การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุโรคสมองเสื่อมโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลาง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุโรคสมองเสื่อมโดยครอบครัวเป็นศูนย์กลางในชุมชน

วิธีการศึกษา: การวิจัยและพัฒนาแบ่งออกเป็น 2 ระยะ ระหว่างเดือนเมษายน ถึง สิงหาคม 2568 คือ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบันของปัญหา และระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบฯ และการศึกษาผลลัพธ์ของรูปแบบฯ กลุ่มตัวอย่างคือผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีผลการคัดกรองภาวะสมองเสื่อมผิดปกติ บุคลากรทางการแพทย์ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แนวคำถามปลายเปิดแบบกึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบทดสอบความรู้ในการดูแลผู้สูงอายุโรคสมองเสื่อม และแบบประเมินความพึงพอใจของผู้ดูแลผู้สูงอายุโรคสมองเสื่อม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติการทดสอบทีแบบไม่เป็นอิสระต่อกัน

ผลการวิจัย: สถานการณ์การดูแลผู้สูงอายุโรคสมองเสื่อม พบว่ามี 5 ประเด็นหลัก ได้แก่ ปัญหาด้านความจำและการรับรู้ บทบาทและแนวทางการดูแลของครอบครัวและทีมสุขภาพ ปัจจัยสนับสนุนการดูแล อุปสรรคและความท้าทายในการดูแลร่วมกับครอบครัว และข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาการดูแลผู้สูงอายุสมองเสื่อมในชุมชนรูปแบบฯ ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมรู้เท่าทันภาวะสมองเสื่อม กิจกรรมกลุ่มแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และกิจกรรมเรียนรู้ประสบการณ์ ผลลัพธ์ของรูปแบบฯ พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ในการดูแลผู้สูงอายุโรคสมองเสื่อมของผู้ดูแลหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (13.11±1.45 และ 9.80±2.83; p<0.001) และผู้ดูแลมีความพึงพอใจในระดับมากที่สุดร้อยละ 73.33

สรุป: รูปแบบฯ ที่พัฒนาขึ้นช่วยเพิ่มความรู้และความพึงพอใจของผู้ดูแลเนื่องจากตรงความต้องการ เสริมความมั่นใจ มีการสนับสนุนทางจิตใจและสังคม และสามารถประยุกต์ใช้เพื่อการดูแลผู้สูงอายุสมองเสื่อมได้