การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่ระยะสงบโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองบัว อำเภอแกดำ จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์พัฒนาและประเมินรูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่ระยะสงบโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ดำเนินการวิจัยเชิงปฏิบัติการร่วมกับการประเมิน       แบบกลุ่มเดียวก่อน–หลังระหว่างเดือนตุลาคม 2568 - สิงหาคม 2569 เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพเป็นหลักจากภาคีเครือข่ายจำนวน 23 คน ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจงและเก็บข้อมูลเชิงปริมาณในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 46 ราย วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ paired     t-test

ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเรียกว่า SUGAR ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การคัดกรองและรับเข้าโปรแกรม การเรียนรู้และจัดการตนเอง การติดตามระดับน้ำตาล การปรับยาภายใต้การกำกับของแพทย์ และการส่งเสริมการคงอยู่ในโปรแกรม หลังดำเนินงานตามรูปแบบพบว่า ค่าเฉลี่ย HbA1c ลดลงจากร้อยละ 7.48 ± 1.70 เป็นร้อยละ 6.68 ± 0.93 (ผลต่างเฉลี่ย −0.80, 95% CI −1.22 ถึง −0.38, p < 0.001) ค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารลดลง 6.67 มก./ดล. (95% CI −13.16 ถึง −0.19, p = 0.044) น้ำหนักตัวลดลง 1.58 กก. (95% CI −2.70 ถึง −0.45, p = 0.007)   และความดันโลหิตซิสโตลิกลดลง 4.57 มม.ปรอท (95%     CI −7.91 ถึง −1.22, p = 0.008) ผู้เข้าร่วม 12 รายเข้าเกณฑ์ระยะสงบ คิดเป็นร้อยละ 26.1 จะเห็นได้ว่ารูปแบบ SUGAR สามารถดูแลผู้ป่วยเบาหวานให้เข้าสู่ระยะสงบในบริการปฐมภูมิได้ แต่ควรประเมินผลด้วยการศึกษา       ที่มีกลุ่มเปรียบเทียบและติดตามระยะยาว