บทบาท อสม. ยุคดิจิทัล: การเปรียบเทียบความคาดหวังกับการปฏิบัติจริงของ อสม. ตำบลชายนา อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทที่คาดหวังและบทบาทที่ปฏิบัติจริง ศึกษาช่องว่างระหว่างบทบาทที่คาดหวังกับบทบาทที่ปฏิบัติจริง และเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างบทบาทที่คาดหวังกับบทบาทที่ปฏิบัติจริงในการเป็น อสม. ยุคดิจิทัล ของ อสม. ตำบลชายนา อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประชากรที่ศึกษา ได้แก่ อสม. ตำบลชายนา อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 63 คน เก็บข้อมูลจากประชากรทั้งหมดด้วยแบบสอบถามชนิดเลือกตอบ ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน ค่าความสอดคล้องรายข้อ 0.67–1.00 ทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับกลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา จำนวน 30 คน หาค่าความเชื่อมั่นด้วยสูตรสัมประสิทธิ์แอลฟาของคอนบาค ได้ 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ   เชิงพรรณนาและเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างความคาดหวังกับบทบาทที่ปฏิบัติจริงด้วย paired t-test

ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 85.71) อยู่ในวัยสูงอายุ (ร้อยละ 55.56) การศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี (ร้อยละ 98.36) อาชีพหลักคือเกษตรกรรม (ร้อยละ 71.43) รายได้เฉลี่ย 5,000–10,000 บาทต่อเดือน (ร้อยละ 61.90) เป็น อสม. มากกว่า 20 ปี (ร้อยละ 53.97) ไม่เคยได้รับการอบรมการใช้แอปพลิเคชันสมาร์ท อสม. (ร้อยละ 73.02) แต่มีการใช้งานสมาร์ท อสม. มากถึงร้อยละ 98.41 วัตถุประสงค์หลักในการใช้งานแอปพลิเคชันหรือโซเชียลมีเดียเพื่อติดต่อสื่อสารกับครอบครัวหรือเพื่อน (ร้อยละ 36.51) สำหรับบทบาทที่คาดหวังและบทบาทที่ปฏิบัติจริง มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง โดยมีค่าดัชนีความต้องการจำเป็นเท่ากับ 0.03–0.07 จัดลำดับความสำคัญได้ดังนี้ (1) ความมั่นใจในการใช้งาน และความพร้อมของเครื่องมือและระบบช่วยเหลือ (2) ความง่ายในการใช้งาน และ (3) ความเกี่ยวข้องกับงานและภาพลักษณ์ เมื่อเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างบทบาทที่คาดหวังกับบทบาทที่ปฏิบัติจริงในการเป็น อสม. ยุคดิจิทัล ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t-value = 0.470, p-value = 0.640) ดังนั้น รพ.สต. ชายนา จึงควรคงระดับผลการปฏิบัติงานและพัฒนาทักษะดิจิทัลและสนับสนุนทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง เช่น อินเทอร์เน็ต คู่มือการใช้งาน และช่องทางปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานและรองรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต รวมถึงการจัดระบบพี่เลี้ยงหรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่าง อสม. ที่มีความชำนาญด้านดิจิทัลกับผู้ที่ยังต้องการการสนับสนุน