ปัจจัยเสี่ยงและผลลัพธ์ปอดอักเสบชุมชนรุนแรงจำแนกโดยใช้ระดับ CPS-ped ในผู้ป่วยเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี
คำสำคัญ:
ปอดอักเสบชุมชน, CPS-ped, ผู้ป่วยเด็ก , ประเทศไทยบทคัดย่อ
ความสำคัญ: ปอดอักเสบเป็นสาเหตุการเสียชีวิตที่สำคัญในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ปอดอักเสบที่รุนแรงทำให้การแลกเปลี่ยนก๊าซลดลง เกิดภาวะพร่องออกซิเจน นำไปสู่การหายใจล้มเหลวเฉียบพลันชนิดที่ 1 การทราบปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อความรุนแรงของโรคอาจมีประโยชน์ในการเฝ้าระวังและวางแผนการรักษา
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงทางคลินิกที่สัมพันธ์กับปอดอักเสบชุมชนรุนแรงและผลการรักษาในผู้ป่วยเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ที่รับการรักษาในโรงพยาบาล
วิธีการศึกษา: เป็น prognostic factor research รูปแบบ retrospective design ศึกษาที่กลุ่มงานกุมารเวชกรรมโรงพยาบาลมุกดาหาร ศึกษาข้อมูลจากเวชระเบียนผู้ป่วยใน ผู้ป่วยเด็กวินิจฉัยปอดอักเสบชุมชน รหัสโรคหลัก ICD-10 (J12-J18) ระหว่าง ตุลาคม 2566 ถึง กันยายน 2567 ใช้ Clinical progression scale for pediatric patient (CPS-ped) จำแนกเป็นกลุ่มที่มีอาการรุนแรง คือ CPS-ped ≥ 4 กลุ่มที่อาการไม่รุนแรง คือ CPS-ped < 4 เปรียบเทียบปัจจัยทั้งสองกลุ่มด้วย exact probability test และวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงด้วย multivariable logistic regression รายงานผลเป็น adjusted odds ratio (aOR)
ผลการศึกษา: เวชระเบียนที่ทำการศึกษา 236 ราย เป็นเพศหญิง ร้อยละ 50.0 อายุเฉลี่ย 27.3±15.7 เดือน จำแนกเป็นกลุ่มปอดอักเสบรุนแรง 67 ราย (ร้อยละ 28.4) พบปัจจัยเสี่ยงปอดอักเสบรุนแรง ได้แก่ อายุต่ำกว่า 18 เดือน (aOR 3.04, 95% CI 1.22–7.56; p value 0.017) อัตราการหายใจเกินเกณฑ์อายุ (aOR 8.79, 95% CI 3.21–24.05; p value < 0.001) เสียงปอดพบผิดปกติ (aOR 4.30, 95% CI 1.54–12.02; p value < 0.001) พบการใช้กล้ามเนื้อช่วยหายใจ (aOR 7.55, 95% CI 2.61–21.88; p value < 0.001) และความอิ่มตัวของออกซิเจนต่ำกว่า 95% (aOR 4.45, 95% CI 1.76–11.25; p value 0.002) ผลการรักษากลุ่มปอดอักเสบรุนแรงระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 5.1±3.0 วัน เสียชีวิต 2 ราย (ร้อยละ 3.0) กลุ่มปอดอักเสบไม่รุนแรงระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 3.4±1.8วัน ไม่มีผู้ป่วยเสียชีวิต
สรุป: ปัจจัยเสี่ยงปอดอักเสบชุมชนรุนแรงในผู้ป่วยเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ได้แก่ อายุต่ำกว่า 18 เดือน อัตราการหายใจเกินเกณฑ์อายุ เสียงปอดพบผิดปกติ พบการใช้กล้ามเนื้อช่วยหายใจ และความอิ่มตัวของออกซิเจนต่ำกว่า 95% ผลลัพธ์กลุ่มปอดอักเสบรุนแรงมีอัตราการเสียชีวิตร้อยละ 3.0 ตัวบ่งชี้ทางคลินิกเหล่านี้อาจช่วยแพทย์ในการคัดกรองผู้ป่วยที่ควรได้รับการช่วยหายใจ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Pneumonia in children [internet]. 2022 [cited 30 Jun 2024]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/pneumonia
ระบบรายงานมาตรฐาน (HDC) กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์โรคปอดอักเสบในเด็กอายุตำกว่า 5 ปี [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 26 พ.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/7e5ba3f0ff6590f168f967a3f355914a?subcatalogId=3dc2d92087cdc5b585eb8c0904691399
World Health Organization. Revised WHO classification and treatment of pneumonia in children at health facilities: Evidence summaries [internet]. 2014 [cited 8 Nov 2024]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241507813
Bradley JS, Byington CL, Shah SS, Alverson B, Carter ER, Harrison C, et al. The management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: Clinical practice guidelines by the pediatric infectious disease society and the infectious diseases society of America. Clin infect dis. 2011;53:e25-76
Harris M, Clark J, Coote N, Fletcher P, Harnden A, McKean M, et al. British Thoracic Society guidelines for the management of community acquired pneumonia in children: Update 2011. Thorax. 2011;66:ii1-23.
สมาคมโรคระบบหายใจและเวชบำบัดวิกฤตในเด็ก ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย. แนวทางการดูแลรักษาโรคติดเชื้อเฉียบพลันระบบหายใจในเด็ก พ.ศ. 2562. นนทบุรี: บียอนด์เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2662.
The Pneumonia Etiology Research for Child Health (PERCH) Study Group. Causes of severe pneumonia requiring hospital admission in children without HIV infection from Africa and Asia: The PERCH multi-country case-control study. Lancet. 2019;394:757-79.
Katz SE, Williams DJ. Pediatric community-acquired pneumonia in the United States changing epidemiology, diagnostic and therapeutic challenges, and area for future research. Infect Dis Clin N Am. 2018;32:47–63.
Meyer Sateur PM. Childhood community-acquired pneumonia. Eur J Pediatr 2024;183:1129-36.
Long ME, Mallampalli RK, Horowitz JC. Pathogenesis of pneumonia and acute lung injury. Clin Sci. 2022;136:747–69.
Emeriaud G, Lopez-Fernandez YM, Iyer NP, Bembea MM, Agulnik A, Barbaro R, et al. Executive summary of the second international guidelines for the diagnosis and management of pediatric acute respiratory distress syndrome (PALICC-2). Pediatr Crit Care Med. 2023;24:143-67.
Leland SB, Staffa SJ, Newhams MM, Khemani KG, Marshall JC, Young CC, et al. The modified clinical progression scale for pediatric patients: evaluation as a severity metric and outcome measure in severe acute viral respiratory illness. Pediatr Crit Care Med. 2023;24:998–1009.
Wong JJM, Abbas O, Wang JQY, Xu W, Dang H, Phan PH, et al. Severe pneumonia in PICU admissions: The pediatric acute and critical care medicine Asian network (PACCMAN) observational cohort study, 2020-2022. Pediatr Crit Care Med. 2024;25:1035-44.
ศุภรัตน์ พรหมสาลี. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตในผู้ป่วยเด็กโรคปอดอักเสบที่มีภาวะหายใจล้มเหลวโรงพยาบาลปัตตานี. วารสารกุมารเวชศาสตร์ 2568; 64:128-41.
Martin H, Falconer J, Addo-Yobo E, Aneja S, Arroyo LM, Asghar R, et al. Assembling a global database of child pneumonia studies to inform WHO pneumonia management algorithm: methodology and application. J Glob Health. 2022;12:04075.
Dean P, Florin TA. Factors associated with pneumonia severity in children: A systematic review. J Pediatric Infect Dis Soc. 2018;7:323-34.
Marshall JC, Murthy S, Diaz J, Adhikari NK, Angus DC, Arabi YM, et al. A minimal common outcome measure set for COVID-19 clinical research. Lancet Infect Dis. 2020;20:e192-7.
กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. เกณฑ์อ้างอิง น้ำหนัก ส่วนสูง และเครื่องชี้วัดภาวะโภชนาการของประชาชนไทยอายุ 1 วัน-19 ปี [อินเทอร์เน็ต]. 2543 [เข้าถึงเมื่อ 1 ต.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://nutition2.anamai.moph.go.th
World Health Organization Pneumonia Vaccine Trial Investigators’ Group. Standardization of interpretation of chest radiographs for the diagnosis of pneumonia in children [internet]. 2001[cited 26 May 2026]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/cec6bff5-129e-4925-a651-ab990cb289be/content
Rifai M, Bergounioux J, Sleiman N, Ismail J, Zini J. Infectious acute respiratory failure in patients under 5 years of age: A retrospective cohort study. BMJ Paediatrics Open. 2024;8:e002614.
Panetti B, Bucci I, Di Ludovico A, Pellegrino GM, Di Filippo P, Di Pillo S, et al. Acute respiratory failure in children: A clinical update on diagnosis. Children. 2024;11:1232.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย และ สมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
