ประสิทธิผลของการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ด้วย FIT test ในอำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี

กำพล พฤกษาอุดมชัย

ผู้แต่ง

กำพล พฤกษาอุดมชัย กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลมะการักษ์ จังหวัดกาญจนบุรี 71120

คำสำคัญ:

การคัดกรอง, การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่, ประสิทธิผล, มะเร็งลำไส้ใหญ่, FIT test

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินอัตราการเข้าถึงการตรวจอัตราผลบวกของการตรวจอุจจาระหาเลือดแฝง (fecal immunochemical test, FIT test) อัตราการเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ในกลุ่มเป้าหมาย และศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับผลการตรวจ FIT test เป็นบวกและการตรวจพบรอยโรค

วิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาและวิเคราะห์แบบย้อนหลังโดยใช้ข้อมูลจากระบบสารสนเทศของโรงพยาบาลและระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ ประชากรคือผู้มีอายุ 50–70 ปี ที่ได้รับการตรวจ FIT test ในอำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2565 ถึง 30 กันยายน 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการทดสอบไคสแควร์

ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างจำนวน 1,609 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 69.1) อายุเฉลี่ย 59.10±8.70 ปี พบผลการตรวจ FIT test เป็นบวก 309 ราย (ร้อยละ19.2) ได้รับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ 216 ราย (ร้อยละ69.9) พบรอยโรคจากการส่องกล้องจำนวน 38 ราย (ร้อยละ 17.6) เพศชายมีอัตราผลบวก และอัตราการตรวจพบรอยโรคสูงกว่าเพศหญิงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.003 และ 0.029) และกลุ่มที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ อัตราผลบวกและการตรวจพบรอยโรคสูงกว่ากลุ่มที่ไม่มีประวัติครอบครัว (p<0.001 และ p=0.001)

สรุปผล: FIT test มีประสิทธิผลในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ เพศชายและประวัติญาติสายตรงเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับผลการตรวจ FIT test เป็นบวก และการตรวจพบรอยโรคขณะที่ระบบ การติดตามตรวจยืนยันมีประสิทธิภาพในระดับดี สะท้อนถึงความเข้มแข็งของเครือข่ายบริการสุขภาพ

เอกสารอ้างอิง

Jemal A, Bray F, Center MM, Ferlay J, Ward E, Forman D. Global cancer statistics. CA Cancer J Clin. 2011;61(2):69–90. doi:10.3322/caac.20107

Canadian Cancer Society’s Steering Committee on Cancer Statistics. Canadian Cancer Statistics 2012. Toronto: Canadian Cancer Society; 2012.

American Cancer Society. Cancer Facts & Figures 2010. Atlanta: American Cancer Society; 2010.

Chen CJ, You SL, Lin LH, Hsu WL, Yang YW. Cancer epidemiology and control in Taiwan: a brief review. Jpn J Clin Oncol. 2002;32 Suppl:S66–81. doi: 10.1093/jjco/hye138

World Health Organization. World Health Statistics Annual 2012. Geneva: WHO; 2012.

Sriamporn S, Wiangnon S, Suwanrungruang K, Rungsrikaji D, Sukprasert A, Thipsuntornsak N, et al. Risk factors for colorectal cancer in northeast Thailand: lifestyle related. Asian Pac J Cancer Prev. 2007;8(4):573–7.

Garfinkel L, Mushinski M. U.S. cancer incidence, mortality and survival: 1973-1996. Stat Bull MetropInsur Co. 1999;80(3):23–32.

Deerasamee S, Martin N, Sontipong S, Sriamporn S, Sriplung H, Srivatanakul P, et al. Cancer in Thailand Vol. II, 1992–1994. IARC Technical Report No. 34. Lyon: IARC; 1999.

Sriplung H, Martin N. Cancer in Thailand. Bangkok: Bangkok Medical Publisher; 2003.

Vatanasapt V, Martin N, Sriplung H. Cancer in Thailand. Khon Kaen: Khon Kaen University; 1993.

Ferlay J, Bray F, Pisani P, Parkin DM. GLOBOCAN 2002: Cancer incidence, mortality and prevalence worldwide. Lyon: International Agency for Research on Cancer; 2004.

วิษณุ ปานจันทร์, เสาวคนธ์ ศุกรโยธิน, อาคม ชัยวีระวัฒนะ, วีรวุฒิ อิ่มสำราญ. แนวทางการตรวจคัดกรอง วินิจฉัย และรักษาโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง. กรุงเทพฯ: โฆษิตการพิมพ์; 2558.

Gupta AK, Brenner DE, Turgeon DK. Early detection of colon cancer: new tests on the horizon. Mol Diagn Ther. 2008;12(2):77–85. doi: 10.1007/BF03256273

Pawa N, Arulampalam T, Norton JD. Screening for colorectal cancer: established and emerging modalities. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2011;8(12):711–22. doi: 10.1038/nrgastro.2011.205

Aniwan S, Ratanachu Ek T, Pongprasobchai S, Limsrivilai J, Praisontarangkul OA, Pisespongsa P, et al. The optimal cut-off level of the fecal immunochemical test for colorectal cancer screening in a country with limited colonoscopy resources: a multi-center study from Thailand. Asian Pac J Cancer Prev. 2017;18(2):405–12. doi: 10.22034/APJCP.2017.18.2.405

Bueraheng E, Baha S, Chaimay B, Woradet S, Posakaboot S, Meksawi S, et al. Factors associated with positive fecal immunochemical test results for colorectal cancer screening among at-risk populations in Southern Thailand: A Cross-Sectional Analytic Study. Asian Pac J Cancer Prev. 2025;26(8):3111–22. doi: 10.31557/APJCP.2025.26.8.3111

National Cancer Institute. Cancer in Thailand. Bangkok: National Cancer Institute; 2018.

World Health Organization. Colorectal cancer [Internet]. Geneva: WHO; 2026 [cited 2026 Apr 29]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer

Vallis J, Wang PP. The role of diet and lifestyle in colorectal cancer incidence and survival. In: Morgado-Diaz JA, editor. Gastrointestinal Cancers. Brisbane: Exon Publications; 2022.

Li X, Chang Z, Wang J, Ding K, Pan S, Hu H, et al. Unhealthy lifestyle factors and the risk of colorectal cancer. Sci Rep. 2024;14:13825. doi: 10.1038/s41598-024-64813-y

American Cancer Society. Colorectal cancer risk factors [Internet]. Atlanta: American Cancer Society; 2023 [cited 2026 Apr 29]. Available from: https://www.cancer.org/cancer/colon-rectal-cancer/causes-risks-prevention/risk-factors.html

Allison JE, Fraser CG, Halloran SP, Young GP. Population screening for colorectal cancer means getting FIT: the past, present, and future of colorectal cancer screening using the fecal immunochemical test for hemoglobin (FIT). Gut Liver. 2014;8(2):117–30.