ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเอง ของสตรีอายุ 30 – 70 ปี ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี

Sataya Niammanee; Pimnarun Phudphad

Authors

Sataya Niammanee Social Medicine Department, Ratchaburi Hospital
Pimnarun Phudphad Social Medicine Department, Ratchaburi Hospital

Keywords:

Behavior, breast cancer, breast self-examination, social support

Abstract

This descriptive research aimed to study factors related to breast self-examination behavior among women aged 30-70 years. A sample of 368 people was obtained using simple random sampling, with the sample size determined using the Krejcie-Morgan table. The research instrument was a questionnaire with the following reliability coefficients: knowledge about breast cancer (KR-20 = 0.79), attitude towards breast self-examination (0.79), social support (0.87), and breast self-examination behavior (0.85). Data were analyzed using descriptive statistics and Fisher's Exact Test. The results showed that the majority of the sample were aged 30-39 years (41.6%), married (54.9%), held a bachelor's degree (45.7%), and were employed in the civil service (28.5%). 76.6% had a good level of knowledge about breast cancer, 84.0% had a good attitude towards breast self-examination, and received support from the media. Public health officials and village health volunteers (VHVs) accounted for 71.2%, 61.4%, and 47.3%, respectively, of breast self-examination. Social support from family and friends was moderate, at 43.8% and 42.2%, respectively. Correlation analysis revealed that personal factors, including age, marital status, education level, and occupation, were significantly correlated with breast self-examination behavior (p < 0.05). Knowledge and attitudes were not correlated with breast self-examination behavior. Social support, including support from various media, public health officials, VHVs, friends, and family members, was significantly correlated with breast self-examination behavior (p < 0.001). The study concludes that social support is the most important factor in promoting breast self-examination behavior. Knowledge and attitudes alone are insufficient for behavioral change. Therefore, promoting breast self-examination behavior requires building a comprehensive social support system for maximum effectiveness.

References

กระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายงานสถานการณ์โรคมะเร็งเต้านมในประเทศไทยปี 2565. กรมอนามัย.

ชลทิศ อุไรฤกษ์กุล. (2559). ประสิทธิผลของการตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างสม่ำเสมอร่วมกับการใช้สมุดบันทึกการตรวจเต้านมด้วยตนเองในการคัดกรองมะเร็งเต้านมในประเทศไทย : การศึกษาไปข้างหน้า. ศูนย์อนามัยที่ 5 ราชบุรี กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

ถนอมศรี อินทนนท์. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีอายุ 30-70 ปีในเขตบริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปรือใหญ่ ตำบลจุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. (วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

น้ำอ้อย ภักดีวงศ์ และ นวรัตน์ โกมลวิภาต. (2561). ความรู้ ความเชื่อด้านสุขภาพ การรับรู้ความสามารถตนเองและพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของนักศึกษาหญิงที่ได้รับโปรแกรมส่งเสริมการตรวจเต้านมด้วยตนเอง. วารสารสมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย, 24(3), 45-58.

มูลนิธิถันยรักษ์. (2564). โครงการสืบสานพระราชปณิธานสมเด็จย่าต้านภัยมะเร็งเต้านม แนวทางการดำเนินงานโครงการสืบสานพระราชปณิธานสมเด็จย่าต้านภัยมะเร็งเต้านม. กรุงเทพ ฯ : สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2567). ข้อมูลตอบสนอง service plan สาขามะเร็ง. https://hdc.moph.go.th/center/public/main

รังษีนพดล โถทอง, พิมพ์ใจ สุขสมบูรณ์, และ สุพัฒนา ใจดี. (2562). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีวัยก่อนหมดประจำเดือน. วารสารสถาบันมะเร็งแห่งชาติ, 15 (2),78-85.

ลินยา เทสมุทร,ศิริรัตน์ โกศัลวัฒน์,กันยา นันต๊ะแก้ว และ แววดาว คำเขียว. (2561). การสำรวจการตรวจเต้านมด้วยตนเองในบุคลากรสตรีมหาวิทยาลัยพะเยา. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 24 (4),600-612.

วรรณเพ็ญ ฉ่อยทะนงค์.(2565).ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีวัยเจริญพันธุ์ ตำบลบ่อไทยจังหวัดเพชรบูรณ์. (วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร).

วิภารัตน์ ชุมหล่อ. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีอายุ 30 -70 ปี ในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแสงวิมาน ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช. (วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์.

ศิริพร จิตรเอื้อ. (2560). ผลของโปรแกรมการสร้างแรงจูงใจต่อพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีวัยผู้ใหญ่ตอนต้น เทศบาลเมืองขลุง อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี. (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.

สายสุทธี ร่มเย็น. (2558). ศึกษาการสํารวจพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีไทยอายุ 30-70 ปี ในเขตสุขภาพที่ 1. วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา, 5(2), 65-77.

สิรินุช บูรณะเรืองโรจน์. (2559). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองในสตรีไทย เขตอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก.วารสารพฤติกรรมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, 8(1), 280-293.

สุวลักษณ์ วงศ์จรรโลงศิล และ บัวหลวง สำแดงฤทธิ์. (2562). สาเหตุของการเข้ารับการรักษาล่าช้าในสตรีไทยที่เป็นมะเร็งเต้านมในโรงพยาบาลรามาธิบดี. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 37(3), 201-210.

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. (2560). ข้อเสนอแนะการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม (พิมพ์ครั้งที่ 1). สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.

อุบล จันทร์เพชร. (2555). พฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีไทย อายุ 30-70 ปี ในพื้นที่เขตบริการสุขภาพที่ 5. (วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหิดล.

Ajzen, I. (2002). Perceived behavioral control, self-efficacy, locus of control, and the theory of planned behavior. Journal of Applied Social Psychology, 32(4), 665-683.

Dadzi, R., & Adam, A. (2019). Assessment of knowledge and practice of breast selfexamination among reproductive age women in Akatsi South district of Volta region of Ghana. PloS One,14(12), e0226925. https://Doi:10.1371/journal.pone.0226925

House, J. S. (1981). The nature of social support. In M. A. Reading (Ed.), Work stress and social support (pp.141-148). Addison-Wesley.

Jirojwong, S. (2003). Health beliefs, perceived self‐efficacy, and breast self‐examination among Thai migrants in Brisbane. Journal of Advanced Nursing, 41(3), 241-249.

International Agency for Research on Cancer. (2022). Cancer Today. Global Cancer Observatory. https://gco.iarc.who.int/today/en.

Joyce, C., Ssenyonga, L. V., & Iramiot, J. S. (2020). Breast self-examination among female clients in a tertiary hospital in eastern uganda. International Journal of Africa Nursing Sciences, 12, 100186.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Leon-Rodriguez, E., Molina-Calzada, C., Rivera-Franco, M. M., & Campos-Castro, A. (2017). Breast self-exam and patient interval associate with advanced breast cancer and treatment delay in Mexican women. Clinical & Translational Oncology, 19(10), 1276–1282. doi:10.1007/s12094-017-1666-6

Saberzadeh-Ardestani, B., Karimian-Kakolaki, Z., Honarvar, B., & Mardani, M. (2019). Factors Affecting Breast Self-examination Behavior Among Female Healthcare Workers in Iran: The Role of Social Support Theory. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 20 (8), 2385-2392. doi:10.31557/APJCP.2019.20.8.2385

Zejda, J. E., & Kaleta, D. (2020). Preventive oncology and lifestyle changes. In Cancer Prevention and Treatment (pp. 45-62). Springer.