กระบวนการและผลลัพธ์ของการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้สารเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง (CBTx) กรณีศึกษาอำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน

Mongkol Lakkhanaloet; Tidarat  Praphan; Lulida Chaisitib; Nattadai Jitaree; Jeerasak  Khamruang

Authors

Mongkol Lakkhanaloet Tha Wang Pha Hospital, Nan Province
Tidarat Praphan Tha Wang Pha Hospital, Nan Province
Lulida Chaisitib Tha Wang Pha Hospital, Nan Province
Nattadai Jitaree Tha Wang Pha Hospital, Nan Province
Jeerasak Khamruang Tha Wang Pha Hospital, Nan Province

Abstract

This research and development aims to develop a treatment and rehabilitation model for drug users and the role of families as well as civil society, study the effectiveness of Community-Based Treatment (CBTx) for drug users, and analyze factors associated with drug users completing the full treatment criteria.
The sample consisted of family members and patients who participated in the treatment process from June 1 to August 31, 2024, and were followed up during 12 month rehabilitation periods after completing the treatment program. The research instruments included the Ministry of Public Health's screening and referral form for patients using drugs and narcotics for treatment 'Form V.2', a satisfaction questionnaire regarding the treatment system for patients and family members, and a questionnaire on factors associated with completing the full treatment criteria developed by the researchers. Data were analyzed using analytic inductive conclusions, descriptive statistics, and Chi-square test.
The research findings revealed that the existing treatment method for drug users, the Matrix program, was unable to effectively resolve the problems. The Community-Based Treatment (CBTx) process for drug users consisted of 6 main steps over 8 sessions across 12 weeks. The sample group meeting the inclusion criteria totaled 59 people. The majority had treatment, Complete treatment rate (100.00%), Remission rate (83.00%), and relapse (17.00%). Drug users who completed treatment and family members had the highest level of satisfaction on all items. Factors related to family relationships and community relationships were statistically significantly associated with patients completing the full treatment criteria at the 0.05 level (χ² = 19.286, P-value < .001) and (χ² = 19.361, P-value < .001), respectively.

Keywords: Process, Outcome, Treatment, Participation, CBTx
Corresponding Author: MONGKOL LAKKHANALOET E-mail: Eiaw.si116@gmail.com

References

United Nations Office on Drugs and Crime. UNODC world drug report 2025: Global instability compounding social, economic and security costs of the world drug problem [Internet]. Vienna: UNODC; 2025 Jun 26 [cited 2025 Oct 23]. Available from:https://www.unodc.org/unodc/press/releases/2025/June/unodc-world-drug-report-2025_-global-instability-compounding-social--economic-and-security-costs-of-the-world-drug-problem.html

United Nations Office on Drugs and Crime. Community-based treatment for drug users: briefing note for Southeast Asia region [Internet]. Bangkok: UNODC Regional Office for Southeast Asia and the Pacific; 2014 May 18 [cited 2025 Oct 23]. Thai. Available from: https://www.unodc.org/roseap/uploads/archive/documents/cbtx/cbtx-brief-TH.pdf

ทำเนียบรัฐบาล. นโยบายแก้ไขปัญหายาเสพติด (ปราบปราม รักษา ฟื้นฟู ดูแล) [Internet]. Bangkok: Government House; 2024 [เข้าถึงเมื่อ 3 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก https://www.thaigov.go.th /news/contents/details/85317

กระทรวงสาธารณสุข. การดำเนินงานเพื่อการบำบัดดูแลผู้ใช้ยาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของชุมชน (CBTx) ภายใต้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.). พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ใช้ ยาเสพติดกระทรวงสาธารณสุข; 2561.

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานการบำบัดฟื้นฟูโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนและแนวปฏิบัติที่ดี. นนทบุรี: เดอะกราฟิโก ซิสเต็มส์; 2562.

ชลอวัฒน์ อินปา และพิศิษฐ์ ศรีประเสริฐ. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเข้ารับการบำบัดรักษาครบตามเกณฑ์ของผู้ใช้ยาเสพติดในจังหวัดตาก. วารสารสาธารณสุขล้านนา. 2563;17(2):91-100.

อัมพร สีลากุล และคณะ. การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติดแอมเฟตามีน ด้วยคุณธรรม “รักเหนือรัก” (สาราณียธรรม 6) ระดับศีล 5. วารสารพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2556;27(3):30-43.

Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Arch Psychol. 1932;22(140):1-55.

ราศรี อาษาจิตร. การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ใช้สารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนแห่งหนึ่งในอำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2566;16(2): 244-257.

ประพัทธ์ ธรรมวงศา. การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติด โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. 2567;6(1):1-14.

วรินทร ทิพย์คำ. บทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้าน กับการมีส่วนร่วมในการบำบัดผู้ติดยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน (CBTx): กรณีศึกษา อำเภอ เดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี. [ม.ป.ท.]: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2564.

Lindsay KEO, Wood SF, Abraham SA, et al. Experiences of residents in a therapeutic community model of substance use disorder treatment in a mental hospital in Ghana. BMC Psychiatry. 2024;24:704. doi: 10.1186/s12888-024-06179-z.

Barreto KIS, Madruga CS, Miguel AC, Smith C, Apolinário GS, Godoy Filho GS, et al. Intervention diversity predicts social rehabilitation indicators at discharge in Therapeutic Communities. J Subst Use Addict Treat. 2024 Jul;162:209374. doi: 10.1016/j.josat.2024.209374.