ผลการเปรียบเทียบความรู้ความเข้าใจและทักษะการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานระหว่างการใช้สื่อให้ความรู้การช่วยฟื้นคืนชีพแบบ 7 ขั้นตอนกับสื่อให้ความรู้การช่วยฟื้นคืนชีพแบบ 4 ขั้นตอน กรณีศึกษาประชาชนทั่วไปที่มารับบริการในโรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
การช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน, สื่อให้ความรู้, ภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบความรู้ความเข้าใจและทักษะการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานก่อนและหลังการอบรมภายในกลุ่ม และหลังการอบรมระหว่างกลุ่มที่ได้รับการสอนด้วยสื่อแบบ 4 ขั้นตอนที่พัฒนาจากภาพถ่ายจริงกับกลุ่มที่ได้รับการสอนด้วยสื่อแบบ 7 ขั้นตอนของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ
วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง (two-group pretest–posttest non-equivalent control group design) กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนอายุ 18–60 ปีที่มารับบริการในโรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ระหว่างเดือนมิถุนายน 2565 – กรกฎาคม 2566 จำนวน 62 คน กำหนดขนาดตัวอย่างด้วยการวิเคราะห์อำนาจการทดสอบสำหรับเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยสองกลุ่มอิสระ คัดเลือกแบบต่อเนื่องตามเกณฑ์ และจัดเข้ากลุ่มตามช่วงเวลา ได้กลุ่มควบคุม (สื่อ 7 ขั้นตอน, n = 31) และกลุ่มทดลอง (สื่อ 4 ขั้นตอน, n = 31) ทั้งสองกลุ่มได้รับการบรรยาย การสาธิต และการสาธิตย้อนกลับกับหุ่นฝึกในรูปแบบและระยะเวลาเดียวกัน เครื่องมือเก็บข้อมูลคือแบบทดสอบความรู้ (KR-20 = .88) และแบบประเมินทักษะ วิเคราะห์ข้อมูลด้วย paired t-test และ independent t-test
ผลการศึกษา: หลังการอบรม คะแนนความรู้และทักษะของทั้งสองกลุ่มสูงกว่าก่อนการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) คะแนนความรู้หลังการอบรมของกลุ่มทดลอง (M = 6.81, SD = 0.75) ไม่แตกต่างจากกลุ่มควบคุม (M = 6.77, SD = 1.20; p = .875) ส่วนคะแนนทักษะหลังการอบรมของกลุ่มทดลอง (M = 9.27, SD = 1.13) สูงกว่ากลุ่มควบคุม (M = 8.53, SD = 1.13) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 2.58, p = .012, Cohen’s d = 0.65)
สรุป: สื่อแบบ 4 ขั้นตอนที่ใช้ภาพถ่ายจริงให้ผลด้านความรู้เทียบเคียงกับสื่อมาตรฐาน และสัมพันธ์กับคะแนนทักษะที่สูงกว่า จึงเหมาะเป็นทางเลือกสำหรับการสอนประชาชนในบริบทชุมชนชนบท ควรปรับเนื้อหาให้สอดคล้องกับแนวทางปี 2025 และควรศึกษาต่อด้วยการทดลองแบบสุ่มที่วัดคุณภาพการกดหน้าอกและติดตามการคงอยู่ของทักษะ
เอกสารอ้างอิง
บัวบาน ปักการะโต, สหัศถญา สุขจำนงค์, และอนุชิต สิ้วอินท์. (2564). การพัฒนารูปแบบการช่วยฟื้นคืนชีพแบบสัญจร โรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม. วารสารการแพทย์ฉุกเฉินแห่งประเทศไทย, 1(2), 134–145.
บัวบาน ปักการะโต และสหัศถญา สุขจำนงค์. (2566). การพัฒนาศักยภาพบุคลากรโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานโดยการใช้รูปแบบการสอนแบบเคลื่อนที่ กรณีศึกษาพื้นที่อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม. วารสารการแพทย์ฉุกเฉินแห่งประเทศไทย, 3(1), 42–56.
เพ็ญพักตร์ ไชยสงเมือง และชัจคเณค์ แพรขาว. (2561). ผลของโปรแกรมการสอนการช่วยเหลือขั้นพื้นฐานภาวะหัวใจหยุดเต้นในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายโรงเรียนมัธยมแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 28(2), 118–132.
มัตถก ศรีคล้อ, มาลินี อยู่ใจเย็น, และธนวันต์ ศรีอมรรัตนกุล. (2562). ผลของโปรแกรมการให้ความรู้ในการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานต่อความรู้และทักษะการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ, 35(1), 239–251.
สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. (2563). การช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน [สื่ออิเล็กทรอนิกส์]. https://www.niems.go.th/1/Ebook?group=115&data_per_page=10&page=1
อนันตเดช วงศรียา. (2568). การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการกลับมามีสัญญาณชีพ (ROSC) ในผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาล (OHCA) โดยเครือข่ายกู้ชีพโรงพยาบาลมหาสารคาม อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 22(3), 34–48.
Hfocus. (2562, 17 มิถุนายน). สธ.ร่วมสร้างจิตอาสา “ช่วยชีวิตขั้นพื้นฐาน” ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน. https://www.hfocus.org/content/2019/06/17227
Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. David McKay.
Clark, J. M., & Paivio, A. (1991). Dual coding theory and education. Educational Psychology Review, 3(3), 149–210. https://doi.org/10.1007/BF01320076
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Cowan, N. (2001). The magical number 4 in short-term memory: A reconsideration of mental storage capacity. Behavioral and Brain Sciences, 24(1), 87–114. https://doi.org/10.1017/S0140525X01003922
Donoghue, A. J., Auerbach, M., Banerjee, A., Blewer, A. L., Cheng, A., Kadlec, K. D., Lin, Y., Diederich, E., Sawyer, T., Stallings, D. T., Toft, L. E. B., Torman, D., Wright, J. I., Schexnayder, S. M., & Dainty, K. N. (2025). Part 12: Resuscitation education science: 2025 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation, 152(16_suppl_2), S719–S750. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001374
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
Hasselqvist-Ax, I., Riva, G., Herlitz, J., Rosenqvist, M., Hollenberg, J., Nordberg, P., Ringh, M., Jonsson, M., Axelsson, C., Lindqvist, J., Karlsson, T., & Svensson, L. (2015). Early cardiopulmonary resuscitation in out-of-hospital cardiac arrest. New England Journal of Medicine, 372(24), 2307–2315. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1405796
Houts, P. S., Doak, C. C., Doak, L. G., & Loscalzo, M. J. (2006). The role of pictures in improving health communication: A review of research on attention, comprehension, recall, and adherence. Patient Education and Counseling, 61(2), 173–190. https://doi.org/10.1016/j.pec.2005.05.004
Kleinman, M. E., Buick, J. E., Huber, N., Idris, A. H., Levy, M., Morgan, S. G., Nassal, M. M. J., Neth, M. R., Norii, T., Nunnally, M. E., Rodriguez, A. J., Walsh, B. K., & Drennan, I. R. (2025). Part 7: Adult basic life support: 2025 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation, 152(16_suppl_2), S448–S478. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001369
Lester, P. M. (2013). Visual communication: Images with messages (6th ed.). Wadsworth.
Mayer, R. E. (2020). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316941355
Piankusol, C., Charoenboon, N., Isaradech, N., Wittayachamnankul, B., Riyapan, S., Supasaovapak, J., Bonar, R., McNally, B., & Sirikul, W. (2026). Regional disparities and temporal trends in pre-hospital management of out-of-hospital cardiac arrest in Thailand: A multi-center retrospective cohort study (2017–2023). Resuscitation Plus, 28, 101226. https://doi.org/10.1016/j.resplu.2026.101226
Rea, T. D., Fahrenbruch, C., Culley, L., Donohoe, R. T., Hambly, C., Innes, J., Bloomingdale, M., Subido, C., Romines, S., & Eisenberg, M. S. (2010). CPR with chest compression alone or with rescue breathing. New England Journal of Medicine, 363(5), 423–433. https://doi.org/10.1056/NEJMoa0908993
Sasson, C., Meischke, H., Abella, B. S., Berg, R. A., Bobrow, B. J., Chan, P. S., Root, E. D., Heisler, M., Levy, J. H., Link, M., Masoudi, F., Ong, M., Sayre, M. R., & Rumsfeld, J. S. (2013). Increasing cardiopulmonary resuscitation provision in communities with low bystander cardiopulmonary resuscitation rates: A science advisory from the American Heart Association for healthcare providers, policymakers, public health departments, and community leaders. Circulation, 127(12), 1342–1350. https://doi.org/10.1161/CIR.0b013e318288b4dd
Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference. Houghton Mifflin.
Svensson, L., Bohm, K., Castrèn, M., Pettersson, H., Engerström, L., Herlitz, J., & Rosenqvist, M. (2010). Compression-only CPR or standard CPR in out-of-hospital cardiac arrest. New England Journal of Medicine, 363(5), 434–442. https://doi.org/10.1056/NEJMoa0908991
Sweller, J., van Merriënboer, J. J. G., & Paas, F. (2019). Cognitive architecture and instructional design: 20 years later. Educational Psychology Review, 31(2), 261–292. https://doi.org/10.1007/s10648-019-09465-5
Tupamongkul, S., & Ua-kit, N. (2015). The effects of coaching program on basic cardiopulmonary life support practice in mothers of congenital heart disease children. Journal of Nursing Science Chulalongkorn University, 27(1), 49–59.
World Health Organization. (2021, June 11). Cardiovascular diseases (CVDs) [Fact sheet]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cardiovascular-diseases-(cvds)
Yan, S., Gan, Y., Jiang, N., Wang, R., Chen, Y., Luo, Z., Zong, Q., Chen, S., & Lv, C. (2020). The global survival rate among adult out-of-hospital cardiac arrest patients who received cardiopulmonary resuscitation: A systematic review and meta-analysis. Critical Care, 24, 61. https://doi.org/10.1186/s13054-020-2773-2
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
