การพัฒนารูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลมหาสารคาม

Bung-on  Reynoo; Natthawut  Suriya

Authors

Bung-on Reynoo Mahasarakham Hospital
Natthawut Suriya Srimahasarakham Nursing College, Faculty of NursingPraboromarajchanok Institute

Keywords:

Model development, Chronic kidney disease screening, Chronic kidney disease

Abstract

This Participatory Action Research aimed to: 1) analyze the current situation of chronic kidney disease (CKD) screening; 2) develop a CKD screening model; and 3) evaluate the developed screening model at Mahasarakham Hospital. Participants were selected by purposive sampling and consisted of 20 professional nurses working at the Outpatient Department (OPD) and 150 patients aged 20–89 years who attended the OPD clinic between October 2024 and September 2025. The study employed Kemmis and McTaggart’s (1988) PAOR framework. Research instruments included: 1) a screening and referral toolkit comprising a clinical workflow, a CKD screening form, and a patient education handbook; and 2) data collection tools for nurses and patients. The instruments were validated by three experts (IOC = 0.67–1.00) and tested for reliability (Cronbach’s alpha = 0.82–0.91). Data were analyzed using descriptive statistics, the Friedman test, and the Wilcoxon Signed Ranks Test with Bonferroni correction.

The results revealed that nurses expressed the highest level of satisfaction with the developed model and tools across all aspects (median satisfaction: 90.00%–94.29%), confirming its practical feasibility in the medical OPD and other departments. Regarding clinical outcomes, patients' eGFR levels showed statistically significant improvement (p < .05). Although the median eGFR slightly decreased in the 6th month (90.78) compared to the 3rd month (91.37), it remained significantly higher than the baseline before implementation (p < .016). These findings suggest that the developed screening model not only systematically identifies high-risk groups but also facilitates continuous care to preserve kidney function. Therefore, this model should be expanded to other healthcare service units.

References

กรมควบคุมโรค. (2567). ระบาดวิทยาและการทบทวนมาตรการป้องกันโรคไตเรื้อรัง. กระทรวงสาธารณสุข.

เพชรริน วิญญายอ. (2567). ผลของการให้ความรู้เพื่อชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะไตเรื้อรังระยะ 3 ในงานบริการผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลลำพูน จังหวัดลำพูน. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(5), 542 – 548.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). (2566). รายงานสถานการณ์โรคไตเรื้อรัง พ.ศ. 2564–2566. กระทรวงสาธารณสุข.

โรงพยาบาลมหาสารคาม. (2567). แนวทางการคัดกรองและดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. มหาสารคาม: โรงพยาบาลมหาสารคาม.

สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. (2565). คำแนะนำสำหรับการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565 (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย.

Foreman, K. J., Marquez, N., Dolgert, A., Smith, K., McGaughey, M., Harvey, C. P., ... & Murray, C. J. L. (2018). Forecasting life expectancy, years of life lost, and all-cause and cause- specific mortality for 250 causes of death: Reference and alternative scenarios for 2016–40 for 195 countries and territories. The Lancet, 392(10159), 2052–2090.

Jager, K. J., Kovesdy, C., Langham, R., Rosenberg, M., Jha, V., & Zoccali, C. (2019). A single number for advocacy and communication—Worldwide more than 850 million individuals have kidney diseases. Kidney International, 96(5), 1048–1050.

Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner. Victoria : Deakin University Press.

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International, 105(4 Suppl.), S117–S314. https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018

Sangthawan, P., et al. (2022). The hidden financial catastrophe of chronic kidney disease under universal coverage and Thai “Peritoneal Dialysis First Policy”. Frontiers in Public Health, 10, 965808.

Tsai, Y.-C., Wang, S.-L., Tsai, H.-J., Chen, T.-H., Kung, L.-F., Hsiao, P.-N., Hsiao, S.-M., Hwang, S.- J., Chen, H.-C., & Chiu, Y.-W. (2021). The interaction between self-care behavior and disease knowledge on the decline in renal function in chronic kidney disease. Scientific Reports, 11, 401. https://doi.org/10.1038/s41598-020-79873-z