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/5-in-the-dust-group/.(in Thai)
Saowakon U, Pattharasuda C, Nopparut R, Thapakorn K. Dust concentration inside the traffic police booth on Rangsit–Nakhonnayok Road, Thanyaburi District, Pathumthani Province and health risk assessment. J Allied Health Sci Suan Sunandha Rajabhat Univ. 2021;6(1):12–25. (in Thai)
Occupational and Environmental Diseases Control Act B.E. 2562 (2019). Royal Gazette. 2019 May 22;136(Part 67):215–235.(in Thai)
Ministry of Public Health. Notification of the Ministry of Public Health: Names or main symptoms of environmental-related diseases B.E. 2563 (2020). Royal Gazette. 2021 Feb 1;138(Special Part 23 Ng):5. (in Thai)
Luangwilai T, Ong-Artborirak P, Manomaipiboon B, Ruamtawee W, Kunno J. PM2.5 risk
perception and associated with sociodemographic factors in urban Thailand. Sci Rep. 2025;15(1):32283. doi:10.1038/s41598-025-18218-0. (in Thai)
Pollution Control Department. Air4Thai [mobile application software]. Bangkok: Pollution Control Department; 2024. Available from: http://air4thai.pcd.go.th/webV3/#/Home.(in Thai)
Environmental Health and Occupational Health Division, Rayong Provincial Public Health
Office. Medical and public health report on particulate matter less than 2.5 micrometers
(PM2.5) in Rayong Province [Internet]. Rayong: Rayong Provincial Public Health Office; 2025 [cited 2025 Nov 20]. Available from: https://shorturl.asia/tO42r.(in Thai)
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008;67(12):2072–8. doi:10.1016/j.socscimed.2008.09.050
Lakkhana K. Respiratory symptoms and lung function prevalence among road sweepers in Bang Na District [master’s thesis]. Pathum Thani: Thammasat University; 2022. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jmpubu/article/view/264544. (in Thai)
Watcharaporn W, Khwankhae N. Health risk assessment among roadside occupations from respirable dust exposure in Khlong Nueng Sub-district, Khlong Luang District, Pathumthani Province. J Allied Health Sci Suan Sunandha Rajabhat Univ. 2022;8(1):14–24. (in Thai)
Daniel WW. Biostatistics: a foundation for analysis in the health sciences. 7th ed. New York: John Wiley & Sons; 1999.
Yongyu M. Environmental health literacy on the prevention of health effects from particles less than 2.5 micrometers in diameter (PM2.5) by village health volunteers in eco-industrial town under the 5th Health Region. Thai J Health Promot Environ Health. 2021;44(2):83–96. (in Thai)
Lexén A, Kalsås K, Liiri J, Håkansson C. Perceived job strain among Swedish occupational therapists with less than 10 years of work experience. Scand J Occup Ther. 2021;28(4):304–12. doi:10.1080/11038128.2020.1817544
Méndez-Rojas B, et al. Community social capital on the timing of sexual debut and teen birth in Nicaragua: a multilevel approach. BMC Public Health. 2016;16:1–14. doi:10.1186/s12889-016-3666-9
Jalali-Farahani S, Amiri P, Bakht S, Shayeghian Z, Cheraghi L, Azizi F. Socio-demographic determinants of health-related quality of life in Tehran Lipid and Glucose Study (TLGS). Int J Endocrinol Metab. 2017;15(4):e14548. doi:10.5812/ijem.14548
Cronbach LJ. Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951;16:297–334. doi:10.1007/BF02310555
Tanisorn T. A study of environmental healthliteracy in preventing health impacts from particulate matter of less than 2.5 micrometers (PM2.5) of village health volunteers in the area of Chiang Mai [Internet]. Chiang Mai:
Chiang Mai Provincial Public Health Office; 2023 [cited 2025 Feb 25]. Available from: https://www.chiangmaihealth.go.th/document/230925169563193370.pdf
Chreonchai M, Onuma K, Thongchai A, Subhawan Y. Environmental health literacy on preventing the health impacts from dust particulate matter of less than 2.5 micrometers(PM2.5) of village health volunteers in
Nakhon Phanom Province. J Health Environ Educ. 2024;9(1):596–604. (in Thai)
Mewadee N, Sirithorn D, Tipwan P. The development of health literacy in preventing health effects from PM2.5: A case study of Keha Thung Song Hong Wittaya School 1, Bangkok [Internet]. Bangkok: Urban Health Development Institute; 2022 [cited 2024 Nov 2]. Available from:https://mwi.anamai.moph.go.th/th/mwi-research/download?id=87144&mid=36865&mkey=m_document&lang=th&did=28106 (in Thai)
Pongsatorn K, Kuljira C, Busakorn T, Trakul B, Weerasak M, Korakot C. Assessment of knowledge and practice of self-protective behavior from particulate matter 2.5 among the people in Koh Chang Sub-district, Mae Sai District, Chiang Rai. In: Proceedings of the Graduate Research Conference; 2019; Vol 15. p. 2903–13. (in Thai)
