ผลการผ่าตัด systemic to pulmonary shunts ในเด็กที่มีโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด ชนิดที่ทำให้เกิดอาการเขียวและมีเลือดไปปอดน้อยในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ (พ.ศ. 2555 - 2559)

บทคัดย่อ

บทนำ: ทารกโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด ร้อยละ25 แสดงอาการตั้งแต่แรกเกิดและจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดช่วยเหลือในช่วง 1 ขวบปีแรกของชีวิต systemic to pulmonary shunts เป็นการผ่าตัดเพื่อเพิ่มการไหลเวียนของเลือดไปยังปอด เพื่อช่วยชีวิตทารกและเด็กที่มีภาวะเหล่านี้ การอุดตันของ shunt ถือเป็นภาวะแทรกซ้อนรุนแรงซึ่งนำไปสู่การเสียชีวิต

วัตถุประสงค์: ศึกษาผลการผ่าตัด systemic to pulmonary shunt ในทารกและเด็กที่มีภาวะหัวใจพิการแต่กำเนิด ชนิดที่ทำให้เกิดอาการเขียวและมีเลือดไปปอดน้อย และปัจจัยที่อาจมีผลต่อการอุดตันของ shunt ในช่วง 5 ปี หลังจากเริ่มมีการใช้แนวทางการบริหารยา aspirin หลังการทำ shunt ในโรงพยาบาลศรีนครินทร์

วิธีการศึกษา: ศึกษาแบบย้อนหลังจากเวชระเบียนคลินิกกุมารเวชศาสตร์โรคหัวใจและคลินิกเครื่องเสียงสะท้อนความถี่สูงหัวใจด้วย ICD 10 codes ในผู้ป่วยเด็กผู้ป่วยโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดชนิดที่ทำให้เกิดอาการเขียวและมีเลือดไปปอดน้อย อายุตั้งแต่แรกเกิดจนถึง 18 ปี ที่เข้ารับการรักษาผ่าตัดในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2555 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2559

ผลการการศึกษา: ผู้ป่วยโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดชนิดที่ทำให้เกิดอาการเขียวและมีเลือดไปปอดน้อยจำนวน 36 ราย เป็นกลุ่ม tetralogy of Fallot (TOF) 18 ราย กลุ่ม pulmonary atresia (PA) 11 ราย กลุ่ม tricuspid atresia (TA) 4 ราย และกลุ่ม critical pulmonary stenosis (PS) 3 ราย  ผู้ป่วย 1 ราย (ร้อยละ  2.7) พบเกิดภาวะการอุดตันทางเบี่ยงเร็วภายใน 24 ชั่วโมงหลังการผ่าตัด มีผู้ป่วยเสียชีวิต 5 ราย (ร้อยละ 13.9) ภายหลังการผ่าตัด จากภาวะการติดเชื้อ (4 ราย) และเลือดออกมาก (1 ราย) มีผู้ป่วย 22 รายจาก 36 ราย ที่สามารถติดตามผลการรักษาในระยะยาวจนสิ้นสุดระยะเวลาการศึกษา พบมีการอุดตันทางเบี่ยง 7 ราย (ร้อยละ 25.9) กลุ่มที่มีการอุดตันทางเบี่ยงมีค่าเฉลี่ยขนาดของ main pulmonary artery (3.1 มม.)  เล็กกว่ากลุ่มที่ไม่มีการอุดตันทางเบี่ยง (5.0 มม.) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p value 0.021)  ค่ามัธยฐานของ  right pulmonary artery (2.7 มม.), left pulmonary artery (2.8 มม.). น้ำหนักตัวก่อนผ่าตัด (3.1 กก.) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของท่อทางเบี่ยง (3.5 mm.) จะน้อยกว่าในกลุ่มที่มีการอุดตันทางเบี่ยงเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่มีการอุดตัน ทางเบี่ยง (RPA=3.5 มม., LPA=3.5 มม., BW= 3.4กก., shunt size= 4.1mm.) อย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกแต่ไม่มีความแตกต่างกันในทางสถิติ (RPA: p value 0.054; LPA: p value 0.139; BW: p value 0.145; shunt size: p value 0. 217).

สรุป: การผ่าตัด systemic to pulmonary shunt ในทารกที่มีภาวะหัวใจพิการแต่กำเนิด ชนิดที่ทำให้เกิดอากาเขียว และมีเลือดไปปอดน้อย มีการอุดตันของทางเบี่ยงเร็วภายในวันแรกหลังผ่าตัดน้อย ขนาดของ pulmonary artery เป็นปัจจัยที่สำคัญต่อความสำเร็จของการผ่าตัด อัตราการเสียชีวิตจะสัมพันธ์กับภาวะการติดเชื้อ