การพัฒนารูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์ปัญหาการคัดกรองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง 2) พัฒนารูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง และ 3) ประเมินผลรูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังในโรงพยาบาลมหาสารคามกลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ประกอบด้วย พยาบาลวิชาชีพปฏิบัติงานที่กลุ่มงานผู้ป่วยนอก จำนวน 20 คน และผู้ป่วยที่มารับบริการที่คลินิกผู้ป่วยนอก อายุ 20–89 ปี จำนวน 150 คน ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2568 ใช้กรอบแนวคิด PAOR ของ Kemmis และ McTaggart (1988) เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย 1) เครื่องมือในกระบวนการคัดกรองและส่งต่อผู้ป่วย ได้แก่ แนวทางปฏิบัติการดูแลผู้ป่วย (Workflow) ใบคัดกรองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง และคู่มือคำแนะนำผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง และ 2) เครื่องมือในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามสำหรับพยาบาลและผู้ป่วย ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน (IOC = 0.67–1.00) และตรวจสอบความเที่ยง (Cronbach’s alpha = 0.82–0.91) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบ Friedman test และ Wilcoxon Signed Ranks Test                                   

ผลการวิจัยพบว่า พยาบาลมีความพึงพอใจต่อรูปแบบและเครื่องมือที่พัฒนาขึ้นในระดับมากที่สุดทุกด้าน(ค่ามัธยฐานความพึงพอใจอยู่ระหว่างร้อยละ 90.00–94.29) สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในหน่วยงานผู้ป่วยนอกอายุรกรรมและแผนกอื่น และค่า eGFR ผู้ป่วยมีการเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) แม้ในเดือนที่ 6 ค่ามัธยฐานจะลดลงเล็กน้อย (90.78) เมื่อเทียบกับเดือนที่ 3 (91.37) แต่ยังคงสูงกว่าก่อนเริ่มดำเนินการอย่างมีนัยสำคัญ (p < .016) แสดงให้เห็นว่ารูปแบบการคัดกรองที่พัฒนาขึ้นไม่เพียงช่วยจำแนกกลุ่มเสี่ยงได้อย่างเป็นระบบ แต่ยังส่งผลให้เกิดการดูแลที่ช่วยประคับประคองการทำงานของไตได้อย่างต่อเนื่องจึงควรนำรูปแบบนี้ไปขยายผลในหน่วยบริการอื่นต่อไป