การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างผลการตรวจทางเซลล์วิทยาที่ผิดปกติของปากมดลูกและผลการตรวจชิ้นเนื้อ ทางพยาธิวิทยา
Correlation of the Abnormal Cervical Cytology and the Histopathology Examination
คำสำคัญ:
การตรวจทางเซลล์วิทยา, การตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยา, มะเร็งปากมดลูก, ความไว, ความจำเพาะ, การตรวจทางเซลล์วิทยา, การตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยา, มะเร็งปากมดลูก, ความไว , ความจำเพาะ, Cervical Cytology, Histopathology, Cervical Cancer, Sensitivity , Specificitบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
ที่มา: การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยการตรวจทางเซลล์วิทยา (Pap Smear) เป็นวิธีการคัดกรองที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย แต่มีข้อจำกัดในเรื่องความไวและความจำเพาะ การตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยาถือเป็นมาตรฐานในการวินิจฉัยรอยโรคของปากมดลูก การศึกษาความสัมพันธ์และประสิทธิภาพของการตรวจทั้งสองวิธีจึงมีความสำคัญต่อการวางแนวทางการคัดกรองที่เหมาะสม
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความสัมพันธ์และประสิทธิภาพการวินิจฉัยของการตรวจทางเซลล์วิทยาเมื่อเทียบกับการตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยาในผู้ป่วยที่มีผลการตรวจทางเซลล์วิทยาที่ผิดปกติ
วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบ Retrospective Analytical Study โดยรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนผู้ป่วยที่มีผลการตรวจ Pap Smear ผิดปกติและได้รับการตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยายืนยัน จากโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2565 ถึง 30 กันยายน พ.ศ. 2568 ตามเกณฑ์การคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) วิเคราะห์ความสอดคล้องด้วย Cohen's Kappa Coefficient และ Weighted Kappa (Linear Weights) และประเมินประสิทธิภาพการวินิจฉัยโดยคำนวณค่า Sensitivity, Specificity, PPV, NPV, Accuracy และ Likelihood Ratio โดยใช้ HSIL/CIN2 ขึ้นไปเป็น Cut-off Point
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 45.70 ± 12.79 ปี ผล Pap Smear ที่พบบ่อยที่สุดคือ ASC-US (ร้อยละ 51.3) และผลชิ้นเนื้อที่พบบ่อยที่สุดคือ LSIL/CIN1 (ร้อยละ 34.1) พบรอยโรคระดับ ≥ CIN2 จำนวน 115 ราย (ร้อยละ 33.0) ความสอดคล้องระหว่างสองวิธีอยู่ในระดับพอใช้ (Cohen's Kappa = 0.375, Weighted Kappa = 0.385, p < 0.001 ทั้งคู่) โดยสอดคล้องสูงในรอยโรคระดับสูง (HSIL ร้อยละ 75.0, Adenocarcinoma ร้อยละ 83.3) แต่ต่ำในกลุ่ม ASC-US (ร้อยละ 12.8) ด้านประสิทธิภาพการวินิจฉัยพบว่า Sensitivity = ร้อยละ 65.2, Specificity = ร้อยละ 79.5, PPV = ร้อยละ 61.0, NPV = ร้อยละ 82.3 และ Accuracy = ร้อยละ 74.8 โดยมี False Negative Rate ร้อยละ 34.8 นอกจากนี้ Conventional Pap Smear มี Sensitivity สูงกว่า Liquid-based Cytology อย่างมีนัยสำคัญ (ร้อยละ 46.58 เทียบกับ 22.22, p = 0.005) กลุ่มอายุ ≥ 40 ปี มี Sensitivity สูงกว่ากลุ่มอายุ < 40 ปี (ร้อยละ 45.00 เทียบกับ 22.86) และกลุ่มที่พบรอยโรคระดับ ≥ CIN2 มีอายุเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มที่ไม่พบรอยโรครุนแรงอย่างมีนัยสำคัญ (48.24 เทียบกับ 44.42 ปี, p = 0.009)
สรุป: การตรวจ Pap Smear มีความสอดคล้องกับผลชิ้นเนื้อในระดับพอใช้ มีความไวปานกลางและความจำเพาะดี แต่อาจพลาดรอยโรครุนแรงได้เกือบ 1 ใน 3 ราย ผู้ป่วยที่มีผลผิดปกติทุกระดับควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะกลุ่มอายุน้อยกว่า 40 ปีที่มีความไวต่ำที่สุด ควรพิจารณาใช้การตรวจ HPV DNA ร่วมเป็นการตรวจเสริม และพัฒนาระบบประกันคุณภาพการตรวจอย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Cervical cancer [Internet]. 2021 [Cited 2026 Jan 16]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer
Papanicolaou GN, Traut HF. The diagnostic value of vaginal smears in carcinoma of the uterus. 1941. Arch Pathol Lab Med 1997; 121(3): 211-24. PubMed PMID: 9111103.
กระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2564 [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: http://bps.moph.go.th/new_bps/sites/default/files/statistic64.pdf
Saslow D, Solomon D, Lawson HW, Killackey M, Kulasingam SL, Cain J, et al. American Cancer Society, American Society for Colposcopy and Cervical Pathology, and American Society for Clinical Pathology screening guidelines for the prevention and early detection of cervical cancer. CA Cancer J Clin 2012; 62(3): 147-72. doi: 10.3322/caac.21139. PubMed PMID: 22422631.
Wright TC Jr, Stoler MH, Behrens CM, Apple R, Derion T, Wright TL. The ATHENA human papillomavirus study: design, methods, and baseline results. Am J Obstet Gynecol 2012; 206(1): 46. e1-46.e11. doi: 10.1016/j.ajog.2011.07.024. PubMed PMID: 21944226.
Papanicolaou GN, Traut HF. The diagnostic value of vaginal smears in carcinoma of the uterus. Am J Obstet Gynecol 1941; 42: 193-206.
Perkins RB, Wentzensen N, Guido RS, Schiffman M. Cervical cancer screening: a review. JAMA 2023; 330(6): 547-58. doi: 10.1001/jama.2023.13174. PubMed PMID: 37552298.
American Society for Colposcopy and Cervical Pathology. The ASCCP 2014 guidelines for the management of abnormal cervical cytology and human papillomavirus infection. Bethesda (MD): American Society for Colposcopy and Cervical Pathology; 2014.
Southey MC, Tabrizi S, Collett JL. Cervical biopsy: indications, techniques, and complications. J Clin Oncol 2019; 37(16): 2895-902.
Nayar R, Wilbur DC. The Bethesda system for reporting cervical cytology: a historical perspective. Acta Cytol 2017; 61(4-5): 359-72. doi: 10.1159/000477556. PubMed PMID: 28693017.
Singh V, Gupta N, Nijhawan R, Srinivasan R, Suri V, Das K. Comparison of cervical cytology by conventional Pap smears, liquid-based cytology and cell block method in detection of cervical lesions: a hospital-based study from North India. Indian J Pathol Microbiol 2018; 61(2): 227-32.
Cooper DB, Dunton CJ. Colposcopy. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026. PubMed PMID: 33232095.
Mello V, Sundstrom RK. Cervical intraepithelial neoplasia. In: StatPearls [Internet]. 2023 [Cited 2026 Jan 17]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK544371/
Krumholz BA, Knap RC. Colposcopic selection of biopsy sites. Obstet Gynecol 1972; 39(1): 22-6. PubMed PMID: 5008278.
Coppelson M, Pixley E, Reid B. In: Colposcopy: a scientific and pratical approach to the cervix in health and disease. Annals of Internal Medicine 1971; 76(3): 533.
Stafl A, Mattingly RF. Colposcopic diagnosis of cervical neoplasia. Obstet Gynecol 1973; 41(2): 168-76. PubMed PMID: 4684199.
Wentzensen N, Clarke MA, Perkins RB. Impact of COVID-19 on cervical cancer screening: challenges and opportunities to improve resilience and reduce disparities. Prev Med 2021; 151: 106596. doi: 10.1016/j.ypmed.2021.106596. PubMed PMID: 34217415.
Najib FS, Hashemi M, Shiravani Z, Poordast T, Sharifi S, Askary E. Diagnostic accuracy of cervical Pap smear and colposcopy in detecting premalignant and malignant lesions of cervix. Indian J Surg Oncol 2020; 11(3): 453-458. doi: 10.1007/s13193-020-01118-2. PubMed PMID: 33013127.
Ekaterina K, Irakli K, Elene K, Ana M, Mariam. A comparative study of conventional Pap smear and liquid-based cytology. Health Sci Rep 2025; 8(4): e70768. doi: 10.1002/hsr2.70768. PubMed PMID: 40276130.
Tahboub R, Sanchez-Ortiz J, Lai M, Clark JL, Zou T. Something old, something new: cervical cytopathology in the new era. Human Pathology Reports 2024; 37: 300756.
Perkins RB, Guido RS, Castle PE, Chelmow D, Einstein MH, Garcia F, et al. 2019 ASCCP risk-based management consensus guidelines for abnormal cervical cancer screening tests and cancer precursors. J Low Genit Tract Dis 2020; 24(2): 102-31. doi: 10.1097/LGT.0000000000000525. PubMed PMID: 32243307.
Rayner M, Welp A, Stoler MH, Cantrell LA. Cervical cancer screening recommendations: now and for the future. Healthcare (Basel) 2023; 11(16): 2273. doi: 10.3390/healthcare11162273. PubMed PMID: 37628471.
Dasgupta S. The efficiency of cervical Pap and comparison of conventional Pap smear and liquid-based cytology: a review. Cureus 2023; 15(11): e 48343. doi: 10.7759/cureus.48343. PubMed PMID: 38060751.
Liang LA, Einzmann T, Franzen A, Schwarzer K, Schauberger G, Schriefer D, et al. Cervical cancer screening: comparison of conventional Pap smear test, liquid-based cytology, and human papillomavirus testing as stand-alone or cotesting strategies. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2021; 30(3): 474-84. doi: 10.1158/1055-9965.EPI-20-1003. PubMed PMID: 33187968.
Arbyn M, Simon M, Peeters E, Xu L, Meijer CJLM, Berkhof J, et al. 2020 list of human papillomavirus assays suitable for primary cervical cancer screening. Clin Microbiol Infect 2021; 27(8): 1083-95. doi: 10.1016/j.cmi.2021.04.031. PubMed PMID: 33975008.
Garg R, Gandhi G, Dhiman N, Agarwal K. Comparison of diagnostic efficacy of liquid-based cytology and conventional Pap smear: a prospective Indian study. Int J Gynecol Cancer 2023; 33(Suppl 3): A346.
Patel N, Bavikar R, Buch A, Kulkarni M, Dharwadkar A, Viswanathan V. A Comparison of Conventional Pap Smear and Liquid-Based Cytology for Cervical Cancer Screening. Gynecol Minim Invasive Ther 2023;12(2): 77-82. doi: 10.4103/gmit.gmit_118_22. PubMed PMID: 37416097.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ยโสธรเวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของยโสธรเวชสาร
