การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานแบบบูรณาการในเครือข่ายบริการสุขภาพ โรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานแบบบูรณาการในเครือข่ายบริการสุขภาพ โรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 40 คน ประกอบด้วยผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีระดับฮีโมโกลบินเอวันซี (HbA1c) ระหว่าง 7–9% จำนวน 30 คน และทีมสหวิชาชีพ จำนวน 10 คน ดำเนินการศึกษาระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2567 เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามปัญหาการรับบริการ สมุดคู่มือผู้ป่วยเบาหวาน แบบทดสอบความรู้ แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Paired t-test

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 63.3 อายุเฉลี่ย 58.4 ± 9.2 ปี ระยะเวลาป่วยเฉลี่ย 7.6 ± 4.3 ปี ระบบการดูแลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การคัดกรองและเฝ้าระวังในชุมชน 2) การให้บริการแบบจุดเดียวเบ็ดเสร็จ (One Stop Service) และ 3) การส่งต่อและติดตามดูแลต่อเนื่องร่วมกับหน่วยบริการปฐมภูมิ ภายหลังการดำเนินงาน พบว่าระดับ HbA1c ลดลงจาก 8.12 ± 0.61% เป็น 7.03 ± 0.58% และระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารลดลงจาก 187.4 ± 28.3 เป็น 142.6 ± 24.7 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) คะแนนความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานเพิ่มขึ้นจาก 12.3 ± 2.4 เป็น 18.7 ± 1.8 คะแนน และคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นจาก 54.6 ± 7.8 เป็น 72.4 ± 6.3 คะแนน (p < 0.001) อัตราการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ตามเกณฑ์เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 23.3 เป็นร้อยละ 86.2 ไม่พบผู้ป่วยที่เกิดภาวะแผลที่เท้าหรือได้รับการผ่าตัดนิ้วเท้า และผู้ป่วยมีความพึงพอใจต่อบริการในระดับสูง ร้อยละ 90

สรุปได้ว่า ระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานแบบบูรณาการที่พัฒนาขึ้นโดยอาศัยการมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ สามารถเพิ่มความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วย ส่งผลให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และช่วยยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานในเครือข่ายบริการสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ