การประเมินมาตรฐานเครื่องพ่นหมอกควันของหน่วยงานเครือข่ายสาธารณสุข ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 6.5 จังหวัดจันทบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การควบคุมยุงลายสามารถดำเนินการได้หลายวิธี แต่ในสถานการณ์การแพร่ระบาด การพ่นสารเคมีกำจัดยุงตัวเต็มวัยเป็นมาตรการสำคัญในการลดการแพร่เชื้อ การวิจัยเชิงพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินมาตรฐานเครื่องพ่นหมอกควัน เปรียบเทียบคุณภาพละอองสารเคมีตามคุณลักษณะของเครื่องพ่น และวิเคราะห์ลักษณะของเครื่องพ่นที่มีค่า VMD ไม่ผ่านเกณฑ์ ศึกษาเครื่องพ่นหมอกควัน 131 เครื่อง ที่เข้ารับการประเมิน ณ ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 6.5 จังหวัดจันทบุรี ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์–พฤษภาคม 2569 ผลการศึกษาพบว่า เครื่องพ่นในจังหวัดจันทบุรีและปราจีนบุรีมีขนาดละอองสารเคมี (VMD ≤ 30 ไมครอน) ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 86.21 และ 81.82 ตามลำดับ ความสม่ำเสมอของละออง (Span < 2.0) ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 100 ทั้งสองจังหวัด อัตราการไหลของสารเคมีผ่านเกณฑ์ร้อยละ 71.26 และ 70.45 และอุณหภูมิปลายท่อผ่านเกณฑ์ร้อยละ 96.55 และ 100 ตามลำดับ การทดสอบ Kruskal–Wallis พบว่า VMD แตกต่างกันตามยี่ห้อโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (H = 15.99, df = 8, p = 0.043) แต่การเปรียบเทียบรายคู่ด้วยวิธี Bonferroni ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ ขนาดหัวควบคุมอัตราการไหลมีค่า VMD แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p = 0.003) โดยขนาด 1.4 และ 1.2 มิลลิเมตร แตกต่างจากกลุ่มไม่มีหัวกำหนด ส่วนอายุและความถี่การใช้งานมีค่า VMD และ Span ไม่แตกต่างกัน ในกลุ่มที่ VMD ไม่ผ่านเกณฑ์ 20 เครื่อง พบว่า ร้อยละ 55.00 มีอายุการใช้งาน ≥10 ปี ร้อยละ 55.00 ใช้งาน 1–9 ครั้ง/ปี และร้อยละ 50.00 มีอัตราการไหลต่ำกว่าเกณฑ์ จึงควรตรวจสอบอัตราการไหลและค่า VMD ประเมินมาตรฐานก่อนฤดูการระบาด และบำรุงรักษาเครื่องพ่นอย่างสม่ำเสมอ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้แต่งที่ตีพิมพ์กับวารสารโรคและภัยสุขภาพ ภาคตะวันออก ประเทศไทย จะต้องยอมรับเงื่อนไขต่อไปนี้ :
ผู้แต่งจะต้องสงวนลิขสิทธิ์และให้สิทธิ์กับวารสารในการตีพิมพ์เผยแพร่บทความ โดยบทความจะถือเป็นลิขสิทธ์ของ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดชลบุรี
เอกสารอ้างอิง
Division of Vector-Borne Diseases. Operational Guidelines for Surveillance, Prevention, and Control of Aedes-Borne Diseases for Public Health Officers, 2021 [Internet]. Tharavanij S, Harnchansavakul W, Nirimitsantipong A, Jaichanan B, Aumam-ong B, Puangsombat S, editors. Nonthaburi: Aksorn Graphic and Design; 2021 [cited 2025 Dec 10]. Available from: https://online.fliphtml5.com/bcbgj/nfvi/#p=4 (in Thai)
Suwannarat S, Jujan S, Mahasing C, Doung-ngern P. Dengue situation and trends in Thailand, 2026. Wkly Epidemiol Surveill Rep [Internet]. 2026 [cited 2026 Jul 19];57(6):e8033. Available from: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/8033/7193 (in Thai)
Division of Vector-Borne Diseases, Department of Disease Control. Dengue situation, 2022–2024
[Internet]. Nonthaburi: Department of Disease Control; [cited 2026 Jun 21]. Available from: https://datastudio.
google.com/u/0/reporting/44629302-6ac3-447c-bcc9-e0c7bde3c9a9/page/lALtD (in Thai)
Division of Vector-Borne Diseases, Department of Disease Control. Monitoring system for dengue key focus area implementation, fiscal year 2026 [Internet]. 2026 [cited 2026 Jun 21]. Available from: https://docs.google.com/spreadsheets/d/1DvsBj9l6-2VHxpTFPkm4KpZvOhxmoKaF/edit?gid=1340481895#gid=1340481895 (in Thai)
Marczell K, García E, Roiz J, Sachdev R, Towle P, Shen J, et al. The macroeconomic impact of a dengue outbreak: Case studies from Thailand and Brazil [Internet]. 2024. doi:10.1371/journal.pntd.0012201
World Health Organization. Dengue - Global situation [Internet]. 2024 [cited 2026 Jul 19]. Available from: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2024-DON518
Lekpittaya N, Phetchpornrut B. Dengue vaccine (In Thai). At Rama [Internet]. 2020 [cited 2026 Aug 19];(35). Available from: https://www.rama.mahidol.ac.th/atrama/issue035/rama-rdu (in Thai)
Department of Disease Control. Summary of Recommendations for Dengue Vaccination, 2025 (in Thai). [Internet]. 2025 Aug [cited 2026 Jul 19]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1729420250806134111.pdf (in Thai)
Division of Vector-Borne Diseases, Department of Disease Control. Operational measures for surveillance, prevention, and control of Aedes mosquito-borne disease outbreaks, 2024 [Internet]. 2024 [cited 2026 Jul 20]. Available from: https://drive.google.com/file/d/1EMO3bqSZMB3yKAsnEbvGep6ZuPtypypM/view (in Thai)
World Health Organization. Equipment for vector control specification guidelines. 2nd ed. Geneva: World Health Organization; 2018.
Division of Vector-Borne Diseases, Department of Disease Control. Manual on insecticide and pesticide application equipment for vector control diseases. Aumaung B, editor. Nonthaburi: Division of Vector-Borne Diseases, Department of Disease Control; 2022. (in Thai)
World Health Organization. Space spray application of insecticides for vector and public health pest control A practitioner’s guide. Geneva: World Health Organization; 2003.
Phu Lan Chang Subdistrict Municipality KP. Operational Manual for Dengue Prevention and Control (in Thai). [Internet]. 2025 [cited 2026 Jul 20]. Available from: https://www.phulanchang.go.th/index/load_data/?doc=13975 (in Thai)
Yaoup K, Sawangchaeng A, Thammakhot N, Sakkrit WN, Kulchon P, Khana S. Training on Chemical Application Maintenance and Spray Equipment Standards Evaluation for Dengue Mosquito Control Personnel. Khon Kaen: Office of Disease Prevention and Control Region 7, Khon Kaen; 2024. (in Thai)
Phothimol S, Yomsriken P. The assessment standard of fogging machines in Udonthani province in 2558. Journal of Vector-Borne Diseases. 2016;13:22–33. (in Thai)
Yaoup K, Sornpeng W, Asarin B, Soonchan P, Khophonklang S. Efficacy evaluation of insecticide spraying to control Aedes aegypti by local administrative organizations. The Office of Disease Prevention and Control 7 Khon Kaen. 2018;25(2):1–13. (in Thai)
Tunpukeaw V, Phansombat S, Yaoop K, Soonjan P, Kulhong B. Evaluation of Standard Thermal Foggers in Dengue Risk Areas, Health Region 7, Fiscal Years 2020-2022. 2022. (in Thai)
Wong-ngam J, Pruangpreechasak P, Lakkham N, Sopawat S, Phantalai S. Hand-carried Thermal Fogger Standard Evaluation amongs network of the Vector-Borne Disease Control Center 8.2 Loei province. Journal of Disease Control Office 8 Udon Thani. 2024;2(3):16–26. (in Thai)
Boonprakom K. Evaluation of fogging machine standards of local administrative organizations in Bueng Kan Province [Internet]. 2025 [cited 2026 Aug 22]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/files/5827720260629162409.pdf (in Thai)
Best Fogger. Best Fogger user's operating manual [Internet]. [cited 2026 Jul 21]. Available from: https://www.eikseng.com/product_images/M-BF150.pdf?
Bureau of Vector-Borne Diseases, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. Standard operating procedure: guidelines for the use of portable thermal foggers for dengue vector control [Internet]. 2015 [cited 2026 Jul 21]. Available from: https://drive.google.com/drive/folders/1yTGdBSwuByFo5xVZQIlt_Ly4tRHnDzFR (in Thai)