ปัจจัยสิ่งแวดล้อมสำคัญบางประการที่ขับเคลื่อนการเกิดโรคหัวใจและหลอด เลือด: การทบทวนเชิงบรรยายด้านกลไกและนัยสำคัญต่อสุขภาพประชากรและสาธารณสุข
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
โรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นสาเหตุสำคัญของการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตทั่วโลก โดยปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมอาจเพิ่มความเสี่ยงนอกเหนือจากปัจจัยทางคลินิกและพฤติกรรม การทบทวนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักฐานเกี่ยวกับปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมทั้งกลไกทางชีวภาพ ปฏิสัมพันธ์ระหว่างการสัมผัส ความเปราะบางของประชากร และนัยต่อการป้องกันและนโยบายสาธารณสุข การศึกษานี้เป็นการทบทวนวรรณกรรมเชิงพรรณนาโดยสืบค้นอย่างมีโครงสร้างจาก PubMed, Scopus และ Web of Science ครอบคลุมบทความที่เผยแพร่ระหว่าง ค.ศ. 2000–2024 รวมทั้งแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง จากเอกสาร 642 รายการ ตัดรายการซ้ำ 231 รายการ คัดกรอง 411 รายการ และประเมินฉบับเต็ม 92 รายการ โดยมี 22 แหล่งข้อมูลผ่านเกณฑ์และนำเข้าสู่การสังเคราะห์หลักฐาน ผลการทบทวนพบว่า PM2.5 มีหลักฐานผลกระทบต่อระบบหัวใจและหลอดเลือดที่ชัดเจนและสอดคล้องมากที่สุด ความร้อนจัดและเสียงรบกวนจากการคมนาคมมีหลักฐานสนับสนุนแต่ขึ้นอยู่กับบริบท ขณะที่หลักฐานเกี่ยวกับแสงประดิษฐ์ในเวลากลางคืน สารเคมีที่คงอยู่ยาวนานในสิ่งแวดล้อม และไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติกยังมีความหลากหลายหรืออยู่ในระยะเริ่มต้น กลไกสำคัญร่วมกัน ได้แก่ ภาวะเครียดออกซิเดชัน การอักเสบ ความผิดปกติของเยื่อบุหลอดเลือด การรบกวนระบบประสาทอัตโนมัติและจังหวะชีวภาพ ความผิดปกติของการเผาผลาญ และการเกิดลิ่มเลือด การสัมผัสหลายปัจจัยอาจมีผลแบบเพิ่มร่วมหรือปฏิสัมพันธ์กัน สำหรับประเทศไทย การศึกษาแบบจำลองจากข้อมูลการสัมผัส ค.ศ. 2009 ประมาณการว่าสัดส่วนการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือดที่สัมพันธ์กับ PM2.5 อยู่ที่ประมาณร้อยละ 14.6 ดังนั้น การป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดควรคำนึงถึงการสัมผัสด้านสิ่งแวดล้อม การคุ้มครองกลุ่มเปราะบาง การลดการสัมผัสที่แหล่งกำเนิด และการประเมินผลนโยบายด้านสุขภาพและความเป็นธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้แต่งที่ตีพิมพ์กับวารสารโรคและภัยสุขภาพ ภาคตะวันออก ประเทศไทย จะต้องยอมรับเงื่อนไขต่อไปนี้ :
ผู้แต่งจะต้องสงวนลิขสิทธิ์และให้สิทธิ์กับวารสารในการตีพิมพ์เผยแพร่บทความ โดยบทความจะถือเป็นลิขสิทธ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดชลบุรี
เอกสารอ้างอิง
Brook RD, Rajagopalan S, Pope CA 3rd, Brook JR, Bhatnagar A, Diez-Roux AV, et al. Particulate matter air pollution and cardiovascular disease: an update to the scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2010;121(21):2331-78. doi:10.1161/CIR.0b013e3181dbece1.
Burnett R, Chen H, Szyszkowicz M, Fann N, Hub¬bell B, Pope CA, et al. Global estimates of mortality associated with long-term exposure to outdoor fine particulate matter. Proc Natl Acad Sci U S A. 2018;115(38):9592-7. doi:10.1073/pnas.1803222115.
Xu R, Sun H, Zhong Z, Zheng Y, Liu T, Li Y, et al. Ozone, heat wave, and cardiovascular disease mortality: a population-based case-crossover study. Environ Sci Technol. 2024;58(1):171-81. doi:10.1021/acs.est.3c06889.
Pinichka C, Makka N, Sukkumnoed D, Chari¬yalertsak S, Inchai P, Bundhamcharoen K. Burden of disease attributed to ambient air pollution in Thailand: a GIS-based approach. PLoS One. 2017;12(12):e0189909. doi:10.1371/journal.pone.0189909.
Münzel T, Molitor M, Kuntic M, Hahad O, Röösli M, Engelmann N, et al. Transportation noise pollution and cardiovascular health. Circ Res. 2024;134(9):1113-35. doi:10.1161/CIRCRESAHA.123.323584.
Cho Y, Ryu SH, Lee BR, Kim KH, Lee E, Choi J. Effects of artificial light at night on human health: a literature review of observational and experimental studies applied to exposure assessment. Chronobiol Int. 2015;32(9):1294-310. doi:10.3109/07420528.2015.1073158.
Zheng H, Vidili G, Casu G, Navarese EP, Sechi LA, Chen Y. Microplastics and nanoplastics in cardio¬vascular disease: a narrative review with worrying links. Front Toxicol. 2024;6:1479292. doi:10.3389/ftox.2024.1479292.
Marfella R, Prattichizzo F, Sardu C, Fulgenzi G, Graciotti L, Spadoni T, et al. Microplastics and
nanoplastics in atheromas and cardiovascular events. N Engl J Med. 2024;390(10):900-10. doi:10.1056/NEJMoa2309822.
Khadke S, Kumar A, Kindi SA, Rajagopalan S, Kong Y, Nasir K, et al. Association of environmental injus¬tice and cardiovascular diseases and risk factors in the United States. J Am Heart Assoc. 2024;13(7):e033428. doi:10.1161/JAHA.123.033428.
Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting sys¬tematic reviews. BMJ. 2021;372:n71. doi:10.1136/bmj.n71.
JBI. Critical appraisal tools [Internet]. Adelaide (AU): JBI; [cited 2026 Aug 5]. Available from: https://jbi.global/critical-appraisal-tools
Hooijmans CR, Rovers MM, de Vries RBM, Leenaars M, Ritskes-Hoitinga M, Langendam MW. SYRCLE’s risk of bias tool for animal studies. BMC Med Res Methodol. 2014;14:43. doi:10.1186/1471-2288-14-43.
Schneider K, Schwarz M, Burkholder I, Kopp-Sch¬neider A, Edler L, Kinsner-Ovaskainen A, et al. ToxRTool, a new tool to assess the reliability of toxicological data. Toxicol Lett. 2009;189(2):138-44. doi:10.1016/j.toxlet.2009.05.013.
Baethge C, Goldbeck-Wood S, Mertens S. SANRA: a scale for the quality assessment of narrative review articles. Res Integr Peer Rev. 2019;4:5. doi:10.1186/s41073-019-0064-8.
Stevens GA, Alkema L, Black RE, Boerma JT, Collins GS, Ezzati M, et al. Guidelines for accurate and transparent health estimates reporting: the GATHER statement. Lancet. 2016;388(10062):e19-23. doi:10.1016/S0140-6736(16)30388-9.
Tyndall J. The AACODS checklist [Internet]. Adelaide: Flinders University; 2010 [cited 2026 Aug 1]. Available from: https://dspace.flinders.edu.au/xmlui/bitstream/handle/2328/3326/AACODS_Checklist.pdf?sequence=4
Goldenman G, Fernandes M, Holland M, Tugran T, Nordin A, Schoumacher C, McNeill A. The cost of inaction: a socioeconomic analysis of environmen¬tal and health impacts linked to exposure to PFAS. Copenhagen: Nordic Council of Ministers; 2019. doi:10.6027/TN2019-516.
Rajagopalan S, Brook RD. Air pollution and type 2 diabetes: mechanistic insights. Diabetes. 2012;61(12):3037-45. doi:10.2337/db12-0190.
Münzel T, Schön SK, Oelze M, Gori T, Schmidt FP, Steven S, et al. Adverse cardiovascular effects of traffic noise with a focus on nighttime noise and the new WHO noise guidelines. Annu Rev Public Health. 2020;41:309-28. doi:10.1146/annurev-publhealth-081519-062400.
Twohig-Bennett C, Jones A. The health benefits of the great outdoors: a systematic review and meta-analysis of greenspace exposure and health outcomes. Environ Res. 2018;166:628-37. doi:10.1016/j.envres.2018.06.030.
Sallis JF, Cerin E, Conway TL, Adams MA, Frank LD, Pratt M, et al. Physical activity in relation to urban environments in 14 cities worldwide: a cross-sectional study. Lancet. 2016;387(10034):2207-17. doi:10.1016/S0140-6736(15)01284-2.
Guo W, Pan B, Sakkiah S, Yavas G, Ge W, Zou W, et al. Persistent organic pollutants in food: contamination sources, health effects and detection methods. Int J Environ Res Public Health. 2019;16(22):4361. doi:10.3390/ijerph16224361.
Lind PM, Lind L. Are persistent organic pollutants linked to lipid abnormalities, atherosclerosis and cardiovascular disease? A review. J Lipid Athero¬scler. 2020;9(3):334-48. doi:10.12997/jla.2020.9.3.334.
La Merrill MA, Sethi S, Benard L, Moshier E, Har¬aldsson B, Buettner C. Perinatal DDT exposure induces hypertension and cardiac hypertrophy in adult mice. Environ Health Perspect. 2016;124(11):1722-7. doi:10.1289/EHP164.
Jokinen MP, Walker NJ, Brix AE, Sells DM, Haseman JK, Nyska A. Increase in cardiovascular pathology in female Sprague-Dawley rats following chronic treatment with 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioxin and 3,3′,4,4′,5-pentachlorobiphenyl. Cardiovasc Toxicol. 2003;3(4):299-310. doi:10.1385/CT:3:4:299.
Arzuaga X, Reiterer G, Majkova Z, Kilgore MW, Toborek M, Hennig B. PPARalpha ligands reduce PCB-induced endothelial activation: possible inter¬actions in inflammation and atherosclerosis. Cardi¬ovasc Toxicol. 2007;7(4):264-72. doi:10.1007/s12012-007-9005-8.
Banerjee O, Singh S, Saha I, Pal S, Banerjee M, Kundu S, et al. Molecular dissection of cellular re¬sponse of pancreatic islet cells to Bisphenol-A (BPA): a comprehensive review. Biochem Pharmacol. 2022;201:115068. doi:10.1016/j.bcp.2022.115068.
Zhang YF, Shan C, Wang Y, Qian LL, Jia DD, Zhang YF, et al. Cardiovascular toxicity and mechanism of bisphenol A and emerging risk of bisphenol S. Sci Total Environ. 2020;723:137952. doi:10.1016/j.scitotenv.2020.137952.
Su TC, Hwang JS, Torng PL, Wu C, Lin CY, Sung FC. Phthalate exposure increases subclinical
atherosclerosis in young population. Environ Pollut. 2019;250:586-93.doi:10.1016/j.envpol.2019.04.006.
Minassa VS, Aitken AV, Hott SC, Sousa GJD, Batista TJ, Gonçalves RCR, et al. Intermittent ex-posure to chlorpyrifos results in cardiac hypertro¬phy and oxidative stress in rats. Toxicology. 2022;482:153357. doi:10.1016/j.tox.2022.153357.
Department of Health, Ministry of Public Health. Eight popular techniques to combat PM2.5: results of the Anamai Poll [Internet]. Nonthaburi: Depart¬ment of Health; 2025 Aug 25 [cited 2026 Aug 1]. Available from: https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/info948_pm2-5_28/ (in Thai)
Electricity Generating Authority of Thailand. EGAT partners with allies to enhance air quality manage¬ment, integrating ground-based and satellite data to tackle PM2.5 [Internet]. Nonthaburi: Electricity Generating Authority of Thailand; 2025 Feb 17 [cited 2026 Aug 1]. Available from: https://www.egat.co.th/home/en/20250217e/ (in Thai)
Bangkok Metropolitan Administration. Bangkok integrates all sectors to implement the PM2.5 action plan [Internet]. Bangkok: Bangkok Metro¬politan Administration, Environment Department; 2026 [cited 2026 Aug 1]. Available from: https://greener.bangkok.go.th/en/pm2-5/ (in Thai)
