E, Effects of Self-Management Program Combined with Tele-nursing for Stroke Prevention among Uncontrolled Hypertensive Patients in Yasothon Province

ผู้แต่ง

  • อารยา เจริญรัตน์ โรงพยาบาลยโสธร
  • พ.ต.หญิง นภาเพ็ญ จันทขัมมา สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
  • รศ.ดร.วันเพ็ญ แวววีรคุปต์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม

คำสำคัญ:

การจัดการตนเอง, การพยาบาลทางไกล, ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้, โรคหลอดเลือดสมอง, การจัดการตนเอง, การพยาบาลทางไกล, ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้, โรคหลอดเลือดสมอง

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

        การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการจัดการตนเองร่วมกับการพยาบาลทางไกลเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองต่อพฤติกรรมการจัดการตนเอง ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด และความดันโลหิต ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ ในจังหวัดยโสธร เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง แบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ อายุระหว่าง 35–65 ปี จำนวน 62 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 2 ส่วน ได้แก่ 1) โปรแกรมการจัดการตนเองร่วมกับการพยาบาลทางไกลเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการจัดการตนเองของเครียร์ ระยะเวลา 8 สัปดาห์ และ 2) เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป และแบบประเมินพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและสถิติ t-test ผ่านการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ของโรงพยาบาลยโสธร เลขที่ YST 2025-05

        ผลการวิจัยพบว่าภายหลังการเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองโดยรวมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม และสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ยกเว้นพฤติกรรมการจัดการตนเองด้านการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้กลุ่มทดลองมีระดับความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด และระดับความดันโลหิตซิสโตลิกลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการทดลอง (p < .05) ขณะที่ระดับความดันโลหิตไดแอสโตลิกหลังการทดลองไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ

          ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการจัดการตนเองร่วมกับการพยาบาลทางไกลมีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเอง ลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด และช่วยควบคุมระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วยในระดับชุมชนและระบบบริการสุขภาพได้อย่างเหมาะสม

คำสำคัญ: การจัดการตนเอง, การพยาบาลทางไกล, ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้, โรคหลอดเลือดสมอง

เอกสารอ้างอิง

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Stroke: key facts [Internet]. 2019 [Cited 2025 Jan 3]. Available from: https://www.who.int/news

World Stroke Organization. WSO annual report 2023 [Internet]. 2023 [Cited 2025 Jan 3]. Available from: https://www.world-stroke.org/assets/downloads/WSO_Annual_Report_2023_online.pdf

World Stroke Organization. Global stroke factsheet 2022 [Internet]. 2022 [Cited 2025 Jan 3]. Available from: https://www.world-stroke.org/assets/downloads/WSO_Global_Stroke_Fact_Sheet.pdf

World Health Organization. Global health estimates [Internet]. 2022 [Cited 2025 Jan 3]. Available from: https://www.who.int/data/global-health-estimates

สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือโรคหลอดเลือดสมอง (อัมพาต อัมพฤกษ์) สำหรับประชาชน [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://pubhtml5.com/opac/jppi/basic/

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) กระทรวงสาธารณสุข. อัตราตายของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 4 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center

มูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บของประชากรไทย พ.ศ. 2565 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 14 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://bodthai.net/?__wpdm_pdf_viewer=13119|1759402500874

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2566 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 8 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ddc.moph.go.th/uploads/files/4155620240314033823.pdf

วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทย โดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562–2563 [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 24 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hsri.or.th/printed-matter/399

งานส่งเสริมสุขภาพและฟื้นฟูสุขภาพ โรงพยาบาลยโสธร. สรุปรายงานรับผู้ตรวจราชการ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. ยโสธร: โรงพยาบาลยโสธร; 2568.

สมาคมความดันโลหิตแห่งประเทศไทย. แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567. เชียงใหม่: ทริค ธิ้งค์; 2567.

Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, Casey DE Jr, Collins KJ, Dennison Himmelfarb C, et al. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Hypertension 2018; 71(6): e13–e115. doi: 10.1161/HYP.0000000000000065. PubMed PMID: 29133356.

กิตติพล อยู่คง. ประสิทธิผลของโปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองร่วมกับการแพทย์ทางไกลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองและระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงชนิดไม่ทราบสาเหตุ อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2566.

บุษยมาส บุศยารัศมี. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานหรือความดันโลหิตสูงในยุควิถีใหม่ เขตอำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม. วารสารแพทย์ เขต 4–5 มกราคม–มีนาคม 2566; 42(1): 63–77.

Lorig KR, Holman H. Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Ann Behav Med 2003; 26(1): 1-7. doi: 10.1207/S15324796ABM2601_01. PubMed PMID: 12867348.

Creer T. Self-management of chronic illness. In: Boekaerts M, Pintrich PR, Zeidner M, editors. Handbook of self-regulation. San Diego: Academic Press; 2000. p. 601-29.

Liu X, Xiao L, Li H, Wang J, Wang W, Zhang Z. Effectiveness of self-management for hypertension patients and behavior changes in China: a systematic review and meta-analysis. Postepy Kardiol Interwencyjnej 2025; 21(1):15-24. doi: 10.5114/aic.2025.147975. PubMed PMID: 40182096.

ชิณกรณ์ แดนกาโสย, ศุภวรรน ยอดโปร่ง, กนิษฐา แก้วดู, ชัยวัฒน์ อินไชยา, เจริญชัย หมื่นห่อ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงวัยผู้สูงอายุตอนต้น. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย พฤษภาคม-สิงหาคม 2565; 15(2): 205-18.

Ghoulami-Shilsari F, Esmaeilpour Bandboni M. Tele-nursing in chronic disease care: A systematic review. Jundishapur J Chronic Dis Care 2019; 8(2): e84379. doi: 10.5812/jjcdc.84379.

Foster M, Lioce L, Howell Adams M. Telehealth in nursing education: A systematic review. J Nurs Educ 2021; 60(11): 633-5. doi: 10.3928/01484834-20210913-06. PubMed PMID: 34723739.

วิริยภรณ์ สิงห์ทองวรรณ, สุพัตรา ปวนไฝ. ผลของการพยาบาลทางไกลต่อความสามารถของผู้ดูแลในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลังจำหน่ายกลับบ้าน โรงพยาบาลประสาทเชียงใหม่. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทย สาขาภาคเหนือ มกราคม – มิถุนายน 2566; 29(1): 43-57.

Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. Cambridge: Academic Press; 2013.

บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. ระเบียบวิธีการวิจัยทางการพยาบาลศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2553.

World Health Organization. WHO report on the global tobacco epidemic, 2021 [Internet]. 2021 [Cited 2025 Jan 26]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/d6747635-8c77-431e-9554-b3a2cd4d21a1/content

พรพิมล นาคะ. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการจัดการตนเอง ความดันโลหิตและอัตราการกรองของไตของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข พฤษภาคม-สิงหาคม 2567; 2(2): 155–66.

ขวัญชนก แสงแก้ว, สาวิตรี ศรีโฉม, วิลาสินีพร โคตวัตร์, อุทิศ นันทะมาตย์, ประเสริฐ ประสมรักษ์. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลและการควบคุมความดันโลหิตของผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ ในโรงพยาบาลชานุมาน อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข มกราคม-เมษายน 2568; 3(1): 1–13.

Dones V 3rd, Velasquez AAG, Dacuya MG, Ignacio KET, Cavite ETM, Ibuna RS 2nd, et al. The Effectiveness of Telemedicine in Hypertension Management of Adults in Rural Communities: A Systematic Review and Meta-Analysis. Physiother Res Int 2025; 30(1): e70014. doi: 10.1002/pri.70014. PubMed PMID: 39635965.

Mondal A, Kapoor R. Effectiveness of educational intervention to promote blood pressure control amongst hypertensive patients in a rural area of Delhi, India. Curr Med Res Opin 2025; 41(7): 1165–71. doi: 10.1080/03007995.2025.2536603. PubMed PMID: 40718927.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-19

รูปแบบการอ้างอิง

เจริญรัตน์ อ., จันทขัมมา น. ., & แวววีรคุปต์ ว. . (2026). E, Effects of Self-Management Program Combined with Tele-nursing for Stroke Prevention among Uncontrolled Hypertensive Patients in Yasothon Province. ยโสธรเวชสาร, 28(1), 2814125. สืบค้น จาก https://he04.tci-thaijo.org/index.php/hciyasohos/article/view/4125

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ