ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเสี่ยงกระดูกพรุนของบุคลากรสาธารณสุขวัยกลางคน ในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด เขตสุขภาพที่ 10
Factors Affecting Osteoporosis Risk among Middle-Aged Health Personnel in Provincial Health Offices, Health Region 10
คำสำคัญ:
ภาวะกระดูกพรุน, การประเมินความเสี่ยง, วัยกลางคน, บุคลากรสาธารณสุข, osteoporosis, risk assessment, middle-aged, health personnelบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: โรคกระดูกพรุนเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในกลุ่มวัยกลางคน โดยเฉพาะบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานในลักษณะนั่งทำงานนาน เครื่องมือ OSTA (Osteoporosis Self-Assessment Tool for Asians) เป็นวิธีคัดกรองที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่ที่มีทรัพยากรจำกัด
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาระดับภาวะเสี่ยงกระดูกพรุนและวิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเสี่ยงกระดูกพรุนของบุคลากรสาธารณสุขวัยกลางคนในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด เขตสุขภาพที่ 10
วิธีการศึกษา: การวิจัยแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ ศึกษาในบุคลากรอายุ 40–59 ปี จำนวน 337 คน จาก 5 จังหวัด (อุบลราชธานี ศรีสะเกษ ยโสธร อำนาจเจริญ และมุกดาหาร) สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นตามสัดส่วน ประเมินภาวะเสี่ยงด้วย OSTA index = [0.2 × (น้ำหนัก – อายุ)] แบ่งผลลัพธ์เป็น 2 กลุ่ม คือ เสี่ยงต่ำและเสี่ยงปานกลาง วิเคราะห์ปัจจัยด้วย Multiple Logistic Regression ร่วมกับ Ridge Regularization กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ p < 0.05
จริยธรรมการวิจัย: การวิจัยนี้ได้รับการพิจารณาและอนุมัติจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ผู้เข้าร่วมการวิจัยทุกคนได้รับการชี้แจงรายละเอียดและลงนามในใบยินยอมก่อนเข้าร่วมการวิจัย
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิงร้อยละ 71.2 อายุเฉลี่ย 46 ปี (IQR 11) ร้อยละ 84.9 อยู่ในกลุ่มเสี่ยงต่ำ และร้อยละ 15.1 อยู่ในกลุ่มเสี่ยงปานกลาง ไม่พบกลุ่มเสี่ยงสูง การวิเคราะห์ Multiple Logistic Regression พบว่าไม่มีปัจจัยใดมีความสัมพันธ์กับภาวะเสี่ยงกระดูกพรุนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p > 0.05) โดยปัจจัยที่มีแนวโน้มสูงสุดคือการดื่มชา (Adjusted OR = 1.31, 95%CI = 0.97–1.75, p = 0.093)
สรุป: บุคลากรสาธารณสุขวัยกลางคนในเขตสุขภาพที่ 10 ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงต่ำ ผลจากการวิจัยสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับวางแผนเฝ้าระวังสุขภาพกระดูก ควรดำเนินการศึกษาต่อโดยใช้เครื่องมือ DEXA scan หรือ Dual-energy X-ray Absorptiometry เป็นตัวแปรตามในการค้นหาเชิงสาเหตุต่อไป และขนาดกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้น
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
International Osteoporosis Foundation. Facts and statistics [Internet]. 2022 [Cited 2026 Jan 15]. Available from: https://www.osteoporosis.foundation/facts-statistics
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานสรุปผลที่สำคัญการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม; 2567.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. รายงานภาวะสังคมไทย ปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 มกราคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nesdc.go.th/
Eastell R, Szulc P. Use of bone turnover markers in postmenopausal osteoporosis. Lancet Diabetes Endocrinol 2017; 5(11): 908-23. doi: 10.1016/S2213-8587(17)30184-5. PubMed PMID: 28689768.
Naso CM, Lin SY, Song G, Xue H. Time trend analysis of osteoporosis prevalence among adults 50 years of age and older in the USA, 2005-2018. Osteoporos Int 2025; 36: 547-54. doi: 10.1007/s00198-025-07395-3.
Izumotani K, Hagiwara S, Izumotani T, Miki T, Morii H, Nishizawa Y. Risk factors for osteoporosis in men. J Bone Miner Metab 2003; 21(2): 86-90. doi: 10.1007/s007740300014. PubMed PMID: 12601572.
Koh LK, Sedrine WB, Torralba TP, Kung A, Fujiwara S, Chan SP, et al. A simple tool to identify Asian women at increased risk of osteoporosis. Osteoporos Int 2001; 12(8): 699-705. doi: 10.1007/s001980170070. PubMed PMID: 11580084.
Wang P, Wu H, Che Y, Fan DW, Liu J, Tao LY. Evaluation of screening accuracy on osteoporosis self-assessment tool for Asians and its cut-off value in healthy physical examination population. Beijing Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban 2019; 51(6): 1085-90. doi: 10.19723/j.issn.1671-167X.2019.06.019. PubMed PMID: 31848509.
Pan XB, Ma QY, Gao T, Zhang T, Xun J, Ma XT, et al. Osteoporosis risk and its association with all-cause and cause-specific mortality among the elderly: a 16-year nationwide cohort study. BMC Geriatr 2025; 25(1): 199. doi: 10.1186/s12877-025-05843-7. PubMed PMID: 40140739.
Winiarska-Mieczan A, Muszynski S, Tomaszewska E, Kwiecien M, Donaldson J, Tomczyk-Warunek A, et al. The Impact of Tannic Acid Consumption on Bone Mineralization. Metabolites 2023; 13(10): 1072. doi: 10.3390/metabo13101072. PubMed PMID: 37887397.
Rosen CJ. The Epidemiology and Pathogenesis of Osteoporosis. In: Feingold KR, Adler RA, Ahmed SF, Anawalt B, Blackman MR, Chrousos G, et al, editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000. PubMed PMID: 25905357.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ยโสธรเวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของยโสธรเวชสาร
