ผลการศึกษาคุณภาพชีวิตผู้ป่วยเด็กโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียกลุ่มพึ่งพาการให้เลือด (transfusion–dependent thalassemia: TDT) ที่เข้ารับเลือดในโรงพยาบาลแม่สอด
คำสำคัญ:
คุณภาพชีวิต, ธาลัสซีเมีย, ผู้ป่วยเด็กบทคัดย่อ
ความเป็นมา: อุบัติการณ์ผู้ป่วยโรคโรคเลือดจางธาลัสซีเมียรายใหม่ในประเทศไทยประมาณ 12 รายต่อทารกแรกเกิด 1000 ราย และความชุกของผู้เป็นโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียมีประมาณร้อยละ 1 ของประชากรไทย ซึ่งผู้ป่วยเด็กโรคนี้มักเจริญเติบโตช้า เจ็บป่วย ต้องเติมเลือดเป็นระยะ ๆ ขาดเรียนบ่อย อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตโดยรวมของผู้ป่วย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตและความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยพื้นฐาน ข้อมูลทางคลินิกและคุณภาพชีวิตรายด้านของผู้ป่วยเด็กโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียกลุ่มพึ่งพาการให้เลือด (transfusion–dependent thalassemia: TDT) ที่เข้ารับเลือดในโรงพยาบาลแม่สอด
วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางเชิงพรรณนา (descriptive cross-sectional study) ใช้แบบสำรวจคุณภาพชีวิตสำหรับเด็ก (PedsQLTM - Pediatric Quality of Life InventoryTM) รุ่นรุ่นที่ 4.0 ของ Jame W. Varni วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์หาความสัมพันธ์
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่าง 26 ราย มีคุณภาพชีวิตโดยรวมรายงานโดยผู้ป่วยและผู้ปกครองจัดอยู่ในเกณฑ์ต่ำร้อยละ 53.9 คุณภาพชีวิตด้านสุขภาพกายอยู่ในเกณฑ์ต่ำร้อยละ 46-50 คุณภาพชีวิตด้านอารมณ์ประเมินอยู่ในเกณฑ์ต่ำประมาณร้อยละ 42-46 คุณภาพชีวิตด้านสังคมอยู่ในเกณฑ์ต่ำประมาณร้อยละ 42-46 คุณภาพชีวิตด้านการเรียนอยู่ในเกณฑ์ต่ำถึงประมาณร้อยละ 70-77 อายุของผู้ป่วยมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับต่ำกับคุณภาพชีวิตภาพรวม (r = 0.3921, p value 0.0476) สถานะชาวต่างชาติของผู้ป่วยสัมพันธ์เชิงลบในระดับต่ำกับคุณภาพชีวิตสุขภาพด้านร่างกายของผู้ป่วย (rpb = 0.3892, p value 0.0494) ระดับการศึกษาของผู้ป่วยมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลางกับคุณภาพชีวิตภาพรวม (rs = 0.5423, p value 0.0042) ซึ่งเป็นความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลางกับคุณภาพชีวิตด้านอารมณ์ (rs = 0.4615, p value 0.0176) ระดับฮีโมโกลบินก่อนการให้เลือด (pre-transfusion Hb) สัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลางกับคุณภาพชีวิตในภาพรวม (rs = 0.4670, p value 0.0162) โดยสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านร่างกายในระดับปานกลาง (rs = 0.4895, p value 0.0112) ด้านอารมณ์ (rs = 0.3999, p value 0.0430) และด้านสังคม (rs = 0.4070, p value 0.0391) คุณภาพชีวิตด้านร่างกายสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านอารมณ์ในระดับสูง (r = 0.7624, p value <0.0001) สัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านสังคมในระดับสูง (r = 0.7720, p value <0.0001) และสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านการเรียนระดับสูง (r = 0.6906, p value 0.0001) คุณภาพชีวิตด้านอารมณ์สัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านสังคมในระดับสูงมาก (r = 0.8872, p value <0.0001) และสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านการเรียนในระดับสูง (r = 0.6817, p value 0.0001) เช่นเดียวกับคุณภาพชีวิตด้านสังคมมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตด้านการเรียนในระดับสูง (r =0.7697, p value <0.0001)
สรุป: คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็ก TDT ประมาณร้อยละ 50 อยู่ในระดับต่ำ ทั้งนี้คุณภาพชีวิตทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และโรงเรียนมีความสัมพันธ์เชิงบวกเกี่ยวเนื่องต่อกันในระดับสูงดังนั้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านหนึ่งอาจส่งผลถึงคุณภาพชีวิตด้านอื่นในทิศทางเดียวกัน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
คณะอนุกรรมการจัดทำแนวทางการรักษาโรค Red cell disorders สมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการรักษาโรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย. ใน: กิตติ ต่อจรัส, พิมพ์ลักษณ์ เจริญขวัญ, บรรณาธิการ. แนวทางเวชปฎิบัติสำหรับการรักษาภาวะโลหิตจางและธาลัสซีเมีย Guidelines for the management of anemia and thalassemia. กรุงเทพฯ: นำอักษรการพิมพ์; 2562. หน้า. 101-4.
Kwiatkowski JL. Thalassemia syndromes. In: Kliegman RM, St.Geme-III JW, Blum NJ, Tasker RC, Shah SS, Wilson KM, editors. Nelson textbook of pediatrics. 2. 21st ed. Philadelphia: Elsevier; 2020. p. 2554-8
Harrison C. First gene therapy for beta-thalassemia approved. Nat Biotechnol. 2019;37:1102-3.
Wu Z, Zhang Y, Fang J, Yang X, Guan Y, Zhan Y, et al. Influencing factors of cognitive impairment in patients with thalassemia: a comprehensive review. Hematology. 2025;30:2543107.
Angastiniotis M, Fung EB. Lifestyle and quality of life. In: Taher AT, Farmakis D, Porter JB, Cappellini MD, Musallam KM, editors. Guidelines for the management of transfusion-dependent β-thalassemia (TDT). 5 ed. Nicosia: Thalassaemia International Federation; 2025. p. 322-38
Sritipsukho P, Wisai M, Thavorncharoensap M. Reliability and validity of the Thai version of the Pediatric Quality of Life Inventory 4.0. Qual Life Res. 2013;22:551-7.
Varni JW, Seid M, Kurtin PS. PedsQL 4.0: Reliability and validity of the Pediatric Quality of Life Inventory version 4.0 generic core scales in healthy and patient populations. Med Care. 2001;39:800-12.
Varni JW, Limbers CA. The Pediatric Quality of Life Inventory: Measuring Pediatric Health-Related Quality of Life from the Perspective of Children and Their Parents. Pediatr Clin North Am. 2009;56:843-63.
Rea LM, Parker RA. Regression and correlation. In: Rea LM, Parker RA, editors. Designing and conducting survey research. 4th ed. San Francisco, CA: Jossey-Bass; 2014. p. 261-91.
Varni JW, Burwinkle TM, Seid M, Skarr D. The PedsQL 4.0 as a pediatric population health measure: feasibility, reliability, and validity. Ambul Pediatr. 2003;3:329-41.
Mevada ST, Al Saadoon M, Zachariah M, Al Rawas AH, Wali Y. Impact of Burden of Thalassemia Major on Health-related Quality of Life in Omani Children. J Pediatr Hematol Oncol. 2016;38:384-8.
Daniel WW. Biostatistics. 9th ed. Singapore: John Wiley & Sons; 2010. 784 pages.
พจนพร งามประภาสม. การศึกษาคุณภาพชีวิตผู้ป่วยเด็กโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียที่ต้องรับเลือดเป็นประจำ ที่โรงพยาบาลแพร่. (PMJCS) Phrae Medical Journal and Clinical Sciences. 2021;28:12-26.
เพ็ญศิริ พันธุวงศ์. คุณภาพชีวิตในผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมียที่เข้ารับเลือดเป็นประจำ ในโรงพยาบาลทุ่งสง และโรงพยาบาลเครือข่าย. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร. 2023;6:90-101.
Nashwan AJ, Yassin MA, Babu GDJ, Nair SLK, Libo-On IL, Hijazi HA, et al. Quality of life among adolescents aged 14 to 18 years with Beta-Thalassemia Major (TM) in Qatar. Acta Biomed. 2018 :16;89:16-26.
รัชดาพร ปุยนุเคราะห์. การศึกษาคุณภาพชีวิตและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็กธาลัสซีเมีย ในโรงพยาบาลหนองคาย. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2022;19:113-26.
Francolla KA, Goday PS. Poor weight gain. In: Rudolph CD, Rudolph AM, Lister GE, First LR, Gershon AA, editors. Rudolph’s Pediatrics. 22nd ed. New York: McGraw-Hill; 2011. p. 114-7.
Shaddy RE, Ravishankar C. Heart failure. In: Rudolph CD, Rudolph AM, Lister GE, First LR, Gershon AA, editors. Rudolph’s Pediatrics. 22nd ed. New York: McGraw-Hill; 2011. p. 1887-93.
Robert T. Means J, Glader B. Anemia: general considerations. In: Greer JP, Arber DA, Glader B, List AF, Means RT, Paraskevas F, et al., editors. Wintrobe's Clinical hematology. 13th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2013. p. 587-616.
Thornburg CD. Anemias. In: Kliegman RM, St.Geme-III JW, Blum NJ, Tasker RC, Wilson KM, Schuh AM, et al., editors. Nelson textbook of pediatrics. 2. 22nd ed. Philadelphia: Elsevier; 2024. p. 2926-30.
วันเพ็ญ บุญประกอบ. พัฒนาบุคลิกภาพของเด็กและวัยรุ่น. ใน: วินัดดา ปิยะศิลป์, พนม เกตุมาน, บรรณาธิการ. ตำราจิตเวชเด็กและวัยรุ่น. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2545. หน้า. 1-31.
Erikson EH. Childhood and society. New York: Norton; 1993. 445 pages.
Piaget J, Tomlinson J, Tomlinson A. The child's conception of the world. London ; New York: Routledge; 2011. 397 pages.
โสภณ อัศวพลังกูล, ศรีสุดา อัศวพลังกูล, อภิญญา พูลประโยชน์. ผลการจัดตั้งคลินิกให้เลือดเด็กโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียในวันหยุดสุดสัปดาห์. วารสารกุมารเวชศาสตร์. 2023;62:177-87.
Trachtenberg FL, Gerstenberger E, Xu Y, Mednick L, Sobota A, Ware H, et al. Relationship among chelator adherence, change in chelators, and quality of life in thalassemia. Qual Life Res. 2014;23:2277-88.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย และ สมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
