ปัจจัยทำนายการเกิดภาวะตับแตกในผู้ป่วยมะเร็งตับ โรงพยาบาลมะเร็งลพบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงความสัมพันธ์เชิงทำนาย มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะตับแตกในผู้ป่วยมะเร็งตับ และ 2) พัฒนาสมการทำนายความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะตับแตกในผู้ป่วยมะเร็งตับ การศึกษาดำเนินการ 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาปัจจัยทำนายจากข้อมูลย้อนหลังในเวชระเบียนผู้ป่วยมะเร็งตับที่เข้ารับการรักษาเป็นผู้ป่วยใน โรงพยาบาลมะเร็งลพบุรี ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2558 ถึง 30 กันยายน 2562 จำนวน 349 ราย และระยะที่ 2 ทดสอบประสิทธิภาพของสมการทำนายจากเวชระเบียนผู้ป่วยมะเร็งตับ ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2562 ถึง 30 กันยายน 2566 จำนวน 20 ราย เครื่องมือวิจัย 1) แบบบันทึกข้อมูลจากเวชระเบียน ประกอบด้วยข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลทางคลินิก และ2) ปัจจัยทำนาย ได้แก่ ขนาดก้อนมะเร็ง คะแนน child-pugh ระดับ total bilirubin ระดับ alpha-fetoprotein ระดับความปวด และภาวะอ้วน ผ่านการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญจำนวน 3 ท่าน ได้ค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ .95 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยโลจิสติกแบบทวิภาค

ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะตับแตกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ระดับความปวด 1–4 คะแนน (Adj.OR = 11.73) และขนาดก้อนมะเร็งมากกว่า 10 เซนติเมตร (Adj.OR = 10.51) สมการทำนายที่พัฒนาขึ้นมีจุดตัดที่ 4.97 คะแนน โดยมีค่า sensitivity ร้อยละ 85.71 และ specificity ร้อยละ 77.31 เมื่อนำไปทดสอบในข้อมูลชุดใหม่ พบค่า sensitivity ร้อยละ 70.00 และ specificity ร้อยละ 80.00