การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้แบบผู้ป่วยในที่บ้าน โรงพยาบาลคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร

Developing a Home Ward Care System for Uncontrolled Hypertension Patients, Kham Khuean Kaeo Hospital, Yasothon Province

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: 1. เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัญหาการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ 2. เพื่อพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้แบบผู้ป่วยในที่บ้าน 3. เพื่อประเมินผลของระบบที่พัฒนาต่อความรู้ การรับรู้ความสามารถตนเองระดับความดันโลหิต และความพึงพอใจของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้

วิธีการศึกษา: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา 4 ระยะ รูปแบบการทดลองกลุ่มเดียว วัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างแบ่งตามระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิเคราะห์ศึกษาสถานการณ์ โดยทีมสหสาขาวิชาชีพ 15 คน และตัวแทน อสม. 20 คน ระยะที่ 2 การออกแบบและพัฒนาระบบ โดย อสม. 248 คน และทีมสหสาขาวิชาชีพ 15 คน ระยะที่ 3 การนำระบบไปใช้ ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ 101 คน ร่วมกับ อสม. 101 คน และ ระยะที่ 4 การประเมินผลและปรับปรุงระบบ โดยผู้ป่วย 101 คน อสม. 20 คน และทีมสหสาขาวิชาชีพ 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา: ระยะที่ 1 พบช่องว่างจากการดูแลเชิงรับ ขาดการเชื่อมโยงสู่บ้าน ระยะที่ 2 ได้ระบบการดูแล 5 ส่วนสำคัญ ได้แก่ 1) การจำแนกความรุนแรงของระดับความดันโลหิต 3 ระดับ 2) แนวทางปฏิบัติตัวของผู้ป่วย 3) ขั้นตอนและกลไกการดูแลส่งต่อ 4) คู่มือและหลักสูตรอบรม อสม. และ 5) แนวทางปฏิบัติร่วมระหว่างทีมสหวิชาชีพและ อสม. และ อสม. มีคะแนนความรู้เฉลี่ยหลังอบรม 13.41 ± 0.92 สูงกว่าก่อนอบรม 11.11 ± 1.44 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(247) = 20.95, p < .001) ระยะที่ 3 ผู้ป่วยมีคะแนนเฉลี่ยความรู้ 13.97 ± 0.71 สูงกว่าก่อนใช้ระบบ 11.00 ± 1.78 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(100) = 15.51, p < .001, 95% CI: 2.59 ถึง 3.35) และมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความสามารถตนเอง 90.27 ± 0.56 สูงกว่าก่อนใช้ระบบ 84.77 ± 2.25 อยู่ในระดับมากที่สุด อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(100) = 26.17, p < .001, 95% CI: 5.08  ถึง 5.92) ค่าเฉลี่ยความดันโลหิตซิสโตลิก (SBP) ลดลงจาก 173.90 ± 8.29 mmHg เหลือ 136.80 ± 9.82 mmHg ผลต่างเท่ากับ 37.10 mmHg (95% CI: 35.37 ถึง 38.83, t(100) = 42.53, p < .001) และความดันโลหิตไดแอสโตลิก (DBP) ลดลงจาก 101.18 ± 5.83 mmHg เหลือ 79.30 ± 8.62 mmHg ผลต่างค่าเฉลี่ย 21.88 mmHg (95% CI: 20.11 ถึง 23.65, t(100) = 24.54, p < .001) โดยไม่พบอาการไม่พึงประสงค์และการรับเข้านอนโรงพยาบาล ระยะที่ 4 ผู้ป่วยมีความพึงพอใจระดับมากที่สุด ร้อยละ 100

สรุป: หลังจากการนำระบบที่พัฒนาขึ้นไปทดลองใช้ กลุ่มตัวอย่างมีความรู้และการรับรู้ความสามารถในการดูแลตนเอง ระดับความดันโลหิต ดีขึ้นกว่าก่อนการใช้งานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเป็นการศึกษาแบบกลุ่มเดียว วัดก่อน-หลัง (One-Group Pretest-Posttest Design) จึงมีข้อจำกัดด้านการสรุปความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ (Causal Inference) ผลการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจมีปัจจัยแทรกซ้อนอื่นร่วมด้วย

คําสำคัญ: ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้, การดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้าน, การรับรู้ความสามารถของตนเอง, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, ความรู้