การศึกษานำร่องในสตรีวัยสูงอายุต่อพฤติกรรมสุขภาพในการดูแลตนเองและครอบครัว

Buntawan Hirunkhro; Sompot  Bunwan; Chutima  Malai; Danai  Dussaruk

Authors

Buntawan Hirunkhro Boromarajonani College of Nursing Ratchaburi, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute, Ratchaburi 70000
Sompot Bunwan Tha Maka District Public Health Office, Kanchanaburi 71120
Chutima Malai Director at College of Nursing Ratchaburi, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute, Ratchaburi 70000
Danai Dussaruk Boromarajonani College of Nursing, Chakriraj,Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute, Ratchaburi 70110

Keywords:

elderly woman, health behavior, self-care, family care, community-based

Abstract

Objectives: This study aimed to 1) examine the health contexts, problematic situations, and health needs of elderly women; and 2) develop and evaluate the effectiveness of a community-based health care model for elderly women and their families in Tha Maka Subdistrict, Tha Maka District, Kanchanaburi Province.

Methodology: This research and development (R&D) design presents Phase 1 as a pilot study, employing qualitative methods and a quasi-experimental one-group pretest-posttest design. The study was conducted between July and September 2023. A purposive sampling method was used to select 30 elderly women who acted as family caregivers. The experimental instrument was an 8-week community-based health promotion program. Data were collected using general information, health perception, and self-care behavior questionnaires. Qualitative data were analyzed using content analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics and a paired t-test.

Results: Following the completion of the program, the community-based health care model significantly improved the participants' overall mean scores for health perception and self-care behaviors (88.59±5.12 vs. 65.23±4.81; p<0.001). Significant improvements were particularly observed in non-communicable disease (NCD) management and social participation

Conclusion: The developed model effectively fosters proactive health behaviors and strengthens the caregiving potential of elderly women for themselves and their families. These findings serve as a crucial prototype for public health agencies to implement and enhance the quality of life for elderly women in local contexts.

References

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2564. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. 2565.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สำมะโนประชากรและเคหะ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 14 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th/nsoweb/main/summano/aE

กรมกิจการผู้สูงอายุ.สถิติผู้สูงอายุ.[อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 14 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก:https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=25232569

กันตวิชญ์ จูเปรมปรี, ดารุณี จงอุดมการณ์. การรับรู้ของสตรีสูงวัยเกี่ยวกับแนวคิดการดูแลครอบครัว: กรณีศึกษาในชุมชนแห่งหนึ่งของอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2562;37(2):73–82.

ยุทธนา พูนพานิช และแสงนภา อุทัยแสงไพศาล. รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพโดยชุมชนเพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2557;23(2):226–38.

ศิริเนตร สุขดี. การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังกับการมีส่วนร่วมของชุมชน. [ปริญญานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ประยุกต์]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2560.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ (HDC): รายงานสถิติและบริการสุขภาพผู้สูงอายุ. กระทรวงสาธารณสุข; [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 17 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/kri/public/standard-reportdetail/00366a85bd3c2b6932a228df29137252

รัถยานภิศ พละศึก, เบญจวรรณ ถนอมชยธวัช, ดลปภัฎ ทรงเลิศ. การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม:กระบวนการพัฒนาการสร้างเสริมสุขภาพชุมชนอย่างมีส่วนร่วม. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2561;5(1):211–21.

จิรนันท์ ศรีสุพรรณ, กัณฐาภรณ์ มั่งประเสริฐ. ประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของผู้ดูแลผู้สูงอายุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 2569;7(1):170–83.

อุไรวรรณ หลาทอง. รูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนแบบมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายด้วยกระบวนการ A-I-C ตำบลปะอาว อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(6):241–8.

ศศิกาญจน์ สกุลปัญญาวัฒน์, อุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, กะรัตเพชร ทองเกตุ.สมรรถนะและบทบาทต้นแบบของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ต้นแบบ อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2568;19(3):244–53.

ศรายุทธ ชูสุทน, พัดชา หิรัญวัฒนกุล, และ สุมัทนา กลางคาร. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน เทศบาลตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. 2565;7(1):40–56.

เบญจา อิศรางกูร ณ อยุธยา. ผลของการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพดีของผู้สูงอายุ. วารสารโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา. 2568;13(1):13–27.

อุมาพร เคนศิลา, และ สุรีพร โพธิ์ช่วย. ผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติท่ามกลางความเป็นจริง. วารสารโรงพยาบาล พหลพลพยุหเสนา. 2569;14(1):73–85.

ธรรมนูญ คำชาลี. ประสิทธิผลของรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโดยการเสริมสร้างพลังอำนาจและกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลโนนคูณ อำเภอยางชุมน้อย จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ. 2566;2(2):112–26.