ปัจจัยทำนายผลลัพธ์ทางคลินิกหลังผ่าตัดผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในสมองแบบเกิดขึ้นเองในโรงพยาบาลกระบี่

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: ภาวะเลือดออกในสมองแบบเกิดขึ้นเอง เป็นภาวะฉุกเฉินทางระบบประสาทที่วิกฤตและมีอัตราการเสียชีวิตสูง สำหรับโรงพยาบาลกระบี่ มีผู้ป่วยกลุ่มนี้ที่จำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดประมาณ 150-200 รายต่อปี ซึ่งถือเป็นภาระโรคที่สำคัญ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลปัจจัยทำนายผลลัพธ์หลังผ่าตัดในบริบทของโรงพยาบาลยังมีการศึกษาน้อย การทราบปัจจัยทำนายที่จำเพาะจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อใช้เป็นแนวทางในการวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคลและเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วยในพื้นที่ให้ดียิ่งขึ้น

วัตถุประสงค์: เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยทำนายการฟื้นตัวและการรอดชีวิตของผู้ป่วยหลังผ่าตัดภาวะเลือดออกในสมองแบบเกิดขึ้นเอง ที่เข้ารับการรักษา ณ โรงพยาบาลกระบี่

วิธีการศึกษา: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective Analytic Study) โดยรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นภาวะเลือดออกในสมองแบบเกิดขึ้นเอง (sICH) และได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัด ณ โรงพยาบาลกระบี่ ในช่วงระยะเวลาเดือนมกราคม 2565 ถึงมิถุนายน 2568 กลุ่มตัวอย่าง คือข้อมูลเวชระเบียนผู้ป่วย ระหว่าง พ.ศ. 2565-2568 คัดเลือกแบบเจาะจง จากประชากรทั้งหมดที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์การคัดเข้า (Total Enumeration of Eligible Patients) และมีข้อมูลในเวชระเบียนครบถ้วนสมบูรณ์ ได้จำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น 275 ข้อมูล เครื่องมือวิจัย คือ แบบประเมินข้อมูลทั่วไปและผลลัพธ์ทางคลินิก แบบประเมินการฟื้นตัวทางคลินิก (mRS) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Multiple Binary Logistic Regression

ผลการศึกษา: พบว่า ระดับความรู้สึกตัว (GCS) เป็นปัจจัยร่วมทำนายการรอดชีวิต โดยผู้ป่วยที่มีคะแนน GCS สูง (รู้สึกตัวดี) จะมีโอกาสเสียชีวิตลดลง (OR = 0.691, 95% CI: 0.607-0.788, p < .001) และเป็นปัจจัยทำนายการฟื้นตัว โดยทุก ๆ 1 คะแนนของ GCS ที่เพิ่มขึ้น จะช่วยลดความเสี่ยงของการฟื้นตัวไม่ดีลงเหลือ 0.13 เท่า (หรือลดลงประมาณร้อยละ 87) (OR = 0.130, 95% CI: 0.052-0.326) ขนาดก้อนเลือดเป็นปัจจัยเสี่ยง โดยขนาดก้อนเลือดที่เพิ่มขึ้นทุก 1 มิลลิลิตร จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเสียชีวิต 1.136 เท่า (95% CI: 1.045-1.235, p = .003) และมีความสัมพันธ์กับโอกาสการฟื้นตัวไม่ดีอย่างมีนัยสำคัญ (p=.011) โดยพบว่าเมื่อขนาดก้อนเลือดเพิ่มขึ้นทุก ๆ 1 มิลลิลิตร จะส่งผลให้โอกาสเสี่ยงต่อการฟื้นตัวไม่ดี เพิ่มขึ้น 1.12 เท่า (หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 11.8) (OR = 1.118, 95% CI: 1.026-1.218) ภาวะเลือดออกในโพรงสมอง (IVH) เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพล โดยผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในโพรงสมองมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตสูงถึง 5.91 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่มีภาวะเลือดออกในโพรงสมอง (Adjusted OR = 5.91, p < .001, 95% CI: 2.39–14.70) และพบว่า ผู้ป่วยที่มีภาวะ IVH มีความเสี่ยงต่อการฟื้นตัวไม่ดีสูงถึง 4.90 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่ไม่มีภาวะดังกล่าว (Adjusted OR, 95% CI: 1.14 – 21.28)

สรุปผล: ระดับความรู้สึกตัว (GCS) ขนาดก้อนเลือด (Hematoma Volume) ภาวะเลือดออกในโพรงสมอง (IVH) เป็นปัจจัยทำนายการรอดชีวิตและการฟื้นตัวหลังผ่าตัดในผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในสมองแบบเกิดขึ้นเองอย่างมีนัยสำคัญ