ผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติท่ามกลางความเป็นจริง

อุมาพร  เคนศิลา; สุรีย์พร  โพธิ์ช่วย

ผู้แต่ง

อุมาพร เคนศิลา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี 41000
สุรีย์พร โพธิ์ช่วย คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี 41000

คำสำคัญ:

การพัฒนาสมมรถนะ, กระบวนการเรียนรู้, ผู้สูงอายุ, อนามัยชุมชน, อาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติท่ามกลางความเป็นจริง

วิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม วัดผลก่อนและหลังระหว่างเดือนมิถุนายน ถึงสิงหาคม 2567 กลุ่มตัวอย่างเป็นอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุจังหวัดอุดรธานี คัดเลือกตัวอย่างแบบเจาะจงจำนวน 60 คนแบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองกลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติท่ามกลางความเป็นจริง ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐานเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบประเมินสมรรถนะด้านการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการทดสอบค่าที

ผลการวิจัย: หลังทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยสมรรถนะหลักสมรรถนะหน้าที่ และสมรรถนะการจัดการของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุในชุมชนเพิ่มขึ้นจากก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001, <0.001 และ 0.048 ตามลําดับ) คะแนนเฉลี่ยสมรรถนะโดยรวมเพิ่มขึ้นจากก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (259.79±35.35 และ 288.07±33.74; p=0.003) และคะแนนเฉลี่ยของสมรรถนะหลักสมรรถนะหน้าที่ และสมรรถนะการจัดการของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุในชุมชนระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001, 0.006 และ 0.003 ตามลําดับ)

สรุปผล: โปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะด้านการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติท่ามกลางความเป็นจริง ส่งผลให้อาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุในชุมชนมีสมรรถนะหลักสมรรถนะหน้าที่ และสมรรถนะการจัดการดีขึ้นในด้านการดูแลผู้สูงอายุในชุมชน

เอกสารอ้างอิง

United Nations. World Population Prospects 2022. New York: Department of Economic and Social Affairs, Population Division; 2022.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2565. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์; 2566.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ.2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 17 ต.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_88327.pdf

กรมอนามัย. รายงานสถานการณ์การคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ ปี 2567. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุจำแนกรายจังหวัด ประจำปี พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: กระทรวง การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์; 2565.

โอริสา พรหมสถิตย์. ผลการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ตำบลปากน้ำชุมพร จังหวัดชุมพร. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2568;10(2):14–23.

สานิตย์ เหง้าพรหมมินทร์, พรพิมล มัฆนาโส, ธัชธรรม์ มัฆนาโส. การพัฒนาคุณภาพการดำเนินงานผู้สูงอายุ จังหวัดอุดรธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2568;10(2):114–23.

วารินท์พร ฟันเฟื่องฟู. การจัดการเรียนรู้ Active Learning ให้สำเร็จ. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์. 2562;9(1):135–45.

ดวงใจ บุญทองแก้ว, วรัญญา จิตรบรรทัด. ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้แผนการดูแลรายบุคคลต่อความรู้และทักษะการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้านในชุมชน. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี. 2567;18(3):61–72.

ภาสิต ศิริเทศ, ณพวิทย์ ธรรมสีหา. ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก. 2562;20(2):58–65.

กุนนที พุ่มสงวน. การสร้างเสริมพลังอำนาจทางสุขภาพ : บทบาทที่สำคัญของพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก. 2557;15(3):86–90.

วิไล ตั้งปนิธานดี, สายสุนีย์ ดีประดิษฐ์, ภัชรินทร์ วงค์ศรีดา, สมนึก สกุลหงส์โสภณ. ผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขต่อความรู้และการรับรู้สมรรถนะตนเองในการดูแลผู้สูงอายุ ที่เสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม: กรณีศึกษากรุงเทพมหานคร. วารสารสภาการพยาบาล. 2563;35(1):46–60.

วนิดา ศรีพรหมษา, สมพร รุ่งเรืองกลกิจ, ขนิษฐา นันทบุตร. การศึกษาแนวทางการพัฒนาอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชน: การวิจัยชาติพันธุ์วรรณนาแบบเจาะจง. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2565;38(3):179–88.

ฉันท์ทิพย์ พลอยสุวรรณ, รัตนชัย เพ็ชรสมบัติ, ดวงรัตน์ เหลืองอ่อน, ธนะวัฒน์ รวมสุก. ปัจจัยที่มีผลต่อสมรรถนะในการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในภาคตะวันออก: กรณีศึกษาอำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2566;16(3):15–29.

นาฏยา นุชนารถ, ศิริชัย เพชรรักษ์, สุเทพ เชาวลิต. การพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์. 2561;6(2):768–79.

Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company; 1997.

ณิชชารีย์ พิริยจรัสชัย, ศิริพันธุ์ สาสัตย์. ปัจจัยทำนายความพร้อมของผู้ดูแลในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพาในระยะเปลี่ยนผ่านจากโรงพยาบาลสู่บ้าน. วารสารพยาบาลทหารบก. 2561;19 (ฉบับพิเศษ): 231–40.

นงนุช หอมเนียม, สุภาพร มะรังษี, ดลนภา จิระออน. ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้ป่วยติดบ้าน ติดเตียง ตำบลชุมเห็ด อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี. 2565;30(3):460–70.

พนมกร อินทนนท์. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในตำบลกันทรารมย์ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ. 2566;2(พิเศษ):102–14.

ปัญจ์ปพัชรภร บุญพร้อม, นาถนัดดา มรกตศรีวรรณ, ญาณิศา พึ่งเกตุ, สิทธิพันธุ์ ไชยนันทน์. การศึกษาผลการจัดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการในกิจกรรมอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุในชุมชนเขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร. วารสารวิทยาศาสตร์คชสาส์น. 2564;43(2):10–21.