ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับ HbA1c ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2
คำสำคัญ:
ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2, การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง, ระดับน้ำตาลสะสมในเลือดบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ก่อนและหลังได้รับการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ และเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมดังกล่าวกับกลุ่มที่ได้รับการดูแลรูปแบบเดิม ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับบริการ ณ ศูนย์สุขภาพเมือง โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก จำนวน 80 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 40 คน คัดเลือกแบบเจาะจง โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ ผ่านสื่อวีดิทัศน์ด้านการดูแลตนเอง ติดตามและเสริมแรงผ่านแอปพลิเคชันไลน์ เป็นเวลา 12 สัปดาห์ กลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ เครื่องมือวิจัย คือ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแบบบันทึกค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน มีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหา ระหว่าง .67–1.00 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ .73 โปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ผ่านการประเมินคุณภาพจากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 มีค่าเฉลี่ย 4.91 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติที
หลังได้รับการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้กล่องความรู้ดูแลสุขภาพ พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวมสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (85.15 ± 10.34 เทียบกับ 73.03 ± 9.76 คะแนน, p < .001) ค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของกลุ่มทดลองต่ำกว่ากลุ่มควบคุม (8.11 ± 1.70 % เทียบกับ 9.39 ± 2.01 %, p = .003)
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Baker DW, Wolf MS, Feinglass J, Thompson JA, Gazmararian JA, Huang J. Health literacy and mortality among elderly people. Arch Intern Med. 2007;167(14):1503-9.
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. รายงานประจำปี 2565 กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2564. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2564.
ศิราวัลย์ เหรา, นิทรา กิจธีระวุฒิวงษ์. การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์. 2563;12(1):39-51.
อดิเทพ ดารดาษ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ในอำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2565.
Nutbeam D. Health literacy principles and practices. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(6):2981.
ดวงใจ พรหมพยัคฆ์, วิมลรัตน์ ภู่วราวุฒิพานิช, อรวมน ศรียุกตศุทธ. การพัฒนาโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ ทางสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 รายใหม่ [รายงานการวิจัย]. 2563.
ภิญญดา ตั้งตรงมิตร, สุทัศสี ธารประเสริฐ, เรืองอุไร แสนสุข. ประสิทธิผลการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ [รายงานการวิจัย]. 2567.
Powers MA, Bardsley JK, Cypress M, Funnell MM, Harms D, Hess-Fischl A, et al. Diabetes self-management education and support in adults with type 2 diabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2020;43(7):1636-49. doi:10.2337/dci20-0023.
ราตรี ทองคำ. ประสิทธิผลของการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จังหวัดลพบุรี. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 2565;30(3):86-99.
Best JW, Kahn JV. Research in Education. 10th ed. Boston: Pearson/Allyn and Bacon; 2006.
Butayeva J, Ratan ZA, Downie S, Hosseinzadeh H. The impact of health literacy interventions on glycemic control and self-management outcomes among type 2 diabetes mellitus: a systematic review. J Diabetes. 2023;15(9):724-735. doi:10.1111/1753-0407.13436.
Polsook R, Aungsuroch Y, Thontham A. The effect of self-management intervention among type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Worldviews Evid Based Nurs. 2024;21(1):59-67. doi:10.1111/wvn.12688.
Parmar J, El Masri A, MacMillan F, McCaffery K, Arora A. Health literacy and medication adherence in adults from ethnic minority backgrounds with type 2 diabetes mellitus: a systematic review. BMC Public Health. 2025;25(1):222. doi:10.1186/s12889-024-20734-z.
Ağralı H, Akyar İ. The effect of health literacy-based, health belief-constructed education on glycated hemoglobin (HbA1c) in people with type 2 diabetes: a randomized controlled study. Prim Care Diabetes. 2022;16(1):173-8. doi: 10.1016/j.pcd.2021.12.010
Leong CM, Lee TI, Chien YM, Kuo LN, Kuo YF, Chen HY. Social media-delivered patient education to enhance self-management and attitudes of patients with type 2 diabetes during the COVID-19 pandemic: randomized controlled trial. J Med Internet Res. 2022;24(3):e31449. doi: 10.2196/31449.
Chowdhury HA, Harrison CL, Siddiquea BN, Tissera S, Afroz A, Ali L, et al. The effectiveness of diabetes self-management education intervention on glycaemic control and cardiometabolic risk in adults with type 2 diabetes in low- and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2024;19(2):e0297328. doi: 10.1371/journal.pone.0297328.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการและการพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช เล่มนี้ เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยฯ และคณาจารย์ท่านอื่นในวิทยาลัย ฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่อง เป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว

