ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำในผู้ป่วยเบาหวาน  โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ จังหวัดเชียงราย

สิปปากร ปินชัย

ผู้แต่ง

สิปปากร ปินชัย โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์จังหวัดเชียงราย

คำสำคัญ:

โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำ, ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

บทคัดย่อ

ความเป็นมา:

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์ และปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำภายในระยะเวลา 6 เดือน ในผู้ป่วยเบาหวานโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ โดยเป็นการวิจัยเชิงย้อนหลัง (Retrospective cohort study) ทบทวนเวชระเบียนของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มารับบริการด้วยภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ณ แผนกฉุกเฉินและหอผู้ป่วยใน ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2566 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 วิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงด้วยสถิติ Logistic Regression เพื่อหาค่า Adjusted Odds Ratio (AOR) เพื่อหาปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำ

ผลการวิจัยพบว่าจากผู้ป่วย 241 ราย มีอุบัติการณ์การเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำภายใน 6 เดือน ร้อยละ 25.31 (61 ราย) พบว่ากลุ่มที่เกิดภาวะน้ำตาลต่ำซ้ำ มีประวัติการเกิดน้ำตาลต่ำชนิดรุนแรงที่มากกว่า (86.88% เทียบกับ 68.33%; p = 0.004), มีการใช้ยาฉีดอินซูลินมากกว่า (80.32% เทียบกับ 61.11%; p = 0.005), ใช้อินซูลินขนาดสูงกว่า 1.0 unit/kg มากกว่า(32.78% เทียบกับ 16.66%; p = 0.007), มีระดับน้ำตาลสะสม (HbA1C) มัธยฐานสูงกว่า (7.80% เทียบกับ 7.20%; p = 0.045) และมีประวัติไม่ได้ทานอาหารมื้อก่อนหน้ามากกว่า (27.86% เทียบกับ 15.00%; p = 0.025) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากการวิเคราะห์พหุตัวแปรพบว่า ประวัติการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำชนิดรุนแรงเป็นปัจจัยเสี่ยงอิสระที่สำคัญที่สุดต่อการเกิดซ้ำ (AOR = 2.92; 95% CI: 1.26–6.78; p = 0.013) และดัชนีมวลกาย (BMI) ที่สูงขึ้นมีความสัมพันธ์เชิงลดโอกาส เกิดเหตุการณ์ซ้ำ (AOR = 0.93; 95% CI: 0.87–0.99; p = 0.019) และการใช้ยากลุ่ม Sulfonylureas มีความเสี่ยงสัมพันธ์กับการลดโอกาสเกิดภาวะน้ำตาลต่ำซ้ำ (AOR = 0.44; 95% CI: 0.22–0.91; p = 0.026) ซึ่งสะท้อนถึงการปรับเปลี่ยนและลดขนาดยาโดยแพทย์ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง

พบว่าประวัติการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำชนิดรุนแรงและดัชนีมวลกายที่ต่ำเป็นตัวบ่งชี้ทางคลินิกที่สำคัญของการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำ ผลการศึกษานี้สามารถช่วยให้มีการระบุผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงตั้งแต่ก่อนจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล พร้อมทั้งพิจารณาการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด และการปรับแผนการรักษาอย่างเหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำต่อไป

คำสำคัญ: โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำซ้ำ, ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

เอกสารอ้างอิง

Zhou B, Rayner AW, Gregg EW, Sheffer KE, Carrillo-Larco RM, Bennett JE, et al. Worldwide trends in diabetes prevalence and treatment from 1990 to 2022: A pooled analysis of 1108 population-representative studies with 141 million participants. Lancet. 2024;404(10467): 2077-93.

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. นนทบุรี: สถาบันวิจัย ระบบสาธารณสุข; 2564.

American Diabetes Association Professional Practice Committee. Standards of care in diabetes—2023. Diabetes Care. 2023;46 (Suppl 1):S1-S291.

American Diabetes Association Professional Practice Committee. 6. Glycemic goals and hypoglycemia: Standards of care in diabetes —2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1) :S111-S125.

แสวง วัชระธนกิจ, พีรวัฒน์ จินาทองไทย, ปาริชาติ บุตรดีมี, ณัฐวดี พิมพ์บุญมา, ภัสรา บุญมา. อุบัติการณ์และความชุกของการเข้านอนโรงพยาบาลจากภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในผู้ป่วยเบาหวาน ณ โรงพยาบาลม่วงสามสิบ. วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน. 2558;11(2):191-6.

Diabetes Association of Thailand. Clinical practice guideline for diabetes 2023. Bangkok : Diabetes Association of Thailand; 2023.

Seaquist ER, Anderson J, Childs B, Cryer P, Dagogo-Jack S, Fish L, et al. Hypoglycemia and diabetes: a report of a workgroup

of the American Diabetes Association and the Endocrine Society. Diabetes Care. 2013; 36(5): 1384-95. doi: 10.2337/dc12-2480.

Frier BM. Hypoglycaemia in diabetes mellitus : Epidemiology and clinical implications. Nat Rev Endocrinol. 2014;10(12):711-22.

Grube D, Wei G, Boucher R, Abraham N, Zhou N, Gonce V, et al. Insulin use in chronic kidney disease and the risk of hypoglycemic events. BMC Nephrol. 2022;23:73.

Davis SN, Duckworth W, Emanuele N, Hayward RA, Wiitala WL, Thottapurathu L, et al.; VADT Investigators. Effects of severe hypoglycemia on cardiovascular outcomes and death in the Veterans Affairs Diabetes Trial. Diabetes Care. 2019;42(1):157-63.

Powers MA, Bardsley JK, Cypress M, Duker P, Funnell MM, Fischl AH, et al. Diabetes self-management education and support in type 2 diabetes: A joint position statement. Clin Diabetes. 2016;34(2):70-80.

Lin YY, Hsu CW, Sheu WHH, Chu SJ, Wu CP, Tsai SH. Risk factors for recurrent hypoglycemia in hospitalized diabetic patients admitted for severe hypoglycemia. Yonsei Med J. 2010;51(3):367-74.

Yun JS, Ko SH. Risk factors and adverse outcomes of severe hypoglycemia in type 2 diabetes mellitus. Diabetes Metab J. 2016; 40(6):423-32.

Tsujimoto T, Yamamoto-Honda R, Kajio H, Kishimoto M, Noto H, Hachiya R, et al. Association between body mass index and risk of severe hypoglycaemia in patients with type 2 diabetes. BMJ Open Diabetes Res Care. 2018;6(1):e000504.

McCoy RG, Lipska KJ, Yao X, Ross JS, Montori VM, Shah ND. Intensive treatment and severe hypoglycemia among adults with type 2 diabetes. JAMA Intern Med. 2016;176(7):969-78.