การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลเพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก สำหรับผู้ป่วยมะเร็งระบบทางเดินอาหารหลังการผ่าตัดช่องท้อง และการประยุกต์ใช้ในผู้ป่วยกรณีศึกษา 2 ราย

Development and Application of Nursing Practice Guidelines for the Prevention of Deep Vein Thrombosis in Patients with Gastrointestinal Cancer Following Abdominal Surgery: Two Case Studies

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก (Deep vein thrombosis: DVT) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่ได้รับการการผ่าตัดช่องท้อง โดยพบใน 48 ชั่วโมงแรกหลังการผ่าตัดและมักไม่แสดงอาการ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดภาวะ DVT ได้แก่ ปัจจัยด้านผู้ป่วยและด้านการดูแล โดยพยาบาลมีส่วนสำคัญในการดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัดอย่างใกล้ชิด แนวปฏิบัติทางการพยาบาลที่มีความชัดเจนและมีประสิทธิภาพ จึงมีความสำคัญต่อการป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดของผู้ป่วย

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประยุกต์ใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการป้องกันลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึกสำหรับผู้ป่วยมะเร็งระบบทางเดินอาหารหลังการผ่าตัดช่องท้อง

วิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้ใช้กรอบแนวคิดของซูคัพ (Soukup, 2000) ในการพัฒนาแนวปฏิบัติทางการพยาบาล โดยแบ่งเป็น 4 ระยะการดำเนินการ ซึ่งในการศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาระยะที่ 1-3 ได้งานวิจัย 16 เรื่อง พัฒนาเป็นแนวปฏิบัติทางการพยาบาลโดยใช้ชื่อว่า “SAFE model” ประกอบด้วย 1) S - Surveillance & Risk Assessment 2) A - Active Mobility & Mechanical Prophylaxis 3) F - Pharmacological Management และ 4) E - Effective Team Collaboration จากนั้นนำไปตรวจสอบความตรงของเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน นำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วย และนำเสนอตามรายละเอียดของแนวปฏิบัติฯ ในรูปแบบกรณีศึกษา (Case study) 2 ราย

ผลการศึกษา: ผลการประเมินคุณภาพของแนวปฏิบัติจากผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า ค่าความตรงของเนื้อหา (CVI) เท่ากับ 1.0 และคุณภาพแนวปฏิบัติโดยเฉลี่ยทุกหมวด เท่ากับร้อยละ 89.02 ปรับปรุงตามคำแนะนำของผู้ทรงคุณวุฒิ จากนั้นนำไปประยุกต์ใช้กับผู้ป่วย 2 ราย พบว่า ไม่พบอาการแสดงของภาวะ DVT หลังผ่าตัด ผู้ป่วยมีความพึงพอใจโดยรวมต่อแนวปฏิบัติในระดับมากที่สุด และพยาบาลสามารถปฏิบัติกิจกรรมตามแนวปฏิบัติฯ ได้ร้อยละ 100

สรุปและข้อเสนอแนะ: แนวปฏิบัติทางการพยาบาล SAFE model ช่วยให้พยาบาลมีแนวทางในการดูแลผู้ป่วยมากขึ้น และส่งเสริมการป้องกันภาวะ DVT สำหรับผู้ป่วยมะเร็งระบบทางเดินอาหารตั้งแต่ระยะแรกหลังการผ่าตัดช่องท้อง ข้อเสนอแนะคือ ควรพิจารณาความเหมาะสมของกิจกรรมตามแนวปฏิบัติก่อนนำไปใช้ และ ควรมีการศึกษาวิจัยในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่รวมถึงติดตามผลระยะยาวเพื่อยืนยันประสิทธิผลของแนวปฏิบัติดังกล่าว

คำสำคัญ: แนวปฏิบัติการพยาบาล, ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก, ผู้ป่วยมะเร็งระบบทางเดินอาหาร, SAFE model