ผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติท่ามกลางความเป็นจริง

Umaporn Kensila; Sureeporn  Phochuay

Authors

Umaporn Kensila Faculty of Nursing, Udon Thani Rajabhat University, Udon Thani 41000
Sureeporn Phochuay Faculty of Nursing, Udon Thani Rajabhat University, Udon Thani 41000

Keywords:

competency development, participatory learning, older adults, community health, volunteer caregivers

Abstract

Objective: This study aimed to examine the effectiveness of a program to enhance the competencies of volunteer caregivers for older adults via participatory practice-based learning.

Methods: A quasi-experimental study with two-group, pretest-posttest design was conducted from June to August 2025.Participants were elderly care volunteers in Udon Thani Province. Sixty participants were purposively selected and assigned to either the experimental group (n=30) or the control group (n=30). The experimental group received a program to enhance the competencies of volunteer caregivers for older adults via participatory practice-based learning, while the control group received standard care. Data were collected using a questionnaire assessing the competency of volunteer caregivers for older adults.

Results: Following the intervention, the experimental group showed significantly increased mean scores of core competencies, functional competencies and management competencies (p<0.001, <0.001, 0.048, respectively). The experimental group showed a significant increase in the overall mean score of competencies of volunteer caregivers compared to the pre-intervention score (259.79±35.35 and 288.07±33.74; p=0.003), and mean scores of core competencies, functional competencies and management competencies between the experimental group and the control group were significantly different (p<0.001, 0.006, 0.003, respectively).

Conclusion: Effects of a program to enhance the competencies of volunteer caregivers for older adults via participatory practice-based learning resulted in improvements in core competencies, functional competencies and management competencies of volunteer caregivers in caring for older adults in the community.

References

United Nations. World Population Prospects 2022. New York: Department of Economic and Social Affairs, Population Division; 2022.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2565. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์; 2566.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ.2567 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 17 ต.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_88327.pdf

กรมอนามัย. รายงานสถานการณ์การคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ ปี 2567. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุจำแนกรายจังหวัด ประจำปี พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: กระทรวง การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์; 2565.

โอริสา พรหมสถิตย์. ผลการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ตำบลปากน้ำชุมพร จังหวัดชุมพร. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2568;10(2):14–23.

สานิตย์ เหง้าพรหมมินทร์, พรพิมล มัฆนาโส, ธัชธรรม์ มัฆนาโส. การพัฒนาคุณภาพการดำเนินงานผู้สูงอายุ จังหวัดอุดรธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2568;10(2):114–23.

วารินท์พร ฟันเฟื่องฟู. การจัดการเรียนรู้ Active Learning ให้สำเร็จ. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์. 2562;9(1):135–45.

ดวงใจ บุญทองแก้ว, วรัญญา จิตรบรรทัด. ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้แผนการดูแลรายบุคคลต่อความรู้และทักษะการดูแลผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้านในชุมชน. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี. 2567;18(3):61–72.

ภาสิต ศิริเทศ, ณพวิทย์ ธรรมสีหา. ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก. 2562;20(2):58–65.

กุนนที พุ่มสงวน. การสร้างเสริมพลังอำนาจทางสุขภาพ : บทบาทที่สำคัญของพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก. 2557;15(3):86–90.

วิไล ตั้งปนิธานดี, สายสุนีย์ ดีประดิษฐ์, ภัชรินทร์ วงค์ศรีดา, สมนึก สกุลหงส์โสภณ. ผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขต่อความรู้และการรับรู้สมรรถนะตนเองในการดูแลผู้สูงอายุ ที่เสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม: กรณีศึกษากรุงเทพมหานคร. วารสารสภาการพยาบาล. 2563;35(1):46–60.

วนิดา ศรีพรหมษา, สมพร รุ่งเรืองกลกิจ, ขนิษฐา นันทบุตร. การศึกษาแนวทางการพัฒนาอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชน: การวิจัยชาติพันธุ์วรรณนาแบบเจาะจง. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2565;38(3):179–88.

ฉันท์ทิพย์ พลอยสุวรรณ, รัตนชัย เพ็ชรสมบัติ, ดวงรัตน์ เหลืองอ่อน, ธนะวัฒน์ รวมสุก. ปัจจัยที่มีผลต่อสมรรถนะในการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในภาคตะวันออก: กรณีศึกษาอำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2566;16(3):15–29.

นาฏยา นุชนารถ, ศิริชัย เพชรรักษ์, สุเทพ เชาวลิต. การพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์. 2561;6(2):768–79.

Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company; 1997.

ณิชชารีย์ พิริยจรัสชัย, ศิริพันธุ์ สาสัตย์. ปัจจัยทำนายความพร้อมของผู้ดูแลในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพาในระยะเปลี่ยนผ่านจากโรงพยาบาลสู่บ้าน. วารสารพยาบาลทหารบก. 2561;19 (ฉบับพิเศษ): 231–40.

นงนุช หอมเนียม, สุภาพร มะรังษี, ดลนภา จิระออน. ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้ป่วยติดบ้าน ติดเตียง ตำบลชุมเห็ด อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี. 2565;30(3):460–70.

พนมกร อินทนนท์. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อพฤติกรรมการดูแลผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในตำบลกันทรารมย์ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ. 2566;2(พิเศษ):102–14.

ปัญจ์ปพัชรภร บุญพร้อม, นาถนัดดา มรกตศรีวรรณ, ญาณิศา พึ่งเกตุ, สิทธิพันธุ์ ไชยนันทน์. การศึกษาผลการจัดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการในกิจกรรมอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุในชุมชนเขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร. วารสารวิทยาศาสตร์คชสาส์น. 2564;43(2):10–21.