ประสิทธิผลของโปรแกรมการให้ข้อมูลข่าวสาร การสร้างแรงจูงใจ และการพัฒนาทักษะป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้า ในนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอเมือง จังหวัดระยอง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการให้ข้อมูลข่าวสาร การสร้างแรงจูงใจ และการพัฒนาทักษะป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้า โดยมีตัวอย่างเป็นนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 1โรงเรียนในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอเมือง จังหวัดระยอง จำนวน 77 คน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มทดลอง จำนวน 39 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ จำนวน 38 คน กลุ่มทดลองได้รับกิจกรรมผสมผสาน ทั้งในห้องเรียนและผ่านสื่อสังคมออนไลน์เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับการเรียนการสอนตามปกติ เก็บข้อมูลก่อน-หลังการทดลองในสัปดาห์ที่ 8 โดยใช้แบบสอบถามแบบตอบด้วยตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Chi-square, Fisher's exact test, independent t-test และ paired t-test ผลการศึกษา ภายหลังจากการทดลอง พบว่า กลุ่มทดลอง มีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า แรงจูงใจในการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้า ทักษะการปฏิเสธการใช้บุหรี่ไฟฟ้า และความตั้งใจไม่ใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยแรงจูงใจในการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้า ทักษะการปฏิเสธ และความตั้งใจไม่ใช้
บุหรี่ไฟฟ้า สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ยกเว้นความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า (p = 0.142) ดังนั้น โปรแกรมประยุกต์นี้ จึงสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดกิจกรรมสุขศึกษาเพื่อป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในสถานศึกษาได้
Article Details
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Adolescent health [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2020 [cited 2026 Mar 11]. Available from: https://www.who.int/health-topics/adolescent-health
กรมสุขภาพจิต. องค์ความรู้ การดูแลสุขภาพจิตในวัยรุ่น สถานการณ์ปัญหา และแนวทางป้องกันปัญหาสุขภาพจิตในวัยรุ่น [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 1 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://gdcatalognhic.nha.co.th/dataset/?_tags_limit=0&organization=dmh&res_format.
Steinberg L. Adolescence [Internet]. 11th ed. New York: McGraw-Hill Education; 2020 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://www.mheducation.com/
Centers for Disease Control and Prevention. E-cigarettes and youth: What educators and coaches need to know [Internet]. U.S. Department of Health and Human Services; 2024 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://www.cdc.gov/tobacco/basic_information/e-cigarettes/index.htm
World Health Organization. Global report on trends in prevalence of tobacco use 2000–2025 [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://www.who.int
กรมควบคุมโรค. บุหรี่ไฟฟ้า: ภัยคุกคามสุขภาพของคนรุ่นใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. กระทรวงสาธารณสุข; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก:https://ddc.moph.go.th/uploads/news_attach/15753988402797.pdf
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Public health consequences of e-cigarettes. Washington,
DC: The National Academies Press; 2018.
Centers for Disease Control and Prevention. Outbreak of lung injury associated with e-cigarette use (EVALI) [Internet]. 2020.
World Health Organization. Electronic cigarettes: Key facts and global policy brief [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/tobacco-e-cigarettes
กระทรวงพาณิชย์. ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง กำหนดให้บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสินค้าที่ต้องห้ามในการนำเข้ามาในราชอาณาจักร พ.ศ. 2557. ราชกิจจานุเบกษา 2557;131(ตอนพิเศษ 211 ง).
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจสถานการณ์การสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ของประชากร พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 1 สิงหาคม2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20250401100215_15169.pdf
World Health Organization. 2015 Global Youth Tobacco Survey (GYTS) fact sheet —Thailand [Internet]. Geneva: WHO; 2015 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/2015-gyts-fact-sheet-thailand
World Health Organization. Thailand 2022 Global Youth Tobacco Survey (GYTS) fact sheet [Internet]. Geneva: WHO; 2022 Jan 1 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/ncds/ncd-surveillance/datareporting/thailand/thailand_gyts_-2022_fs_508.pdf
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.). รายงานสถานการณ์การเข้าถึงบุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนมัธยมศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 1 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.eef.or.th/news-190525/
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. รายงานสถานการณ์การเข้าถึงบุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนมัธยมศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 1 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dol.thaihealth.or.th/Media/Pdfview/bd42062b-664d-f011-858e-b76bc522b1fb
วชัราภรณ์ เงินปุ่นนาค. ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะชีวิตกับพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมต้น ในอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์]. ระยอง: มหาวิทยาลัยบูรพา, คณะสาธารณสุขศาสตร์; 2560.
ภัทรพล จึงสมเจตไพศาล, สันติ ทวยมีฤทธิ์. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2564;30(5):824-833.
จีรภัทร์ รัตนชมภู. รูปแบบการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้ารายใหม่ของนักศึกษาอาชีวศึกษาภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2565.
ณัฏฐณิชา ดอนกิ่ง, สมชาย ใจดี, กาญจนา พิทักษ์สุข. ผลของโปรแกรมประยุกต์ทฤษฎีปัญญาทางสังคมต่อความรู้ ทัศนคติ และทักษะการปฏิเสธการสูบบุหรี่ในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2566.
สุกัญญา สุรังษี, บุศยรินทร์ เอกมั่นเศรษฐ์, ปิยธิดา โพธิ์ดง. ผลของโปรแกรมให้ความรู้อิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพต่อความรู้และทัศนคติในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารการพยาบาล สุขภาพ และการศึกษา. 2567;7(2):55-66.
อุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, พัชรินทร์ อัจนากิตติ, รัชยา รัตนะถาวร. การพัฒนาและประเมินผลโปรแกรมการป้องกันการใช้ผลิตภัณฑ์บุหรี่ไฟฟ้าในสังคมออนไลน์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยเอกชนในจังหวัดปทุมธานี. วารสารพยาบาลทหารบก. 2566;24(2):269-278.
ปิยะวดี พุฒไทย, นนัทวชั เมตตากุลพิทักษ์, จิตรานุช หอมแม้น, รุ่งรัตน์ ศรีสุริยเวศน์. ผลของโปรแกรมที่ประยุกต์ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนต่อการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี. วารสารพยาบาล. 2568;74(1):20-30.
Fisher J, Fisher W. Changing AIDS-risk behavior. Psychol Bull. 1992;111(3):455-474.
สุธีร์ นวกุลเกียรติ. สถิติสำหรับการวิจัยทางสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2563.
Creswell J, Creswell J. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. 5th ed. Thousand Oaks: SAGE Publications; 2018.
Fleiss J. Statistical methods for rates and proportions. 2nd ed. New York: Wiley; 1981.
กฤษณะ ศรีปรางค์. ผลของการใช้แอปพลิเคชันไลน์ร่วมกับการประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนแห่งหนึ่ง [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2566.
อรุณ จิรวัฒน์กุล. ชีวสถิติสําหรับงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ: การคํานวณขนาดตัวอย่างเพื่อการเปรียบเทียบสัดส่วนระหว่างประชากรสองกลุ่มที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน. ขอนแก่น: ภาควิชาชีวสถิติและประชากรศาสตร์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2547. หน้า 177-180.
กระทรวงศึกษาธิการ. ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง มาตรการควบคุมการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ; 2568.
กัญญ์กุลณัช รามศิริ, พรนภา หอมสินธุ์, รุ่งรัตน์ ศรีสุริยเวศน์. ผลของโปรแกรมการให้ข้อมูลข่าวสาร สร้างแรงจูงใจ และพัฒนาทักษะเพื่อป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในวัยรุ่นหญิง. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2565;38(2):48-59.
สาธิยา สุขคุ้ม, อาภาพร เผ่าวัฒนา, นฤมล เอื้อมณีกูล. ผลของโปรแกรมที่ใช้แบบจำลองการให้ข้อมูล การสร้างแรงจูงใจ และการพัฒนาทักษะต่อพฤติกรรมป้องกันการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในนักเรียนอาชีวศึกษาหญิง กรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2563;36(3):57-69.
