การศึกษาผลการใช้เครื่องมือเพื่อการปรับขนาดยาให้เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตบกพร่อง โรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

โรคไตเรื้อรังเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่พบมากขึ้นในผู้ป่วยใน และยาหลายรายการจำเป็นต้องปรับขนาดตามการทำงานของไตเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวทางการทำงานของเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยในที่ได้รับยาที่ต้องปรับขนาดตามการทำงานของไต และเพื่อศึกษาผลก่อนและหลังการใช้เครื่องมือปรับขนาดยาดังกล่าว ที่โรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น เป็นการวิจัยเชิงทดลองแบบกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental research) กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยในของโรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น ยกเว้นหอผู้ป่วยกุมารเวชกรรมและหอผู้ป่วยทารกแรกเกิด จำนวนก่อนใช้เครื่องมือ 690 ราย และหลังใช้เครื่องมือ 328 ราย เครื่องมือที่พัฒนาขึ้นมี 3 ส่วน ได้แก่ (1) แบบรายงานค้นหาผู้ป่วยไตบกพร่องที่แสดงค่า eGFR และ CrCl คำนวณอัตโนมัติในระบบ HOSxP (2) สติกเกอร์ฉลากยาแสดงค่า eGFR CrCl และค่า CrCl ที่ควรเริ่มปรับขนาดยา และ (3) คู่มือการปรับขนาดยาตามการทำงานของไตสำหรับผู้ป่วยโรงพยาบาลสิรินธร วิเคราะห์ความเหมาะสมของขนาดยาก่อนและหลังใช้เครื่องมือด้วยสถิติ Chi-square หรือ Fisher's exact test และวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของผู้ป่วยด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการศึกษาพบว่า จากจำนวนครั้งที่ผู้ป่วยได้รับยาที่ต้องปรับขนาดตามการทำงานของไตทั้งหมด 1,013 ครั้งก่อนใช้เครื่องมือ และ 616 ครั้งหลังใช้เครื่องมือ สัดส่วนการได้รับยาในขนาดที่เหมาะสมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากร้อยละ 68.41 เป็นร้อยละ 80.36 (p < 0.001) แพทย์ยอมรับคำแนะนำของเภสัชกรในการปรับขนาดยาร้อยละ 48.48 และผู้ใช้งานมีความพึงพอใจต่อแนวทางและเครื่องมือในภาพรวมระดับมากที่สุด (คะแนนเฉลี่ย 4.50 จาก 5 คะแนน) สรุปได้ว่า การพัฒนาเครื่องมือและแนวทางการทำงานของเภสัชกรสามารถเพิ่มความเหมาะสมของการใช้ยาในผู้ป่วยที่มีภาวะไตบกพร่องได้อย่างมีประสิทธิภาพ สนับสนุนบทบาทเชิงรุกของเภสัชกร และมีส่วนช่วยยกระดับความปลอดภัยด้านการใช้ยาของผู้ป่วยในโรงพยาบาล