ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับ HbA1c ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

ผู้แต่ง

  • มัทนา ปัญญาวงค์ โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก
  • วารุณี แสนสุข โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก
  • นุจรี ธรรมกุ โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก
  • จิตติพร ศรีษะเกตุ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พุทธชินราช คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2, การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง, ระดับน้ำตาลสะสมในเลือด

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ก่อนและหลังได้รับการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ และเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมดังกล่าวกับกลุ่มที่ได้รับการดูแลรูปแบบเดิม ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับบริการ ณ ศูนย์สุขภาพเมือง โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก จำนวน 80 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 40 คน คัดเลือกแบบเจาะจง โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ ผ่านสื่อวีดิทัศน์ด้านการดูแลตนเอง ติดตามและเสริมแรงผ่านแอปพลิเคชันไลน์ เป็นเวลา 12 สัปดาห์ กลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ เครื่องมือวิจัย คือ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแบบบันทึกค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน มีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหา ระหว่าง .67–1.00 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ .73 โปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ผ่านการประเมินคุณภาพจากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 มีค่าเฉลี่ย 4.91 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติที

หลังได้รับการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวมสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (85.15 ± 10.34 เทียบกับ 73.03 ± 9.76 คะแนน, p < .001) ค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของกลุ่มทดลองต่ำกว่ากลุ่มควบคุม (8.11 ± 1.70 % เทียบกับ 9.39 ± 2.01 %, p = .003)

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Baker DW, Wolf MS, Feinglass J, Thompson JA, Gazmararian JA, Huang J. Health literacy and mortality among elderly people. Arch Intern Med. 2007;167(14):1503-9.

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. รายงานประจำปี 2565 กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2564. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2564.

ศิราวัลย์ เหรา, นิทรา กิจธีระวุฒิวงษ์. การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์. 2563;12(1):39-51.

อดิเทพ ดารดาษ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในอำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2565.

Nutbeam D. Health literacy principles and practices. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(6):2981.

ดวงใจ พรหมพยัคฆ์, วิมลรัตน์ ภู่วราวุฒิพานิช, อรวมน ศรียุกตศุทธ. การพัฒนาโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ ทางสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 รายใหม่ [รายงานการวิจัย]. 2563.

ภิญญดา ตั้งตรงมิตร, สุทัศสี ธารประเสริฐ, เรืองอุไร แสนสุข. ประสิทธิผลการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ [รายงานการวิจัย]. 2567.

Powers MA, Bardsley JK, Cypress M, Funnell MM, Harms D, Hess-Fischl A, et al. Diabetes self-management education and support in adults with type 2 diabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2020;43(7):1636-49. doi:10.2337/dci20-0023.

ราตรี ทองคำ. ประสิทธิผลของการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จังหวัดลพบุรี. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 2565;30(3):86-99.

Best JW, Kahn JV. Research in Education. 10th ed. Boston: Pearson/Allyn and Bacon; 2006.

Butayeva J, Ratan ZA, Downie S, Hosseinzadeh H. The impact of health literacy interventions on glycemic control and self-management outcomes among type 2 diabetes mellitus: a systematic review. J Diabetes. 2023;15(9):724-735. doi:10.1111/1753-0407.13436.

Polsook R, Aungsuroch Y, Thontham A. The effect of self-management intervention among type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Worldviews Evid Based Nurs. 2024;21(1):59-67. doi:10.1111/wvn.12688.

Parmar J, El Masri A, MacMillan F, McCaffery K, Arora A. Health literacy and medication adherence in adults from ethnic minority backgrounds with type 2 diabetes mellitus: a systematic review. BMC Public Health. 2025;25(1):222. doi:10.1186/s12889-024-20734-z.

Ağralı H, Akyar İ. The effect of health literacy-based, health belief-constructed education on glycated hemoglobin (HbA1c) in people with type 2 diabetes: a randomized controlled study. Prim Care Diabetes. 2022;16(1):173-8. doi: 10.1016/j.pcd.2021.12.010

Leong CM, Lee TI, Chien YM, Kuo LN, Kuo YF, Chen HY. Social media-delivered patient education to enhance self-management and attitudes of patients with type 2 diabetes during the COVID-19 pandemic: randomized controlled trial. J Med Internet Res. 2022;24(3):e31449. doi: 10.2196/31449.

Chowdhury HA, Harrison CL, Siddiquea BN, Tissera S, Afroz A, Ali L, et al. The effectiveness of diabetes self-management education intervention on glycaemic control and cardiometabolic risk in adults with type 2 diabetes in low- and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2024;19(2):e0297328. doi: 10.1371/journal.pone.0297328.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-11-12

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ปัญญาวงค์ ม, แสนสุข ว, ธรรมกุ น, ศรีษะเกตุ จ. ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับ HbA1c ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. Acad Nursing J Chakriraj [อินเทอร์เน็ต]. 12 พฤศจิกายน 2026 [อ้างถึง 13 พฤศจิกายน 2026];6(2):e5035. Available at: https://he04.tci-thaijo.org/index.php/jckr/article/view/5035

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย