การพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการพยาบาลชุมชนในการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมเพื่อป้องกันภาวะความดันโลหิตสูงของประชาชนกลุ่มเสี่ยง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการพยาบาลชุมชนในการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมเพื่อป้องกันภาวะความดันโลหิตสูงของประชาชนกลุ่มเสี่ยง ในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านม่วงตารส ตำบลทัพหลวง อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม ดำเนินการ 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์และสภาพปัญหาความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมและพฤติกรรมการบริโภคอาหารลดโซเดียมของประชาชนกลุ่มเสี่ยง กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนกลุ่มเสี่ยง จำนวน 250 คน ใช้วิธีการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือ คือ แบบสอบถาม ผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ แกนนำชุมชนและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 10 คน คัดเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์คุณสมบัติ เครื่องมือ คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแนวทางการสนทนากลุ่ม ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการพยาบาลชุมชนในการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียม ผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ พยาบาลวิชาชีพ นักวิชาการสาธารณสุข ผู้แทนอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ผู้แทนผู้นำชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้แทนประชาชนกลุ่มเสี่ยง และผู้แทนผู้จำหน่ายอาหารในชุมชน จำนวน 10 คน คัดเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์คุณสมบัติ เครื่องมือ คือ แนวทางการสนทนากลุ่มและแบบบันทึกการประชุม ระยะที่ 3 ทดลองใช้และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบ กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนกลุ่มเสี่ยง จำนวน 40 คน คัดเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์คุณสมบัติ เครื่องมือ คือ รูปแบบการพยาบาลชุมชนที่พัฒนาขึ้นและแบบสอบถามชุดเดียวกับระยะที่ 1 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ Paired-Samples t-test ผลการศึกษา พบว่า 1) สถานการณ์ความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมของประชาชนกลุ่มเสี่ยงส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 98.40 และระดับมาก ร้อยละ 1.60 พฤติกรรมการบริโภคอาหารลดโซเดียมของประชาชนกลุ่มเสี่ยง ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 73.20 รองลงมาระดับน้อย ร้อยละ 22.00 และระดับมาก ร้อยละ 4.80 2) รูปแบบการพยาบาลชุมชนในการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมที่พัฒนาขึ้น คือ 3L Model ประกอบด้วย การเรียนรู้และเข้าใจข้อมูลเกี่ยวกับโซเดียม (Learn) การดูฉลากโภชนาการ สังเกตปริมาณโซเดียม (Look) และ การจำกัดการบริโภคโซเดียม (Limit) 3) ภายหลังการทดลองใช้รูปแบบ กลุ่มตัวอย่างมีร้อยละคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมสูงกว่าก่อนการทดลองทั้งภาพรวมและรายด้านและมีร้อยละคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการบริโภคอาหารลดโซเดียมสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) สรุป รูปแบบการพยาบาลชุมชนในการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผล ทำให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงมีความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารลดโซเดียมและพฤติกรรมการบริโภคอาหารลดโซเดียมเพิ่มขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. More than 700 million people with untreated hypertension [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2026 Jul 30]. Available from: https://www.who.int/news/item/25-08-2021-more-than-700-million-people-with-untreated-hypertension
World Health Organization. Global report on hypertension 2025: high stakes: turning evidence into action. Geneva: World Health Organization; 2025.
World Health Organization. Sodium reduction [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2026 May 11 [cited 2026 Sep 1]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sodium-reduction
เริงดี ปรานวนิช, บรรณาธิการ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567-2568. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2568.
Chailimpamontree W, Kantachuvesiri S, Aekplakorn W, Lappichetpaiboon R, Sripaiboonkij Thokanit N, Vathesatogkit P, et al. Estimated dietary sodium intake in Thailand: a nationwide population survey with 24-hour urine collections. J Clin Hypertens (Greenwich). 2021; 23(4): 744-54. doi:10.1111/jch.14147.
Phosat C, Chongsuwat R. Public health perspectives on out-of-home food consumption in Thailand. Asia Pac J Clin Nutr. 2026;35(Suppl 1): S19-29. doi:10.6133/apjcn.202607_35(Suppl1).0003.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000; 15(3): 259-67. doi:10.1093/heapro/15.3.259.
Arahung R, Hoontrakul S, Roojanavech S. The effects of health literacy enhancement program on hypertensive prevention behavior of pre-hypertension risk group at a community in Nakhon Pathom Province. Royal Thai Navy Med J. 2018; 45(3): 509-26.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านม่วงตารส. ทะเบียนประชาชนกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ปีงบประมาณ 2568 [รายงานภายใน]. นครปฐม: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านม่วงตารส; 2568.
Daniel WW. Biostatistics: a foundation for analysis in the health sciences. 9th ed. New York: John Wiley & Sons; 2010.
Bloom BS, Hastings JT, Madaus GF. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.
Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods. 2007; 39(2): 175-91.
กลมลี แสนบุดดา. รูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลห้วยเม็ก จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567; 9(6): 181-89.
สมศรี ภูแพง. รูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลกุดโดน. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567; 9(4): 526-34.
